İnfografik
← Ünite 1
Kamu Kurumları ve Belediyelerde İSG

Ünite 1: Kamu Sektöründe İSG Mevzuatı ve Kapsam

6331 Sayılı Kanunun Kabul Yılı
Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında milat kabul edilen 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 2012 yılında yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla birlikte kamu çalışanları da ilk kez İSG güvencesine kavuşmuştur.
Kamu Sektöründeki İstihdam Boyutu
Ülkemizde kamu kurum ve kuruluşlarında yaklaşık 4 milyon çalışan istihdam edilmektedir. Bu büyük çalışan nüfusu, kamu sektöründe İSG uygulamalarının eksiksiz yürütülmesini kritik bir toplumsal öncelik haline getirmektedir.
Bakanlık Teşkilatında İşveren Vekilliği Örneği
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı örneğinde, en üst amir olan Bakan ve Bakan Yardımcısı merkez teşkilatının bütününde işveren vekili sayılırken, diğer yöneticiler sadece kendi birimlerinde işveren vekilidir.
İSG Kanunu Kapsamı Dışındaki Askeri Alanlar
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki fabrika, bakım merkezi ve dikimevleri İSG Kanunu kapsamındayken, bunların dışındaki askeri operasyonel faaliyetler kanun kapsamı dışında tutulmuştur.

Anahtar Kavramlar

ÇalışanKendi özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın (memur, sözleşmeli, işçi vb.) kamu veya özel işyerlerinde istihdam edilen gerçek kişiyi ifade eder.
İşveren Vekiliİşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan ve bu Kanun bakımından işveren sayılan kişileri ifade eder. Kamu kurumlarında en üst yöneticiler ve birim amirleri bu kapsamdadır.
İşyeriMal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan yerler ile eklentileri (yemekhane, dinlenme odası, avlu vb.) kapsayan organizasyondur.
İş Güvenliği Uzmanıİş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip mühendis, mimar veya teknik elemanlardır.
İşyeri Hekimiİş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, işyeri hekimliği belgesine sahip tıp doktorunu ifade eder.
İş Kazasıİşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır.
Meslek HastalığıÇalışanın yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik durumudur.
Onaylı Defterİş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin tespit ve önerilerini yazdığı, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya noterce her sayfası mühürlenmiş defterdir.
Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB)İşyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluştur.
Çalışan Sağlığı Merkezi (ÇASMER)Sağlık Bakanlığına bağlı olarak çalışan, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere 6331 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilen birimdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Rehberin Güncellenme Tarihleri

T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan Kamuda İSG Rehberi ilk olarak Temmuz 2019'da yayımlanmış ve mevzuattaki değişikliklere uyum amacıyla Ocak 2025 tarihinde revize edilmiştir.

İSG Hizmet Sunumunda ÇASMER Alternatifi

Kamu kurumları İSG hizmetlerini özel OSGB'lerin yanı sıra Sağlık Bakanlığı bünyesinde yapılandırılan Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) aracılığıyla da yasal olarak temin edebilmektedirler.

Sınavda Dikkat Et

  • İstisnalara dikkat edin: TSK, Emniyet ve MİT'in operasyonel faaliyetleri kapsam dışıdır ancak askeri fabrikalar ve dikimevleri kesinlikle kanun kapsamındadır.
  • İşveren vekili hiyerarşisini unutmayın: Bakanlıklarda Bakan ve Bakan Yardımcısı genel işveren vekiliyken, bir müdür sadece kendi dairesinden sorumludur.
  • İSG hizmeti öncesi ilk adımı iyi bilin: Hizmet sunumuna başlamadan önce mutlaka 'Tehlike Sınıfı' ve 'Çalışan Sayısı' belirlenmelidir.
  • Onaylı defterin onay mercilerini karıştırmayın: Sadece Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya noterler onaylayabilir.
  • ÇASMER kavramına dikkat edin: Sağlık Bakanlığına bağlı İSG hizmet birimi olduğunu ve OSGB'lere kamu alternatifi sunduğunu unutmayın.