myders
Ana Sayfa » Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı » Makine Güvenliği » Makine Risk Değerlendirmesi Eğitim Modülleri Modül 3: Mekanik Korumalar

Kavram Sözlüğü

Makine Risk Değerlendirmesi Eğitim Modülleri Modül 3: Mekanik Korumalar dersindeki 24 kavram, ünite sırasına göre.

Statik KorumaÜnite 1

Makinenin tehlikeli bölümlerini fiziksel olarak çevreleyen, normal çalışma döngüsünde açılmayan ve sabitlenmiş fiziksel bariyerlerdir. Örneğin, bir konveyörün dönen tamburlarını tamamen kapatan ve vidalarla sabitlenmiş metal paneller bu koruma türüne girer.

Dinamik KorumaÜnite 1

Makinenin tehlikeli hareketleriyle etkileşimli çalışan, gerektiğinde açılabilen ancak açıldığında güvenlik mekanizmalarıyla makineyi durduran hareketli koruma sistemleridir. Örneğin, bir freze tezgahının interlok şalterli koruyucu kapağı açıldığında iş milinin dönmesini durdurur.

Sabit KoruyucuÜnite 1

TS EN ISO 14120'ye göre, makinenin tehlikeli bölgelerini kalıcı olarak çevreleyen ve açılması veya çıkarılması için mutlaka özel bir alet (anahtar, tornavida vb.) kullanımını gerektiren koruyuculardır.

Kilitli Koruyucu (İnterloklu)Ünite 1

Makine çalışırken tehlikeli alanlara erişimi engelleyen ve koruyucu açıkken makinenin çalışmasını durduran veya başlamasını engelleyen, TS EN ISO 14119 standardına uygun güvenlik tertibatlı koruyuculardır.

ESPE (Electro-Sensitive Protective Equipment)Ünite 1

Tehlikeli bölgelere insan veya uzuv yaklaşımını fiziksel bir engel olmaksızın algılayan ve makineyi güvenli duruma getiren elektro-hassas koruyucu ekipmanlardır. Işık perdeleri ve lazer alan tarayıcılar en yaygın ESPE örnekleridir.

TS EN ISO 12100Ünite 1

Makinelerin tasarım aşamasında risk değerlendirmesi ve risk azaltma hiyerarşisinin nasıl uygulanacağını, tehlikelerin nasıl tanımlanacağını belirleyen temel makine emniyeti standardıdır.

TS EN ISO 13857Ünite 1

Üst ve alt uzuvların (el, kol, parmak, ayak, bacak) makinenin tehlikeli alanlarına ulaşmasını engellemek için gerekli olan asgari güvenlik mesafelerini ve koruyucu açıklık boyutlarını belirleyen standarttır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TS EN ISO 14120Ünite 1

Makinelerde kullanılan sabit ve hareketli koruyucuların (muhafazaların) tasarımı, yapımı, malzeme seçimi ve mekanik dayanıklılık gereksinimlerini tanımlayan uluslararası standarttır.

Mesafeli Sabit KoruyucuÜnite 1

Tehlikeli bölgeyi tamamen kapatmayan ancak boyutları ve tehlikeli alana olan uzaklığı sayesinde buraya fiziksel erişimi engelleyen, TS EN ISO 13857'deki güvenlik mesafelerine göre konumlandırılan sabit koruyucudur.

Kendiliğinden Kapanan KoruyucuÜnite 1

Bir iş parçası makineye girdiğinde veya çıktığında mekanik olarak otomatik olarak açılan ve işlem tamamlandığında kendi kendine tekrar kapanarak tehlikeli bölgeyi örten hareketli koruyucu türüdür.

Ayarlanabilir KoruyucuÜnite 1

Yapılacak operasyonun veya işlenecek parçanın boyutlarına göre konumu, yüksekliği veya açıklık derecesi manuel ya da otomatik olarak ayarlanabilen koruyucu sistemleridir.

Kilitleme Tertibatlı ve Kilitlenebilen KoruyucuÜnite 1

Kapak kapatılıp kilitlenene kadar makinenin çalışmasına izin vermeyen ve makine çalışırken oluşan tehlikeli hareketler (atalet dahil) tamamen durana kadar kapağın açılmasını fiziksel olarak engelleyen sistemdir.

Açıklık Boyutu (e değeri)Ünite 1

TS EN ISO 13857 standardında güvenlik mesafesi hesaplanırken kullanılan; kare açıklığın kenar uzunluğunu, yuvarlak açıklığın çapını veya slot şeklindeki açıklığın en dar boyutunu ifade eden parametredir.

Atalet RiskiÜnite 1

Makinenin enerjisi kesildikten sonra bile dönen veya hareket eden ağır parçaların (volan, testere vb.) momentum nedeniyle bir süre daha hareket etmeye devam etmesiyle oluşan mekanik tehlike durumudur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Tüm Vücut ErişimiÜnite 2

Operatörün veya bir çalışanın vücudunun tamamıyla koruyucu bariyerleri aşarak tehlikeli bölgeye girmesi durumudur. Slot tipi açıklıklarda e > 180 mm, kare/yuvarlak açıklıklarda e > 240 mm olduğunda bu risk ortaya çıkar.

Slot Tipi AçıklıkÜnite 2

Genişliği yüksekliğine göre oldukça fazla olan, kanal veya yarık şeklindeki açıklıklardır. Bu tip açıklıklarda tüm vücut erişimini engellemek için maksimum sınır 180 mm olarak belirlenmiştir.

Kilit-Etiketleme (LOTO)Ünite 2

Tehlikeli bölgeye tüm vücut erişimi riskinin bulunduğu durumlarda uygulanan, makinenin enerjisinin kesilip kilitlenmesini ve etiketlenmesini içeren prosedürel bir güvenlik önlemidir.

Işık PerdesiÜnite 2

Tehlikeli bölge sınırına yerleştirilen, kızılötesi ışınlar yardımıyla bir nesnenin veya insanın geçişini algılayıp makineyi anında durduran optoelektronik bir güvenlik cihazıdır.

Basınç MatıÜnite 2

Üzerine basıldığında ağırlığı algılayarak bağlı olduğu güvenlik sistemine sinyal gönderen ve makinenin çalışmasını durduran, zemine yerleştirilen ek koruyucu donanımdır.

ISO/TR 20218-2 Ek AÜnite 2

Endüstriyel robotlarda güvenlik tasarımı konusunu ele alan ve robot hücrelerindeki manuel yükleme alanlarında tüm vücut girişini önleyici boyutlandırma örnekleri sunan teknik rapordur.

Eğimli YüzeylerÜnite 2

Robot hücresi veya koruyucu yapıların giriş alanlarına, çalışanların burayı bir basamak olarak kullanıp tırmanmasını önlemek amacıyla eklenen açılı emniyet yapılarıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Tünel Biçimli Sabit KapamaÜnite 2

Operatörün tehlikeli bölgeye erişmesini engellerken, işlenen malzemenin veya parçanın tünel içinden geçerek güvenle iletilmesini sağlayan sabit koruyucu yapıdır.

Güvenlik Mesafesi (sd)Ünite 2

Tünel tipi koruyucularda, tünelin tehlike bölgesine olan uzaklığı (sd1) ile tünel uzunluğunun (sd2) toplamından oluşan ve güvenliği garanti eden toplam mesafedir.

Helezon İletim MekanizmasıÜnite 2

Dönen bir vida veya spiral yardımıyla parça ve malzeme iletimi sağlayan, açıklık boyutu ve güvenlik mesafesi standartlarına (örn. Tablo 3) tabi olan mekanik sistemdir.