Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Taşkınların doğal nedenleri ile insan müdahalesine dayanan nedenlerini karşılaştırarak, hangilerinin önlenebilir veya kontrol edilebilir olduğunu gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Doğal nedenler (şiddetli yağış, kar erimesi vb.) teknik olarak önlenemezken, insan kaynaklı nedenler (hatalı arazi kullanımı, dere yataklarına yerleşim) kontrol edilebilirdir. İnsan müdahalelerine yönelik alınacak önlemler ve doğru planlama ile taşkınların afet boyutuna ulaşması engellenebilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Türkiye'deki taşkınların yol açtığı can kaybı, tarımsal ve ekonomik zararları özet metindeki verilerden yola çıkarak analiz ediniz ve bu zararları azaltmak için ne tür önlemler alınabileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Türkiye'de son 20 yılda 288 taşkında 436 kişi hayatını kaybetmiş, 500 bin hektardan fazla tarım alanı etkilenmiş ve 2,1 milyar doları aşan kayıp yaşanmıştır. Bu zararları azaltmak için dere yataklarının imara kapatılması, erken uyarı sistemlerinin kurulması ve havza bazında taşkın yönetim planlarının uygulanması gerekir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Türkiye'de taşkın yönetimi konusundaki yasal çerçeveyi inceleyerek, DSİ ve AİGM arasındaki işbirliğinin ve 6684 sayılı Prensip Protokolü'nün önemini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
7269 sayılı kanun taşkın koruma görevini DSİ'ye vermiştir; 6684 sayılı protokol ise DSİ ile AİGM'nin ortak etüt yapmasını sağlar. Riskli alanlarda ıslah çalışması ekonomik bulunursa DSİ tarafından yapılır, bulunmazsa konutların güvenli alanlara nakli gibi ortak alternatif çözümler üretilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Taşkınların doğrudan, dolaylı ve para ile ifade edilemeyen zararlarına çevrenizden veya haberlerden bildiğiniz somut örnekler vererek bu zarar türlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Binaların yıkılması ve çamurla kaplanması doğrudan zarara; yolların kapanması nedeniyle ticaretin ve lojistiğin durması dolaylı zarara; can kayıpları ve insanların yaşadığı psikolojik travmalar ise para ile ifade edilemeyen zararlara örnektir.
Alıştırma 5myders hazırladı
20. yüzyıldan günümüze taşkınla mücadele aşamalarındaki (hidrolik yapılar, taşkın alanı yönetimi ve modern mücadele/kontrol) yaklaşım değişimlerini ve günümüzdeki modern yöntemleri değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Mücadele, sadece baraj ve sedde gibi fiziksel yapılar inşa etmekten (1930-1960), erken uyarı ve arazi planlamasına (1960-1980) ve nihayetinde hidrolojik modeller ile taşkın senaryolarının kullanıldığı bütünsel bir yönetim aşamasına (1980 sonrası) evrilmiştir. Günümüzde veri güncelleme ve hidrolojik çevrimin tüm unsurlarını dikkate alma yaklaşımı esastır.
