Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Acil Yardım ve Afet Yönetimi Lisans Tamamlama Programı » Kentleşme ve Afet Riskleri

Ünite 9: Taşkınlar ve Riskleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Taşkın — Akarsuların yatağından taşması veya farklı nedenlerle suların araziyi kaplamasıdır. Örnek: Şiddetli yağışlar sonucu bir derenin çevresindeki tarım arazilerini sular altında bırakması.

Hidrolik Yapılar Aşaması — 1930-1960 yılları arasında taşkınla mücadelede fiziksel yapıların ön plana çıktığı dönemdir. Örnek: Taşkın debisini kontrol etmek için baraj ve seddelerin inşa edilmesi.

Doğrudan Zararlar — Taşkın anında fiziksel olarak meydana gelen yıkım ve hasarlardır. Örnek: Bir binanın sel suları nedeniyle çamurla kaplanması veya temelinin oyulması.

Dolaylı Zararlar — Taşkın sonrası ekonomik faaliyetlerin ve hizmetlerin aksamasıdır. Örnek: Sel nedeniyle yolların kapanması sonucu bölgedeki ticaretin durma noktasına gelmesi.

Prensip Protokolü — DSİ ve AİGM arasında 1984'te imzalanan, taşkın yönetimi ve işbirliğini düzenleyen belgedir. Örnek: İki kurumun, ıslahı ekonomik olmayan alanlarda ortak etüt yapma zorunluluğu.

Ani Taşkınlar — Kısa sürede gelişen, genellikle şiddetli yağışlara bağlı oluşan taşkın türüdür. Örnek: Dağlık bölgelerde aniden bastıran sağanak sonrası oluşan sel akışları.

Dolu Savak — Barajlarda su seviyesinin aşırı yükselmesi durumunda fazla suyun tahliyesini sağlayan yapıdır. Örnek: Barajın yıkılmasını önlemek için kapasitesi yetersiz kalan dolu savağın taşması.

Hidrolojik Model — Taşkın tahminlerinde kullanılan, verilerin işlendiği matematiksel ve sözel sistemlerdir. Örnek: Bölgedeki zemin nemi ve yağış verilerinin modele girilerek taşkın riskinin hesaplanması.

Taşkın Alanı Yönetimi — 1960-1980 yılları arasında uygulanan, erken uyarı ve arazi planlamasını içeren mücadele yöntemidir. Örnek: Taşkın riski olan bölgelerin yerleşime kapatılması.

Jeomorfolojik Koşullar — Dere havzalarının doğal yapısı ve eğim gibi özellikleridir. Örnek: Bir havzanın dar ve dik olması nedeniyle suyun hızla akışa geçmesi.