Sosyal Öğrenme KuramıAlbert Bandura tarafından geliştirilen, insan davranışlarının büyük kısmının sosyal çevreyi gözlemleme ve model alma yoluyla kazanıldığını savunan kuramdır. Örneğin, şiddet içerikli videolar izleyen bir çocuğun arkadaşlarına karşı saldırgan davranışlar sergilemesi bu kuramla açıklanır.
Öz DüzenlemeBireyin kendi davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını belirli hedeflere ulaşmak amacıyla bilişsel olarak izlemesi, yönlendirmesi ve kontrol etmesi sürecidir. Dışarıdan bir ödül veya ceza beklentisi olmaksızın, bireyin kendi belirlediği standartlara göre hareket etmesini sağlayan önemli bir yaşam becerisidir.
Sosyal Etki TeorisiBibb Latané tarafından ortaya konan, bireyin davranış ve düşüncelerinin çevresindeki kaynakların gücü, yakınlığı ve sayısı oranında etkilendiğini savunan teoridir. Bireyin bir karar alırken çok güvendiği ve yanında bulunan bir aile büyüğünün sözünü dinlemesi bu teoriye örnektir.
Güç (Strength)Sosyal Etki Teorisi'nde etkileyen kaynağın toplumsal statüsü, prestiji, otoritesi veya hedef birey için taşıdığı duygusal ve sosyal değerdir. Örneğin, bir öğrencinin kariyer planı yaparken alanında uzman bir profesörün tavsiyelerini diğer kişilere göre daha çok önemsemesidir.
Yakınlık (Immediacy)Etkileyen kaynak ile etkilenen hedef arasındaki zaman ve mekân boyutundaki fiziksel veya psikolojik yakınlık derecesidir. Örneğin, sınıfta yan sırada oturan ve anlık olarak konuşan bir arkadaşın etkisi, günler önce mesaj atan bir arkadaşın etkisinden daha fazladır.
Sayı (Number)Sosyal Etki Teorisi'nde hedef bireyi etkilemeye çalışan kaynak kişilerin toplam miktarıdır. Grup büyüklüğü arttıkça sosyal etki artsa da, gruba sonradan eklenen her yeni üyenin yarattığı ekstra etki marjinal olarak azalmaktadır.
BağlanmaJohn Bowlby'ye göre bireyin korku, yorgunluk, stres veya hastalık anında güvenli bir liman olarak gördüğü belirli bir figürle yakınlık kurma ve sürdürme yönündeki güçlü içsel isteğidir. Güvenli bağlanan çocuklar, bağlandıkları ebeveynlerini model alarak duygularını daha sağlıklı yönetirler.
MizaçBireyin çevreye uyumunu, duygusal tepkiselliğini ve genel enerji düzeyini belirleyen doğuştan gelen biyolojik kökenli kişilik özellikleridir. Kolay mizaca sahip çocukların çevreye karşı daha olumlu duygular geliştirdiği ve daha kolay empati kurduğu bilinmektedir.
EmpatiBir bireyin, kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak onun duygularını, düşüncelerini ve bakış açısını doğru bir şekilde anlama ve bunu ona iletme becerisidir. Empati yeteneği yüksek olan bireyler, sosyal ilişkilerinde daha uyumlu ve yapıcı tepkiler verirler.
Karşılıklı BelirleyicilikSosyal Öğrenme Kuramı'nda bireyin içsel özellikleri, sergilediği davranışlar ve içinde bulunduğu çevresel faktörlerin birbirini sürekli ve karşılıklı olarak etkilemesi durumudur. Bu üçlü yapı dinamik bir döngü halinde çalışır.
Duygu Regülasyonu (Düzenleme)Bireyin sahip olduğu duygusal yoğunluğu, tepkileri ve heyecanları sosyal ortama ve kendi hedeflerine uygun şekilde kontrol edebilmesi, yönlendirebilmesi ve ifade edebilmesidir. Yaşam becerileri arasında duygularla baş etme kapasitesinin temelini oluşturur.
