İnfografik
← Ünite 8
Mikro İktisat 1

Ünite 8: Gelir - Tüketim Eğrisi ve Engel Eğrisi

1. Dünya Savaşı ve Nohut Kahvesi Örneği
1. Dünya Savaşı sırasında gerçek kahve bulunamadığı için halkın nohut kavurup öğüterek kahve niyetine içmesi, ekonomik kriz dönemlerinde bazı ürünlerin geçici olarak düşük mal statüsüne bürünebileceğinin somut bir tarihi örneğidir.
Otomobil Sektöründe İzafi Lüks ve Zorunlu Mal Ayrımı
Ekonomi teorisinde lüks veya zorunlu mal tanımı mutlak olmayıp izafidir. Metinde verilen örneğe göre Palio modeline kıyasla Bravo lüks bir mal kabul edilirken, Bravo modeline kıyasla Alfa Romeo çok daha lüks bir mal konumundadır.
Cobb - Douglas Fonksiyonunda Orijinden Geçiş
Normal malların incelendiği Cobb - Douglas fayda fonksiyonlarında, XE = 0 iken YE de sıfır değerini alır. Bu matematiksel durum, gelir - tüketim eğrisinin tam olarak orijin noktasından başlamasını ve geçmesini zorunlu kılar.
Çay ve Şeker Örneği ile Tam Tamamlayan Dengesi
Tam tamamlayan mallar analizinde çay ve şeker gibi birbirini tamamlayan ürünler ele alınır. Bu malların tüketici dengesi, kayıtsızlık eğrilerinin dirsek noktalarının bütçe doğrusuyla kesiştiği noktalarda ve sabit oranlarda gerçekleşir.

Anahtar Kavramlar

Gelir - Tüketim EğrisiX malı yatay ve Y malı dikey eksende yer alırken, tüketici gelirinin değişmesi sonucunda farklı bütçe değerlerinde oluşan tüketici denge noktalarının geometrik kümesidir. Tüketicinin gelirindeki değişimin malların tüketim miktarlarına etkisini gösterir.
Engel EğrisiYatay eksende mallardan birinin optimal tüketim miktarının, dikey eksende ise tüketici gelir düzeyinin yer aldığı düzlemde çizilen eğridir. Gelir - tüketim eğrisinden türetilerek tüketici davranışlarını analiz etmekte kullanılır.
Normal MalGelir arttığında talebi artan, geliri azaldığında ise talebi azalan standart mal türüdür. Örnek olarak, geliri yükselen bir bireyin et veya kaliteli giyim tüketimini artırması normal mal tüketimine örnek gösterilebilir.
Lüks MalGelir arttıkça bütçeden aldığı pay ve tüketim miktarı artan oranda yükselen mallardır. Tüketicinin tercih katsayıları gelir düzeyinden doğrudan etkilenir; örneğin gelir seviyesi yükseldikçe daha üst segment lüks araçlara yönelmek gibi.
Zorunlu MalGelir arttıkça tüketimi artsa da bütçe içerisinde aldığı pay azalan mallardır. Temel gıda maddeleri gibi zorunlu mallara gelir artışına rağmen ayrılan pay görece düşer.
Düşük MalTüketicinin geliri arttığında talebi azalan, geliri düştüğünde ise talebi artan istisnai mallardır. Örneğin, ekonomik durumu kötü olan bireylerin tükettiği kalitesiz veya ikame gıdalar gelir artınca terk edilebilir.
Cobb - Douglas Fayda Fonksiyonuİyi huylu kayıtsızlık eğrilerini temsil eden ve normal mallar analizinde sıklıkla kullanılan doğrusal olmayan bir fayda fonksiyonu türüdür. Bu fonksiyonla elde edilen gelir - tüketim eğrileri genellikle orijinden geçen doğrusal bir yapı gösterir.
Tam İkame MalTüketicinin gözünde bir malın diğeriyle tamamen aynı tatmini sağladığı ve sabit bir oranla birbirinin yerine geçebildiği mallardır. Bu mallarda kayıtsızlık eğrileri doğrusal olup eğimi sabittir.
Tam Tamamlayan MalTüketicinin fayda elde edebilmesi için belirli bir sabit oranla birlikte tüketilmesi gereken mallardır. Kayıtsızlık eğrileri L şeklindedir ve dirsek noktaları tüketici dengesini belirler.
Bütçe DoğrusuTüketicinin vergi, fiyatlar ve belirli bir gelir düzeyi ile satın alabileceği maksimum X ve Y malı kombinasyonlarını gösteren doğrudur. Gelir arttığında bütçe doğrusu sağa ve yukarı paralel kayar.

Diğer Önemli Bilgiler

Eksen Üzerindeki Denge Noktaları (Tam İkame)

Tam ikame mallarda kayıtsızlık doğruları bütçe doğrusundan daha dik olduğunda tüketici parasının tamamını yatay eksendeki X malına harcar. Bu durumda gelir - tüketim eğrisi bütünüyle yatay eksenden ibaret hale gelir.

Negatif Eğimli Gelir - Tüketim Eğrisi (Düşük Mal)

Normal mal ve düşük mal kombinasyonlarında, tüketici geliri arttıkça düşük maldan daha az tükettiği için gelir - tüketim eğrisi belli bir noktadan sonra aşağı yönlü döner ve negatif eğimli bir grafik çizer.

Sınavda Dikkat Et

  • Gelir artışının bütçe doğrusunu sağa ve yukarı, azalışının ise sola ve aşağı kaydırdığını unutmayın; bu temel hareket tüm analizlerin temelidir.
  • Normal mallarda (özellikle Cobb - Douglas fonksiyonlarında) gelir - tüketim eğrisinin orijinden başlayan doğrusal bir eğri olduğunu atlamayın.
  • Lüks ve zorunlu mallarda gelir - tüketim eğrisinin pozitif eğimli olmasına rağmen doğrusal olmadığını, tüketicinin bütçe payı değişimlerine göre şekil aldığını iyi kavrayın.
  • Düşük mal söz konusu olduğunda gelir - tüketim eğrisinin belli bir noktadan sonra negatif eğime döndüğünü (ters yönlü ilişki) sınav sorularında mutlaka arayın.
  • Tam ikame mallarda diklik ve yatıklık durumuna göre gelir - tüketim eğrisinin yatay ya da dikey eksenden ibaret olacağını karıştırmayın.
  • Tam tamamlayan mallarda denge noktalarının kayıtsızlık eğrilerinin 'dirsek noktaları' olduğunu kesinlikle unutmayın.
  • Malların lüks ya da zorunluluk derecesinin mutlak olmayıp izafi (göreli) olduğunu, örnekler üzerinden değişebileceğini aklınızda tutun.