Ünite 3: Teorik Akılda Anlama Gücü — Veri Tablosu

Kant Felsefesinde Temel Kavram ve Yargı Türleri

Kavram / Yargı Türü	Aristoteles'in Yaklaşımı	Kant'ın Yaklaşımı	Temel İşlevi
Kategoriler	Varlığa dayalı ontolojik yüklemler.	Düşünmeye dayalı epistemolojik saf kavramlar.	Yargıların kurulmasını sağlayan mantıksal formlar.
Nicelik Kategorileri	Varlığın nicel nitelikleri.	Birlik, çokluk ve tümlük kavramları.	Yargılarda nicelik boyutunu belirleme.
Nitelik Kategorileri	Varlığın nitel özellikleri.	Olgusallık, olumsuzlama ve sınırlama.	Yargılarda olumluluk ve olumsuzluğu sağlama.
Analitik Yargılar	Zorunlu mantıksal önermeler.	Yeni bilgi vermeyen, özneyi açıklayan önermeler.	Zorunluluk sağlama ama bilgi vermeme.
Sentetik Yargılar	Yeni bilgi içeren önermeler.	Özneye yeni bilgi ekleyen önermeler.	Bilgi zenginliği sağlama.
Sentetik A Priori Yargılar	Deneyim dışı evrensel yapılar.	Yeni bilgi veren ve evrensel zorunluluğa sahip.	Bilginin inşasını ve bilimselliği sağlama.
Teorik Akıl	Doğayı ve nesneyi bilme yetisi.	Nesnesini bilmek için yönelen saf akıl.	Doğayı kavramlarla anlamlandırma.
Pratik Akıl	Ahlaki ve eylemsel alan.	Nesnesini gerçekleştirmek için yönelen akıl.	Yaşamı ve ahlaki eylemi temellendirme.