Postmodernizmİkinci Dünya Savaşı sonrasında Batı'da sanat, felsefe ve sosyolojide belirginleşen, Aydınlanma sonrası düşüncesinden ve modernizmden radikal bir kopuşu temsil eden eleştirel akımdır. Metinde, Batı'nın felaket getiren tarihine bir tepki ve modernizmin tabiatçılığını aşma çabası olarak tanımlanır.
PostmodernlikModernitenin çökmesinden sonra insanların içinde yaşadığı varsayılan kültürel durumu tanımlayan kavramdır. Toplumsal yaşamın artık eski modern kalıplarla açıklanamayacağı yeni bir kültürel atmosferi ifade eder.
Aydınlanma FelsefesiToplumun aklın ışığıyla aydınlatılması gerektiğini, sosyal ilerlemenin temel dinamiklerinin akıl ve bilim olduğunu savunan felsefi akımdır. Akıl, bu dönemde ontolojik bir kategori değil işlevsel bir özne olarak konumlandırılmıştır.
Pozitivist EpistemolojiBütün doğru bilginin bilimsel bilgi olduğu inancına dayanan ve doğa bilimlerinin yöntemlerinin tüm bilim alanlarına uygulanabileceğini savunan bilgi anlayışıdır. Sosyal bilimlerde mutlak, evrensel ve değişmez yasalara ulaşılabileceğini iddia eder.
Özne EleştirisiPostmodernizmin, modern toplumun ve rasyonalizmin bir icadı olarak gördüğü 'rasyonel özne' anlayışını reddetmesidir. Modern bilim dinin yerini aldığında rasyonel bireyin Tanrı'nın yerine geçtiğini öne sürerek bu kavramı iptal eder.
Görecililik (Relativizm)Bütün bilgilerin, değerlerin ve ahlak kurallarının zamana, topluma, kişiye ve kültüre göre değişkenlik gösterdiğini savunan postmodern görüşlerden biridir. Evrensel hakikat iddialarını reddeder.
Yasa Koyucu EntelektüelZygmunt Bauman'ın modern çağı nitelemek için kullandığı, kendi yaşam tarzının tüm alternatiflerden üstün olduğuna inanan ve tarihin ereğini yorumlarken kendisini referans alan seçkin entelektüel tipidir.
MüphemlikZygmunt Bauman'ın postmodern hayatı formüle ettiği, belirsizliklerin ve farklılıkların asimile edilmeden bir arada yaşamasını sağlayan imkân olarak gördüğü kavramdır. Modernizmin aksine belirsizliği ortadan kaldırmaya çalışmaz.
Büyük Anlatı (Meta-Anlatı)Jean-François Lyotard'ın eleştirdiği, Marksizm, Pozitivizm, Psikanaliz ve Hümanizm gibi toplumu ve tarihi evrensel bir yasaya göre açıklamaya çalışan kapsamlı teorilerdir. Postmodern dönemde bu anlatıların güvenilirliğini kaybettiği savunulur.
Enformasyon ToplumuAlvin Toffler'ın 'Üçüncü Dalga' olarak adlandırdığı, standartlaşmanın ve merkeziyetçiliğin ortadan kalktığı, bilginin stratejik kaynak haline geldiği yeni toplum biçimidir.
Postfordist DüzenlemeKapitalist üretim sürecinin mekânsal boyutunda teknolojik gelişmeler ve küreselleşmeyle birlikte Taylorist-Fordist düzenlemenin yerini alan yeni üretim ve yapılanma biçimidir.
Hiper GerçeklikJean Baudrillard'ın kavramsallaştırdığı, kitle iletişim araçları ve simülasyonlar yoluyla ekranlarda üretilen imajların asıl gerçeğin yerini alması ve gerçekten daha gerçek hale gelmesini ifade eden durumdur.
Toplumsalın Yok OluşuJean Baudrillard'ın hiper gerçeklik ve kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması sonucu insanların televizyon seyircisine dönüşerek iletişim kurmamaları ve kitleleşmeleri nedeniyle toplumsal bağların zayıflamasını ifade eden tezidir.
Dijital KültürGünümüz kitle iletişim teknolojileriyle oluşan, Jean Baudrillard'a göre gerçek anlamda kendi anlam kodlarına ve bilgi birikimine dayanmayan, insan arası etkileşimi tüketen kültür biçimidir.
Yorumcu EntelektüelZygmunt Bauman'ın büyük anlatıların çağının kapanmasıyla birlikte postmodern döneme ait entelektüellerin yasa koyucu değil, farklı kültürel formları yorumlayan bir karaktere sahip olduğunu belirtmek için kullandığı kavramdır.
