Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Çağdaş Sosyoloji Teorileri

Ünite 3: Çatışmacılık — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Çatışmacılık — Toplumsal yapıyı düzen ve uzlaşma yerine eşitsizlikler, tabakalaşma, rekabet ve egemenlik temelinde açıklayan sosyolojik yaklaşımdır. Örn., toplumun alt sınıflarla üst sınıflar arasındaki güç mücadelesiyle şekillendiğini savunur.

Güç — Dahrendorf'un teorisinde çatışmanın temel kaynağı olan, toplumsal ilişkilerde tarafların kendi çıkarlarını dayatma ve diğerlerini yönlendirme kapasitesidir. Örn., otorite sahiplerinin kendi konumlarını korumak için kullandıkları baskı ve kontrol aracıdır.

Gücün Dağılımı — Toplumdaki otorite ve iktidar odaklarının gruplar ve sınıflar arasındaki eşitsiz yayılım biçimidir. Örn., Dahrendorf'a göre toplumsal yapının en temel belirleyicisi bu dağılımdaki farklılıklardır.

İşlevsel Çatışma — Coser'ın yaklaşımında çatışmanın sadece yıkıcı olmadığını, aksine grup dayanışmasını, sosyal uyumu ve sistemin sürekliliğini artırabileceğini belirten durumdur. Örn., iki grubun rekabeti sayesinde mevcut normların yenilenmesi.

Dış Çatışma — Bir grubun ya da topluluğun kendi dışındaki başka bir grup veya toplulukla yaşadığı anlaşmazlık ve rekabet durumudur. Örn., dış çatışma sayesinde grup üyelerinde ortak düşman bilinci ve aidiyet duygusu güçlenir.

İç Çatışma — Bir grup veya topluluk içerisinde üyeler arasında ya da alt unsurlar arasında yaşanan anlaşmazlıklardır. Örn., gruptaki sapkın unsurların eleştirilmesiyle doğru davranış normlarının pekiştirilmesi.

Emniyet Supabı Kurumlar — Toplumdaki iç gerilimlerin ve çatışmaların sisteme zarar vermeden ifade edilmesini ve çözülmesini sağlayan ara mekanizmalardır. Örn., işçi haklarını savunan sendikalar veya sol siyasal partiler.

Post-Kapitalist Toplum — Dahrendorf'un 20. yüzyıl toplumlarını tanımlamak için kullandığı, orta sınıfların çoğunluk oluşturduğu ve çatışmanın güç odaklı devam ettiği dönemdir. Örn., mülkiyetin yanı sıra yetki ve otorite ayrımlarının öne çıktığı modern yapılar.

Sınıf Çatışması — Karl Marks'ın burjuvazi ile proleterya arasında maddi çıkarlar ve üretim araçlarının mülkiyeti temelinde gerçekleştiğini savunduğu temel çatışma biçimidir. Örn., işçi sınıfının devrim yoluyla üretim araçlarını ele geçirme mücadelesi.

İşlevselcilik — Toplumu alt sistemlerin uyum, denge ve ortak değerler etrafında bütünleştiği bir bütün olarak ele alan, çatışmacılığın zıddı olan makro yaklaşımdır. Örn., toplumsal farklılıkların bütünleşmeye hizmet ettiğini savunması.

Açık Toplum — Çatışmaların kurumsallaştığı, çoğulcu, demokratik, ifade ve örgütlenme hürriyetlerinin desteklendiği esnek toplumsal yapılardır. Örn., Coser'a göre çatışmanın dinamik bir yapı yaratarak istikrar sağladığı rejimler.