Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Çağdaş Sosyoloji Teorileri

Ünite 2: Yapısal İşlevselcilik — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İşlevselcilik — Toplumu bir düzenlilik modeli olarak kabul eden ve uyum, tutarlılık ile kurumların sürekliliğine vurgu yapan sosyolojik yaklaşımdır. Örneğin toplum, bir canlı organizmaya benzetilerek her kurumun sistemin sürmesi için bir görev üstlendiği kabul edilir.

Yapı ve İşlev — Toplumsal kurumların oluşturduğu düzen (yapı) ile bu yapıdaki unsurların sistemin sürmesi için yerine getirdiği katkılar (işlev) arasındaki karşılıklı ilişkiyi ifade eder. Örneğin ailenin yapısı ile çocukları toplumsallaştırma işlevi birbirini tamamlar.

Birim Eylem — Talcott Parsons'ın eylem teorisinde beşeri eylem sistemlerinin en küçük analitik birimidir. Aktör, hedef, durum (araçlar ve şartlar) ve normlar olmak üzere dört temel bileşenden oluşur.

Kalıp Değişkenler — Bireylerin toplumsal eylemleri gerçekleştirirken yaptıkları tercihleri belirleyen ikili seçeneklerdir. Örneğin geleneksel toplumlardaki 'doğuştan getirilmiş nitelik' ile modern toplumlardaki 'başarı' kalıp değişkenler arasında yer alır.

AGIL Modeli — Talcott Parsons'a göre tüm eylem sistemlerinin var olabilmek için yerine getirmek zorunda olduğu dört işlevsel zorunluluktur: Uyum (A), Amaca erişme (G), Bütünleşme (I) ve Gizil kalıp koruması (L).

Toplumsal Sistem — Talcott Parsons'ın sistem teorisinde sosyolojinin temel inceleme alanına karşılık gelen, statülere ve rollere göre dağıtılmış etkileşimler bütünüdür. Örneğin toplumdaki rollerin dağılımı toplumsal sistemi oluşturur.

Orta Boy Teori — Robert Merton'ın her şeyi açıklayan devasa evrensel teorilere karşı önerdiği, sınırları belirlenmiş konular üzerine ampirik araştırmalara dayanan teorilerdir. Örneğin Max Weber'in Protestan Ahlakı çalışması bu kapsamdadır.

Açık İşlev — Toplumsal kurumların amaçlanan, anlaşılan ve beklenen sonuçlar üreten işlevleridir. Örneğin okul kurumunun bireylere mesleki bilgi ve beceri kazandırması açık işlevidir.

Gizli İşlev — Toplumsal kurumların bilinmeyen, amaçlanmayan ancak sistem içinde ortaya çıkan dolaylı sonuçlarıdır. Örneğin okulun sadece eğitim vermekle kalmayıp öğrencilere belirli sosyal çevreler ve arkadaşlık ağları sunması gizli işlevdir.

Bozuk İşlev — Toplumsal kurumların sistemin uyumunu, dengesini ve düzenini bozan olumsuz sonuçlar üretmesidir. Örneğin din kurumunun bazı durumlarda farklı inanç grupları arasında çatışmalara sebep olması bozuk işlevdir.

Anomi (Merton Yorumu) — Kültürel olarak belirlenen amaçlar ile bu amaçlara ulaşmak için kullanılan meşru yollar/araçlar arasındaki uyumsuzluk ve tutarsızlık durumudur.