Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Çağdaş Sosyoloji Teorileri

Ünite 2: Yapısal İşlevselcilik — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 11 soru var.

1 / 110 doğru

Bozuk İşlev

Toplumsal kurumların sistemin uyumunu, dengesini ve düzenini bozan olumsuz sonuçlar üretmesidir. Örneğin din kurumunun bazı durumlarda farklı inanç grupları arasında çatışmalara sebep olması •••.

Bozuk İşlev — Toplumsal kurumların sistemin uyumunu, dengesini ve düzenini bozan olumsuz sonuçlar üretmesidir. Örneğin din kurumunun bazı durumlarda farklı inanç grupları arasında çatışmalara sebep olması bozuk işlevdir.

İşlevselcilik — Toplumu bir düzenlilik modeli olarak kabul eden ve uyum, tutarlılık ile kurumların sürekliliğine vurgu yapan sosyolojik yaklaşımdır. Örneğin toplum, bir canlı organizmaya benzetilerek her kurumun sistemin sürmesi için bir görev üstlendiği kabul edilir.

Gizli İşlev — Toplumsal kurumların bilinmeyen, amaçlanmayan ancak sistem içinde ortaya çıkan dolaylı sonuçlarıdır. Örneğin okulun sadece eğitim vermekle kalmayıp öğrencilere belirli sosyal çevreler ve arkadaşlık ağları sunması gizli işlevdir.

Birim Eylem — Talcott Parsons'ın eylem teorisinde beşeri eylem sistemlerinin en küçük analitik birimidir. Aktör, hedef, durum (araçlar ve şartlar) ve normlar olmak üzere dört temel bileşenden oluşur.

Anomi (Merton Yorumu) — Kültürel olarak belirlenen amaçlar ile bu amaçlara ulaşmak için kullanılan meşru yollar/araçlar arasındaki uyumsuzluk ve tutarsızlık durumudur.

Kalıp Değişkenler — Bireylerin toplumsal eylemleri gerçekleştirirken yaptıkları tercihleri belirleyen ikili seçeneklerdir. Örneğin geleneksel toplumlardaki 'doğuştan getirilmiş nitelik' ile modern toplumlardaki 'başarı' kalıp değişkenler arasında yer alır.

Yapı ve İşlev — Toplumsal kurumların oluşturduğu düzen (yapı) ile bu yapıdaki unsurların sistemin sürmesi için yerine getirdiği katkılar (işlev) arasındaki karşılıklı ilişkiyi ifade eder. Örneğin ailenin yapısı ile çocukları toplumsallaştırma işlevi birbirini tamamlar.

Toplumsal Sistem — Talcott Parsons'ın sistem teorisinde sosyolojinin temel inceleme alanına karşılık gelen, statülere ve rollere göre dağıtılmış etkileşimler bütünüdür. Örneğin toplumdaki rollerin dağılımı toplumsal sistemi oluşturur.

Açık İşlev — Toplumsal kurumların amaçlanan, anlaşılan ve beklenen sonuçlar üreten işlevleridir. Örneğin okul kurumunun bireylere mesleki bilgi ve beceri kazandırması açık işlevidir.

AGIL Modeli — Talcott Parsons'a göre tüm eylem sistemlerinin var olabilmek için yerine getirmek zorunda olduğu dört işlevsel zorunluluktur: Uyum (A), Amaca erişme (G), Bütünleşme (I) ve Gizil kalıp koruması (L).

Orta Boy Teori — Robert Merton'ın her şeyi açıklayan devasa evrensel teorilere karşı önerdiği, sınırları belirlenmiş konular üzerine ampirik araştırmalara dayanan teorilerdir. Örneğin Max Weber'in Protestan Ahlakı çalışması bu kapsamdadır.