Toplumu bir düzenlilik modeli olarak kabul eden ve uyum, tutarlılık ile kurumların sürekliliğine vurgu yapan sosyolojik yaklaşımdır. Örneğin toplum, bir canlı organizmaya benzetilerek her kurumun sistemin sürmesi için bir görev üstlendiği kabul edilir.
Yapı ve İşlev
Toplumsal kurumların oluşturduğu düzen (yapı) ile bu yapıdaki unsurların sistemin sürmesi için yerine getirdiği katkılar (işlev) arasındaki karşılıklı ilişkiyi ifade eder. Örneğin ailenin yapısı ile çocukları toplumsallaştırma işlevi birbirini tamamlar.
Birim Eylem
Talcott Parsons'ın eylem teorisinde beşeri eylem sistemlerinin en küçük analitik birimidir. Aktör, hedef, durum (araçlar ve şartlar) ve normlar olmak üzere dört temel bileşenden oluşur.
Kalıp Değişkenler
Bireylerin toplumsal eylemleri gerçekleştirirken yaptıkları tercihleri belirleyen ikili seçeneklerdir. Örneğin geleneksel toplumlardaki 'doğuştan getirilmiş nitelik' ile modern toplumlardaki 'başarı' kalıp değişkenler arasında yer alır.
AGIL Modeli
Talcott Parsons'a göre tüm eylem sistemlerinin var olabilmek için yerine getirmek zorunda olduğu dört işlevsel zorunluluktur: Uyum (A), Amaca erişme (G), Bütünleşme (I) ve Gizil kalıp koruması (L).
Toplumsal Sistem
Talcott Parsons'ın sistem teorisinde sosyolojinin temel inceleme alanına karşılık gelen, statülere ve rollere göre dağıtılmış etkileşimler bütünüdür. Örneğin toplumdaki rollerin dağılımı toplumsal sistemi oluşturur.
Orta Boy Teori
Robert Merton'ın her şeyi açıklayan devasa evrensel teorilere karşı önerdiği, sınırları belirlenmiş konular üzerine ampirik araştırmalara dayanan teorilerdir. Örneğin Max Weber'in Protestan Ahlakı çalışması bu kapsamdadır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Açık İşlev
Toplumsal kurumların amaçlanan, anlaşılan ve beklenen sonuçlar üreten işlevleridir. Örneğin okul kurumunun bireylere mesleki bilgi ve beceri kazandırması açık işlevidir.
Gizli İşlev
Toplumsal kurumların bilinmeyen, amaçlanmayan ancak sistem içinde ortaya çıkan dolaylı sonuçlarıdır. Örneğin okulun sadece eğitim vermekle kalmayıp öğrencilere belirli sosyal çevreler ve arkadaşlık ağları sunması gizli işlevdir.
Bozuk İşlev
Toplumsal kurumların sistemin uyumunu, dengesini ve düzenini bozan olumsuz sonuçlar üretmesidir. Örneğin din kurumunun bazı durumlarda farklı inanç grupları arasında çatışmalara sebep olması bozuk işlevdir.
Anomi (Merton Yorumu)
Kültürel olarak belirlenen amaçlar ile bu amaçlara ulaşmak için kullanılan meşru yollar/araçlar arasındaki uyumsuzluk ve tutarsızlık durumudur.
