Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Değer Felsefesi

Ünite 7: Değer Türleri Sorunu — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 10 soru var.

1 / 100 doğru

Ahlaki Değer

Eylemlerin, niyetlerin veya karakterlerin iyi-kötü, doğru-yanlış ekseninde ••• ortaya çıkan ••• türüdür. Örneğin bir yardım kurumuna karşılıksız bağışta bulunmak ••• açıdan yüksek bir ••• taşır.

Ahlaki Değer — Eylemlerin, niyetlerin veya karakterlerin iyi-kötü, doğru-yanlış ekseninde değerlendirilmesiyle ortaya çıkan değer türüdür. Örneğin bir yardım kurumuna karşılıksız bağışta bulunmak ahlaki açıdan yüksek bir değer taşır.

Hazcı Değer — Doğan Özlem'in sınıflandırmasında yer alan, olumlu yönü haz, olumsuz yönü acı olan değer kategorisidir. İnsanların arzuladıkları şeylere ulaşmasıyla elde ettikleri tatmin hazcı değerle ilişkilidir.

Estetik Değer — Sanat eserlerinin ve nesnelerin güzel-çirkin ekseninde değerlendirilmesiyle ilgili olan değer türüdür. Propaganda amaçlı olsa bile bir filmin yüksek sinematografik teknikle çekilmesi ona estetik değer kazandırabilir.

Dışsal Değer — Kendi başına bir amacı temsil etmeyen, başka bir değere ulaşmak için araç konumunda olduğu için değer kazanan olgulardır. Metindeki örneğe göre paranın değeri, arzuladığımız şeylere ulaşmamıza vesile olmasından kaynaklanan dışsal bir değerdir.

Kendinde Değer — Değeri başka bir şeyden kaynaklanmayan, başka bir amaç için araç olmayan, kendi özünde değerli olan durum veya nesnelerdir. Örneğin mutluluğun ya da hazzın kendisinin iyi olması bu tür bir değere örnek gösterilebilir.

Değer Türleri — Farklı türde değerlerin var olup olmadığını, varsa bunların nasıl sınıflandırılacağını ve birbirinden nasıl ayrılacağını inceleyen meta-normatif felsefi problem alanıdır. Örneğin bir şeyin hem estetik hem de ahlaki değer taşıyıp taşımadığı bu kapsamda incelenir.

İyi-Durumdalık (Well-Being) — Bir bireyin yaşam kalitesinin, refahının ve genel mutluluk düzeyinin iyi olup olmadığını ifade eden felsefi kavramdır. Kişinin hayatının kendisi için iyi veya kötü gitmesi bu kapsamda değerlendirilir.

Araçsal İyi — Von Wright'ın sınıflandırmasında yer alan, başka bir amaca ulaşmak için vasıta olan iyilik türüdür. Metinde geçen 'iyi bir bıçak' bir işi görmeye yaradığı için araçsal iyidir.

Meta-normatif Değer Teorisi — Normatif kuramların ötesine geçerek değerlerin doğasını, türlerini, anlamlarını ve mantıksal statülerini soruşturan felsefi üst teoriler alanıdır. Değer türleri sorunu bu teorilerin yanıt aradığı temel konulardan biridir.

Faydayla-İlgili Değer — Kişinin kendi refahı, mutluluğu, çıkarları ve bireysel iyi-durumdalığı ile ilgili olan değer türüdür. Zenginlik içinde yaşayan bir mafya babasının durumu kendi faydası bakımından iyi kabul edilebilirken ahlaki açıdan kötü olabilir.