Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Mantık Felsefesi

Ünite 14: WILLARD VAN ORMAN QUINE ve ALAN TURING — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Klasik İki Değerli Birinci-Dereceden Mantık — Quine'ın mantık çalışmalarını sınırlandırdığı, önermelerin doğru veya yanlış olmak üzere iki temel değere sahip olduğu temel formel mantık sistemidir. Quine, yüksek dereceden mantık veya modalite içeren sistemleri mantık dışı bırakarak mantığı bu çerçevede ele almıştır.

Quine-Duhem Problemi — Fransız fizikçi Pierre Duhem'in görüşlerinden hareketle Quine tarafından geliştirilen bilim felsefesi problemidir. Buna göre bir bilim insanı deneyi sınarken yalıtılmış tek bir önermeyi değil, bir dizi önermeden oluşan bütünsel bir bilimsel sistemi sınamaya tâbi tutar.

Analitik ve Sentetik Önerme Ayrımı — Quine'ın savunduğu, analitik önermelerin düzeltilemez ve kendi anlamından ötürü doğru olduğunu, sentetik önermelerin ise deneysel sonuçlara bağlı olarak düzeltilebilir nitelik taşıdığını öne süren temel felsefi ayrımdır.

Hilbert'in Saptama Sorunu (Entscheidungsproblem) — David Hilbert'in ortaya attığı ve herhangi bir matematiksel önermenin doğruluğuna ya da yanlışlığına karar vermek için evrensel bir saptama yönteminin var olup olmadığını irdeleyen ünlü matematik problemidir. Alan Turing bu sorunun çözümü olmadığını kanıtlamıştır.

Turing Makinesi — Alan Turing tarafından saptama yöntemi kavramını formalize etmek için geliştirilen kuramsal bir hesap makinesidir. Hesaplamalarını kutucuklara bölünmüş, üzerinde semboller bulunan bir bant üzerinde okuma, yazma ve ilerleme basit işlemleriyle gerçekleştirir.

Evrensel Turing Makinesi — Diğer tüm Turing makineleri ile aynı prensipler üzerine inşa edilen ve başka herhangi bir Turing makinesinin çalışmasını taklit edebilen kuramsal modeldir. Günümüzdeki her dijital bilgisayar bu evrensel makinenin bir benzeri ve somut karşılığıdır.

Enigma — II. Dünya Savaşı sırasında Naziler tarafından kullanılan ve haberleşme şifrelemesinde üstün güvenlik sağlayan şifreleme makinesidir. Alan Turing, Bletchley Park'taki çalışmalarıyla bu makinenin şifrelerinin çözülmesinde kilit rol oynamıştır.

Saptama Yöntemi — Matematiksel önermelerin doğruluğunu veya yanlışlığını mekanik ve kesin bir prosedürle belirlemeye yarayan karar verme yöntemidir. Turing, makalesinde genel bir saptama yönteminin var olamayacağını kanıtlamıştır.

Modalite — Quine'ın mantık kapsamı dışında tuttuğu, 'zorunluluk' veya 'olabilirlik' gibi yönelim kavramları barındıran formel sistemler ve kiplik mantığı alanıdır. Quine, bu tür kavramların mantığın sınırları içinde yer almadığını savunmuştur.

Principia Mathematica — Bertrand Russell ve Alfred North Whitehead kaleme aldığı devasa mantık eseridir. Quine, 'Matematiksel Mantık' adlı kitabında bu eserin binlerce sayfada anlattığı konuların kendi yöntemleriyle 250 sayfada özetlenebileceğini göstermiştir.