İnfografik
← Ünite 14
Sosyoloji Tarihi - 2

Ünite 14: George Herbert Mead: Entelektüel Biyografisi ve Düşüncesinin Kaynakları

Mead'in Metodolojisi
Mead, çalışmalarında felsefi ve sosyolojik bir sentez kullanır. İnsan kişiliğini manevi bir varlık olarak değil, süregelen toplumsal süreçlerin bir parçası olarak ele alır.
Zihin ve Beden
Mead, zihin ve beden düalizmini reddeder. Zihinsel yeteneklerin, organizmanın mevcut ortama uyum sağlamasına yönelik davranışlar olduğunu savunur.
Dilin Önemi
Dil, anlamlı sembollerin en gelişmiş biçimidir. İnsan yavrusu dil kapasitesini kazanmadan gerçek anlamda bir zihne sahip olamaz.
Sosyal Psikolojinin Odak Noktası
Sosyal psikoloji, bireyin davranışını tekil olarak değil, toplumsal grubun düzenli davranışları içindeki konumuyla açıklar.

Anahtar Kavramlar

Ferdî Ben (I)Bireyin kendiliğinden, yaratıcı ve somut eylemlerini temsil eden benlik evresidir. Eylemin öznel ve anlık boyutunu oluşturur.
Sosyal Ben (Me)Toplumun beklentilerini, normlarını ve diğerlerinin tutumlarını içeren benlik evresidir. Bireyin kendisini toplumsal bir nesne olarak görmesini sağlar.
Rol-AlmaBireyin başkalarının perspektifini üstlenerek onların tutumlarını ve muhtemel eylemlerini anlamaya çalışmasıdır. Toplumsal etkileşimin temelidir.
Genelleştirilmiş DiğeriBireyin içinde bulunduğu topluluğun veya toplumun ortak tutumlar toplamıdır. Bireyin davranışlarını genel toplumsal normlara göre ayarlamasını sağlar.
EdimOrganizmanın çevresiyle olan dengesizliğini gidermek için gerçekleştirdiği eylem birimidir. Dört evreden oluşur.
Sosyal Davranışçılıkİnsan davranışlarını, toplumsal etkileşim süreçleri ve adaptasyon üzerinden açıklayan yaklaşımdır. Öznel bilinci reddetmez.
Anlamlı SembolHem gönderen hem de alıcı üzerinde benzer tepkiler uyandıran, dilin temelini oluşturan iletişim aracıdır.
DürtüOrganizma ile çevre arasındaki dengesizlik veya gerilim durumudur. Davranışı başlatan temel unsurdur.
AlgıBireyin dürtülerini gidermek için çevresindeki nesneleri seçici olarak fark etme ve anlamlandırma sürecidir.
Davranışın YönlendirilmesiBireyin zihin ve benliğini kullanarak eylemlerini tasarlaması, engelleri aşması ve sonuçları değerlendirmesi sürecidir.
Dürtünün KarşılanmasıEdimin son evresi olup, organizma ile çevre arasındaki dengesizliğin giderilmesi ve eylemin tamamlanmasıdır.
Pragmatizmİnsanların dünyayı anlamlandırmasını ve varlıklarını sürdürmelerini sağlayan faydacı bir adaptasyon biçimi olarak düşünmeyi vurgulayan felsefedir.
AraçsalcılıkDüşüncenin, çevreye uyum sağlamada kullanılan bir araç olduğunu savunan pragmatist bir yaklaşımdır.
Oyun EvresiÇocuğun tek bir kişinin rolünü aldığı, hayali etkileşimler kurduğu benlik gelişiminin ilk aşamasıdır.
Takım Oyunu EvresiÇocuğun organize bir etkinlikte birçok kişinin rolünü aynı anda almayı öğrendiği benlik gelişiminin ikinci aşamasıdır.
Toplumsal MorfolojiBireyler arasındaki etkileşim kalıplarının düzenliliği ve bu etkileşimle yaratılan yapısal formlardır.
KurumTopluluğun belirli durumlara verdiği ortak tepkiler bütünüdür; yaşam alışkanlıklarını temsil eder.
Sibernetik SüreçDavranış, geri-bildirim ve yeniden ayarlama döngüsünü ifade eden, edimin işleyişini açıklayan modeldir.
ZihinToplumsal ortamda etkileşimle gelişen, anlamlı sembolleri kullanarak tepkileri yönlendirme ve tasarlama kapasitesidir.
BenlikBireyin kendisini deneyim alanı içinde bir nesne olarak görme ve bu nesneye yönelik tutumlar geliştirme kapasitesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Rol-Almanın İşlevi

Rol-alma, bireyin diğerlerinin perspektifini içselleştirerek kendi davranışlarını koordine etmesini ve toplumsal uyumu sağlamasını mümkün kılar.

Benliğin İstikrarı

Benlik, toplumsal süreçlerin birliği sayesinde istikrar kazanır. Birey kendini bir nesne olarak gördükçe, davranışlarında tutarlılık oluşur.

Toplumsal Değişim

Toplumsal değişim, 'ferdî ben'in toplumsal beklentilerden (sosyal ben) sapması ve bu sapmanın diğerlerini uyum sağlamaya zorlamasıyla gerçekleşir.

Genelleştirilmiş Diğeri ve Toplum

Toplum, bireylerin genelleştirilmiş diğerinin rolünü alarak ortak bir perspektifte buluşmalarıyla bütünleşir.

Edimin Sibernetik Doğası

Edim, doğrusal bir süreç değil; geri-bildirim ve sürekli yeniden ayarlama içeren döngüsel bir sibernetik süreçtir.

Dürtülerin Kaynağı

Dürtüler sadece biyolojik değil, aynı zamanda kişiler arası uyumsuzluklardan ve toplumsal beklentilerden kaynaklanan gerilimlerdir.

Engellenme ve Düşünme

Dürtünün karşılanması engellendiğinde, birey zihinsel kapasitesini kullanarak alternatif eylemler tasarlar; yani 'düşünme' başlar.

Kurumların Rolü

Kurumlar, bireylere farklı durumlarda nasıl davranacaklarına dair genel bir çerçeve ve ortak tepki kalıpları sunar.

Kültür ve Semboller

Mead'e göre kültür, insanların eylemlerini düzenleyen ve anlamlandıran semboller sistemidir; genelleştirilmiş diğeri bu sistemin bir parçasıdır.

Mead ve Durkheim Farkı

Durkheim bütünleşmeyi kültürel yapılara dayandırırken, Mead bütünleşmeyi bireyin rol-alma ve zihin kapasitelerinin bir ürünü olarak açıklar.

Sınavda Dikkat Et

  • Mead'in 'Zihin, Benlik ve Toplum' üçlemesinin birbirine bağlı olduğunu ve zihnin toplumsal etkileşimin bir ürünü olduğunu unutma.
  • Ferdî ben (I) ve Sosyal ben (me) arasındaki farkı iyi kavra; 'I' öznel ve anlık, 'me' ise toplumsal beklentilerdir.
  • Edimin dört evresini (dürtü, algı, yönlendirme, karşılanma) sırasıyla ezberle; engellenme durumunda düşünmenin başladığını hatırla.
  • Genelleştirilmiş diğeri kavramının, bireyin toplumsal normları içselleştirme süreci olduğunu ve benlik gelişiminin son aşaması olduğunu unutma.
  • Mead'in toplum anlayışının makro-yapısal değil, mikro-etkileşimsel (rol-alma) temelli olduğunu her zaman göz önünde bulundur.