Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Sosyoloji Tarihi - 2

Ünite 8: Vılfredo Pareto’nun Sosyolojisi — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 11 soru var.

1 / 110 doğru

Rasyonelleşme

Toplumsal hayatın, geleneksel ve duygusal unsurlardan arınarak hesaplanabilir, teknik ve bilimsel yöntemlerle düzenlenmesi sürecidir. Modern kapitalizmin ve devletin temel karakteridir.

Rasyonelleşme — Toplumsal hayatın, geleneksel ve duygusal unsurlardan arınarak hesaplanabilir, teknik ve bilimsel yöntemlerle düzenlenmesi sürecidir. Modern kapitalizmin ve devletin temel karakteridir.

Duygusal Eylem — Bireyin anlık hisleri, öfke, sevinç veya korku gibi duygusal durumları tarafından yönlendirilen eylemdir. Weber bu eylem tipini rasyonel bir temeli olmayan 'tortu' olarak görür.

Geleneksel Eylem — Kuşaktan kuşağa aktarılan alışkanlıklar ve köklü adetler tarafından belirlenen davranış biçimidir. Birey, yeni bir durumla karşılaştığında bile eski kalıpları takip etme eğilimindedir.

Verstehen (Anlama) — Toplumsal eylemi, eyleyen bireyin ona yüklediği öznel anlamı kavrayarak açıklama yöntemidir. Weber'e göre sosyolojinin temel görevi, dışsal gözlemin ötesine geçip eylemin içsel mantığını anlamaktır.

Amaçsal-Rasyonel Eylem — Bireyin bir amaca ulaşmak için araçları ve olası sonuçları hesaplayarak hareket etmesidir. En rasyonel eylem biçimi olarak kabul edilir ve modern toplumun temelini oluşturur.

Meşru Düzen — Toplumsal ilişkilerin belirli kurallar çerçevesinde yürümesini sağlayan ve ihlal edildiğinde yaptırımları olan yapıdır. Bireylerin bu düzene neden uydukları, meşruiyetin kaynağını oluşturur.

Değerden-Arınık Sosyoloji — Araştırmacının kişisel inanç, siyasi görüş ve ekonomik çıkarlarının bilimsel araştırma sürecini etkilememesi ilkesidir. Bu, bilimin nesnelliğini korumak için zorunlu bir metodolojik duruştur.

İdeal Tip — Toplumsal gerçekliği anlamak için geliştirilen, mantıksal olarak tutarlı ve rasyonel kurgusal modellerdir. Gerçekliğin kendisi değil, gerçekliği analiz etmek için kullanılan bir araçtır.

Birliksel İlişki — Bireylerin amaçsal veya değer-rasyonel temelde, rasyonel bir çıkar veya mutabakat çerçevesinde kurdukları toplumsal ilişkilerdir. Umumi ilişkilerin aksine daha soğuk ve hesaplıdır.

Egemenlik — Toplumun bir kesiminin, diğer kesim üzerinde emir verme ve bu emirlerin yerine getirilmesini sağlama yetkisidir. Weber'e göre bu, meşru düzenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Değer-Rasyonel Eylem — Eylemin sonucundan ziyade, eylemin kendisinin taşıdığı etik, estetik veya dini değerlere bağlı kalınarak yapılmasıdır. Aktör, sonuçları ne olursa olsun inandığı ilkeye göre hareket eder.