Ünite 9: VERİ GAZETECİSİ GİBİ DÜŞÜNMEK

11 Temmuz 1930 Hakimiyeti Milliye Gazetesi

Hakimiyeti Milliye Gazetesi 1930 yılında bir bankanın verilerini kullanarak okuyuculara tasarruf yapma bilincini kazandırmak için 'Hayat Yokuşu' adlı çizimli bir veri haberi yayımlamıştır.

The Migrants File Projesi (2014 Ödülü)

Journalism++ öncülüğünde 15 Avrupa ülkesinden gazetecinin katılımıyla hazırlanan proje, 2000 yılından bu yana Avrupa'ya gitmeye çalışan 23 bin sığınmacının öldüğünü ortaya koymuştur. Ölümlerin tahmin edilenden %50 fazla olduğunu kanıtlayan proje açık veri lisansıyla sunulmuştur.

SwissLeaks Araştırması (2015 Ödülü)

ICIJ tarafından yürütülen çalışmada HSBC İsviçre şubesinin 1988-2007 arasında 203 ülkeden 106 bin müşterinin vergi kaçırmasına yardım ettiği açıklandı. 120 milyar doları aşan hesaplar arasında Türkiye'den 3.105 müşteri ve 3,4 milyar dolar hacim tespit edildi.

Wall Street Journal Aşı Görselleştirmesi (2016)

Dov Friedman ve Tynan Debold tarafından hazırlanan proje, ABD'nin 50 eyaletinde 70 yılı kapsayan süreçte aşıların piyasaya sürülmesi ve bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisini görselleştirerek DJA ödülü almıştır.

Anahtar Kavramlar

Veri GazeteciliğiVeriyi habercilik amacıyla analiz edip organize ederek etkili bir biçimde hikayeleştirme ve haberi olabilecek en iyi şekilde anlatma sürecidir. Örneğin, Washington Post'tan Jeremy Gilbert bunu bilgiyi düzenlenebilir ve filtrelenebilir kılmak olarak açıklar.

Açık Veri (Open Data)Devletlerin ve kurumların kamusal veritabanlarını kamuoyunun kullanımına, incelemesine ve yeniden kullanımına tamamen açık hale getirmesidir. Veri gazeteciliğinin gelişmesinde Açık Devlet Verisi uygulamaları kritik bir rol oynar.

Paul Bradshaw PiramidiVeri gazeteciliği yapma sürecini derleme, temizleme, içerik, birleştirme ve iletişim kurma aşamalarıyla açıklayan metodolojik modeldir. Sürecin soru odaklı veya veri odaklı nasıl başlayıp görselleştirmeye ulaştığını gösterir.

Veri Temizleme (Data Cleaning)Elde edilen veri setindeki insan hatalarını giderme, tutarsızlıkları düzeltme ve veriyi analiz edilebilir uyumlu bir formata dönüştürme işlemidir. Verinin niteliğine ve içerdiği hikayeye güvenebilmek için zorunlu bir adımdır.

OpenRefineVeri gazetecilerinin dağınık verileri düzenlemek, kötü formatları tespit edip dönüştürmek ve veri temizleme işlemlerini gerçekleştirmek için yaygın olarak kullandığı ücretsiz araçtır.

SQLBüyük veri kümelerinin ve birden fazla veritabanının hızlı ve etkili bir şekilde sorgulanmasını sağlayan veritabanı yönetim sistemidir.

Global Editors Network (GEN)2012 yılında veri gazeteciliği alanındaki standartları geliştirmek ve kaliteli projeleri teşvik etmek amacıyla dünya çapındaki Data Journalism Awards (DJA) yarışmasını başlatan kuruluştur.

Journalism++Paris, Stokholm ve Berlin merkezli çalışan, Avrupa'nın en etkili veri güdümlü projelerini üreten ve 'The Migrants File' çalışmasına öncülük eden gazeteci ekibidir.

ICIJ (Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu)Dünya genelindeki gazetecileri bir araya getirerek Panama Belgeleri ve SwissLeaks gibi büyük ölçekli ve çok uluslu veri araştırmalarını yürüten sınır ötesi gazetecilik ağadır.

QGISVeri gazetecilerinin coğrafi verileri analiz etmek, işlemek ve haritalandırmak için kullandığı gelişmiş haritalama yazılımıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Data Journalism Awards (DJA - 2012)

Global Editors Network (GEN) tarafından 2012 yılında başlatılan yarışma, dünya çapında veri gazeteciliği alanında verilen ilk ve en prestijli uluslararası ödül organizasyonudur.

Panama Belgeleri (#PanamaFiles)

ICIJ'in Panama'da kayıtlı bir hukuk firmasının 40 yılı aşkın sürelik belgelerine ulaşarak açığa çıkardığı proje, vergi cennetlerine bugüne kadar indirilmiş en büyük darbe kabul edilmektedir.

Ekip Büyüklüklerine Göre Veri Gazeteciliği Örnekleri

İki kişilik ekiplere Guardian'ın LGBTI Hakları Rehberi, 4-6 kişilik ekiplere WNYC'nin Sandy Fırtınası projesi, 20 kişiden büyük ekiplere ise New York Times'ın 2012 Olimpiyatları çalışması örnek gösterilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Paul Bradshaw Piramidi'nin 5 aşamasını (Derleme, Temizleme, İçerik, Birleştirme, İletişim Kurma) sırasıyla bilin; sınavda aşamaların içerikleri soru olarak gelir.
Jeremy Gilbert, Michelle Minkoff ve Alberto Cairo'nun veri gazeteciliği tanımlarını ve çalıştıkları kurumları eşleştirme sorularına karşı ezberleyin.
OpenRefine (veri temizleme), SQL (veritabanı sorgulama) ve QGIS (haritalama) araçlarının temel işlevlerini birbirinden ayırt edin.
Data Journalism Awards (DJA) yarışmasının Global Editors Network (GEN) tarafından 2012'de başlatıldığını unutmayın.
The Migrants File (2014 En İyi Hikaye) ve SwissLeaks (2015 En İyi Araştırma) projelerinin yıllarını, ödül kategorilerini ve verilerinin kamuoyuna AÇIK olduğunu mutlaka hatırlayın.
Ekip yapıları örneklerinde: 2 kişi -> Guardian LGBTI Rehberi, 4-6 kişi -> WNYC Sandy Fırtınası, 20+ kişi -> NYT 2012 Olimpiyatları eşleştirmelerine dikkat edin.