Ünite 14: Teknoloji ve İstihdam

Teknoloji ve İstihdam - kaynak sayfa görseli

Kaynak: ders kitabı, sayfa 283

OECD'nin 1880 Araştırması

OECD tarafından yapılan bir araştırmada, teknolojik gelişmelerin 1880'deki mevcut işlerin yarıdan fazlasını ortadan kaldırdığı ancak genel istihdamı üç kat artırdığı sonucuna varılmıştır.

Harrison ve Diğerlerinin (2008) Çalışması

Fransa, İspanya, İngiltere ve Almanya'da imalat ve hizmetler sektörlerinde yapılan analizde, ürün yeniliklerinin istihdam üzerinde sağladığı artışın, süreç yeniliklerinin negatif etkisini karşılayacak kadar büyük olduğu kanıtlanmıştır.

Acemoğlu'nun (2002) Ücret Analizi

Acemoğlu, ABD'de 1979-1995 yılları arasında üniversite mezunlarının ücretlerinin lise ve dengi okul mezunlarına oranla yüzde 25 daha fazla arttığını göstererek eğitim ve deneyimin önemini vurgulamıştır.

Baltagi ve Rich (2005) Çalışması

ABD imalat sanayinde 1959-1996 dönemini inceleyen araştırmacılar, üretim dışında çalışan yüksek eğitimli beyaz yakalıların ücretlerinin mavi yakalılara kıyasla çok daha hızla arttığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kavramlar

TeknolojiBilimsel bilginin üretim sürecine aktarılması, bilgi, organizasyon ve tekniğin entegrasyonu olarak tanımlanır. Geniş anlamda bir problemi çözmek veya yeni yöntemler bulmak amacıyla yeni alet, makine, teknik ve sistem bilgisi icat etmek ve kullanmaktır.

Buluş (İcat)Ekonomide uygulama potansiyeli bulunan yeni bir düşüncenin veya fikrin oluşturulması aşamasıdır. Bir ülkedeki patent sayısı, o ülkede gerçekleştirilen buluşların ve yenilikçilik potansiyelinin önemli bir göstergesidir.

Yenilik (İnovasyon)Buluşun ilk ticari uygulama aşamasıdır ve yeniliklerin uygulanmasına yol açan tüm bilimsel, teknolojik, organizasyonel, finansal ve ticari adımları kapsar. Oslo Kılavuzu'na göre ürün, süreç, pazarlama ve organizasyonel olmak üzere dörde ayrılır.

Ürün YeniliğiTamamen yeni bir ürünün ilk üretimi ya da mevcut bir ürünün önemli ölçüde değiştirilerek yeni bir hizmet veya mal haline getirilmesidir. Örneğin, akıllı telefonlar, kameralı internet gözlükleri veya video siparişi gibi internet hizmetleri ürün yeniliğidir.

Süreç YeniliğiYeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir üretim veya teslimat yönteminin gerçekleştirilmesidir. Teknikler, teçhizat ve yazılımlarda önemli değişiklikler içerir; örneğin lazer kesim araçları ve otomatik ambalajlama süreç yeniliğidir.

Pazarlama YeniliğiÜrün tasarımı, ambalajlaması, konumlandırması, promosyonu veya fiyatlandırmasında önemli değişiklikleri kapsayan yeni bir yöntemdir. Örneğin, özel mağaza-içi indirimlerin ilk kez uygulanması veya tematik mobilya satış odaları pazarlama yeniliğidir.

Organizasyonel YenilikFirmanın ticari uygulamalarında, işyeri organizasyonunda veya dış ilişkilerinde yeni bir organizasyonel yöntem uygulanmasıdır. Entegre izleme sistemlerinin kurulması veya üniversitelerle araştırma işbirliğine girilmesi buna örnektir.

Beceri Yanlı Teknolojik Değişme (BYTD)Teknolojik ilerlemelerin yüksek becerili işgücü talebini ve ücretlerini artırırken, düşük becerili işgücü talebini azaltması hipotezidir. Bu durum becerikli işgücü lehine ücret farklılıklarının artmasına neden olmaktadır.

Dışlanma Etkisi (Crowding Out)İşsizliğin yüksek ve yüksek eğitimli işgücünün fazla olduğu durumlarda, yüksek eğitimli kişilerin basit işlere yönelmesi ve düşük eğitimli işgücünün yapabileceği işleri üstlenerek onları dışlaması durumudur. Örneğin ABD'de doktora sahiplerinin taksi şoförlüğü yapması.

Yaratıcı YıkımJoseph Schumpeter'e göre teknolojik gelişmenin icat, yenilik ve yayılma süreciyle yeni fikirlerin eskilerin yerini alması durumudur. Yenilikler bazı firmaları ve meslekleri ortadan kaldırırken yeni ürün ve teknikleri sunan yeni yapıları ortaya çıkarır.

Diğer Önemli Bilgiler

Erol Taymaz'ın (1996) Türkiye İmalat Araştırması

1985-1992 döneminde Türkiye imalat sanayini inceleyen Taymaz, teknolojik değişimin istihdam üzerindeki doğrudan etkisinin negatif, üretim artışı kanalıyla dolaylı etkisinin ise pozitif olduğunu saptamıştır.

Ansal'ın (2011) Kadın İstihdamı Bulgusu

Hasan Ansal'ın 1980-2001 dönemi Türkiye imalat sanayi çalışmasında, teknolojik ilerlemelerin emek üretkenliğini artırdığı, istihdamı daralttığı ve özellikle kadın istihdamının bu süreçten daha kötü etkilendiği ortaya konulmuştur.

Karl Marks ve Kapital'in 31. Bölümü

Karl Marks, Kapital adlı eserinin 31. bölümünde teknik ilerlemelerin hızla işgücünün yerini alarak işsizliği artıracağını, bunun da daha düşük ücretlere ve işgücü üzerinde güçlü kontrole yol açacağını belirtmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Ürün yeniliklerinin her zaman talebi artırarak istihdamı pozitif etkilediği, ancak süreç yeniliklerinin istihdam üzerindeki etkisinin daha tartışmalı ve karmaşık olduğu sınavda sık sorulan bir ayrımdır.
Oslo Kılavuzu'na göre 4 yenilik türü (ürün, süreç, pazarlama, organizasyonel) iyi ezberlenmeli; örneğin lazer kesimin süreç, akıllı telefonun ürün yeniliği olduğu karıştırılmamalıdır.
Beceri Yanlı Teknolojik Değişme (BYTD) hipotezinin yüksek becerili işgücü talebini artırırken düşük becerilileri azalttığı ve eğitimli işsizliğine/ücret farkına yol açtığı unutulmamalıdır.
Pigou etkisinin para talebindeki düşüş ile faizleri düşürerek yatırımları ve istihdamı telafi eden makroekonomik bir mekanizma olduğu bilinmelidir.
Erol Taymaz ve Hasan Ansal gibi Türkiye ekonomisi üzerine çalışan araştırmacıların Türkiye imalat sanayi bulguları (örneğin teknolojik değişimin doğrudan negatif, dolaylı pozitif etkisi) sınav sorularında hedef olabilmektedir.
Schumpeter'in 'yaratıcı yıkım' kavramının icat, yenilik ve yayılma süreçleriyle ilişkisi ve eski yapıları ortadan kaldıran dinamik yapısı gözden kaçırılmamalıdır.