Ünite 10: Aktif ve Pasif Geçici Hesaplar — Örnekler

Bir işletme, aralık ayında tüm yıllık büro kirasını peşin olarak öder. Dönemsellik ilkesi gereği bu ödemenin yalnızca aralık ayına denk gelen kısmı cari dönemin gideri yazılırken, gelecek aylara ait olan kısımları 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına alınarak aktifleştirilir.

Şirket, aralık ayında bir repo işleminden faiz geliri hak eder ancak bu gelirin banka tarafından hesaba yatırılması ve tahsilatı ocak ayında gerçekleşir. Cari dönemde gerçekleşen bu kazanç, 181 Gelir Tahakkukları hesabı kullanılarak muhasebeleştirilir.

İşletme aralık ayı boyunca elektrik tüketir ancak faturası ocak ayında eline ulaşır ve ödemesi o zaman yapılır. Dönemsellik ve tahakkuk esası gereği bu gider cari döneme ait olduğundan, aralık ayında 381 Gider Tahakkukları hesabı aracılığıyla kayda geçirilir.

Bir muhasebe bürosu, aralık ayında tüm yıllık büro kirasını peşin olarak mal sahibine öder. Ödenen bu tutarın tamamı cari döneme ait olmasa da, gelecek ayları ilgilendiren kısmı aktif geçici hesaplar arasında yer alan ilgili hesapta bekletilir. Böylece dönemsellik ilkesi gereği gider, ait olduğu dönemlere paylaştırılır.

İşletme, bankadaki yatırımları üzerinden cari dönemde hak ettiği ancak vade sonu gelecek döneme sarktuğu için henüz parasını almadığı bir gelir elde eder. Bu durum, cari döneme ait henüz tahsil edilmemiş gelirlerin izlenmesini sağlayan gelir tahakkukları kavramıyla muhasebeleştirilir. İşletme, bu alacak hakkını bilançoda şeffaf bir şekilde gösterir.

İşletme aralık ayında elektrik tüketir ancak aralık ayı elektrik faturası yeni yılın ocak ayında posta yoluyla gelir. Cari dönemde gerçekleşmiş ancak henüz ödemesi veya faturası gelmemiş bu gider, pasif geçici hesaplar kapsamında gider tahakkuku olarak kayda alınır. Bu sayede işletmenin gerçek kâr veya zarar durumu doğru bir şekilde hesaplanır.