Ünite 13: Adi Şirket, Ticaret Şirketleri Genel Hükümler, Kollektif Şirket, Komandit Şirket

Adi Ortaklığın Şekil Şartsız Kuruluşu

Borçlar Kanunu'nun 620. maddesinde düzenlenen adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emek ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmesini öngörür ve herhangi bir şekil şartına bağlı olmadan örtülü olarak dahi kurulabilir.

TK m. 124 Kapsamında Ticaret Şirketi Türleri

Türk Ticaret Kanunu'nun 124. maddesi ticaret şirketlerinin ana çatısını çizer. Buna göre ticaret şirketleri kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif olmak üzere beş grupta toplanır.

TMK m. 48 Çerçevesinde Şirketlerin Ehliyeti

Türk Medeni Kanunu'nun 48. maddesi uyarınca bütün ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olarak bütün haklardan yararlanıp borçları üstlenebilirler.

TK m. 127 Gereği Sermaye Olarak Konabilecek Değerler

Türk Ticaret Kanunu'nun 127. maddesi ticaret şirketlerine sermaye olarak getirilebilecek unsurları düzenler. Para, alacak, kıymetli evrak, fikri mülkiyet hakları, taşınırlar, taşınmazlar ve ticari işletmeler bu kapsamda şirkete konabilir.

Anahtar Kavramlar

Adi Ortaklıkİki veya daha fazla kişinin emek ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri, Borçlar Kanunu'nda düzenlenen ve tüzel kişiliği bulunmayan en temel ortaklık türüdür. Örnek olarak ticari hayatta kurulan geçici ortak girişimler (joint venture) gösterilebilir.

Tüzel KişilikHak ve borç sahibi olabilen, bağımsız iradesi ve mal varlığı bulunan teşekküllerdir. Adi ortaklığın tüzel kişiliği yokken, ticaret şirketlerinin (kollektif, komandit, anonim, limited, kooperatif) tamamının tüzel kişiliği mevcuttur.

İştirak Halinde MülkiyetTüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklıklarda, ortaklığa ait mal varlığının ortakların tamamına elbirliğiyle (iştirak halinde) ait olması durumudur. Bu ortaklıkta ortakların payları teorik olarak bellidir ancak mal üzerinde doğrudan paylı mülkiyet hakları yoktur.

Şahıs ŞirketleriOrtakların kişisel emeklerinin, güven ilişkisinin ve sınırsız sorumluluğunun ön planda olduğu şirket türleridir. Ticaret kanunumuza göre kollektif şirket ile komandit şirket şahıs şirketleri grubuna girmektedir.

Sermaye ŞirketleriOrtakların kişisel özelliklerinden ziyade taahhüt ettikleri sermayenin önem taşıdığı, ortak sorumluluğunun sınırlı olduğu şirketlerdir. Anonim şirket, limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket bu sınıfa girer.

Kollektif ŞirketTicari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarının şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun sınırlandırılmadığı şirket türüdür. Ortakların sorumluluğu sınırsız ve müteselsildir.

Komandite OrtakKomandit şirketlerde, şirket alacaklılarına karşı mal varlığıyla sınırsız ve şahsen sorumlu olan ortak grubudur. Komandite ortakların mutlaka gerçek kişi olması zorunludur.

Komanditer OrtakKomandit şirketlerde, şirkete koydukları veya taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sorumluluğu sınırlı olan ortak türüdür. Komanditer ortaklar gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişiler de bu sıfatla şirkete ortak olabilir.

Joint Venture (Ortak Girişim)İki veya daha fazla teşebbüsün belirli bir projeyi gerçekleştirmek veya ortak bir ekonomik amaca ulaşmak için ticari alanda oluşturdukları, hukuki nitelik itibarıyla bir adi ortaklık türü olan yapılanmadır.

Ticari İtibarBir tacirin veya işletmenin piyasadaki güvenilirliği ve ticari saygınlığıdır. Kanun gereği kişisel emek ve ticari itibar adi ortaklığa ve kollektif şirkete sermaye olarak getirilebilirken, anonim şirkete sermaye olarak getirilemez.

Diğer Önemli Bilgiler

Sermaye Olarak Emek ve İtibarın Kısıtlandığı Yerler

Kişisel emek ve ticari itibar adi ortaklıklar ile kollektif şirketlere sermaye olarak getirilebilirken; Anonim şirketlerde (m. 342, 581) ve komandit şirketlerin komanditer ortakları yönünden (m. 307) sermaye olarak konulması yasaklanmıştır.

TK m. 211 Kollektif Şirket Tanımı ve Şartları

Türk Ticaret Kanunu'nun 211. maddesinde tanımlanan kollektif şirket, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla sadece gerçek kişiler arasında kurulabilen, sorumluluğu sınırlanmamış ortaklık yapısıdır.

TK m. 304 Komandit Şirketin İkili Yapısı

Türk Ticaret Kanunu'nun 304. maddesinde yer alan komandit şirket, alacaklılara karşı bazı ortakların sorumluluğu sınırsız (komandite), bazılarının ise belirli bir sermaye ile sınırlı (komanditer) olduğu karma bir yapı sunar.

Sınavda Dikkat Et

Adi ortaklığın tüzel kişiliğinin olmadığını, bu nedenle dava açamayacağını ve iflasının istenemeyeceğini kesinlikle unutmayın; sınavda sıkça sorulur.
Adi ortaklık kararlarında çoğunluk kuralının değil, oybirliği kuralının geçerli olduğuna dikkat edin.
Kişisel emek ve ticari itibarın adi ortaklık ve kollektif şirkete sermaye olarak konabileceğini, ancak anonim şirketlere sermaye olarak konamayacağını karıştırmayın.
Kollektif şirketlere sadece gerçek kişilerin ortak olabileceğini ve tek kişilik kollektif şirkete izin verilmediğini not edin.
Komandit şirkette 'komandite' ortakların sınırsız sorumlu ve mutlaka gerçek kişi olması gerektiği, 'komanditer' ortakların ise sınırlı sorumlu olup tüzel kişi olabileceği ayrımını iyi kavrayın.
Joint venture ve konsorsiyum gibi ticari yapıların hukuken adi ortaklık türü sayıldığını unutmayın.
Ticaret şirketlerinin tüzel kişiliğe sahip olduğunu ve TMK m. 48 gereğince hak ehliyetine sahip bulunduğunu göz ardı etmeyin.