Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İnsan Kaynakları Yönetimi Lisans Programı » Çalışma Ekonomisi

Ünite 10: Toplu Pazarlık ve Toplu Pazarlık Modelleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Toplu Pazarlık — Bir tarafta işçi sendikası diğer tarafta işveren veya işveren örgütünün yer aldığı, ücret ve çalışma koşullarını düzenlemek amacıyla gerçekleştirilen gönüllü müzakereler ve uzlaşma mekanizmasıdır. Örneğin, metal sektöründe bir sendika ile işveren sendikasının bir araya gelerek zam oranlarını belirlemesi bu kapsamdadır.

Grev — İşçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerindeki faaliyeti tamamen durdurmak veya önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak işi bırakmaları eylemidir. Örneğin, bir fabrikataki işçilerin toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine üretimi durdurup iş bırakması bir grevdir.

Lokavt — İşyerinde faaliyetin tamamen durdurulmasına neden olacak tarzda, işveren veya işveren vekili tarafından kendi kararıyla işçilerin toplu olarak işten uzaklaştırılmasıdır. Örneğin, uyuşmazlık döneminde işverenin işyerini kapatarak işçilerin işbaşı yapmasını engellemesi lokavttır.

Dağıtımcı Pazarlık (Kaybet-Kazan) — Toplu pazarlıkta bir tarafın kazancının doğrudan diğer tarafın kaybı anlamına geldiği, sıfır toplamlı oyun mantığına dayanan yaklaşımdır. Örneğin, işçi sendikasının talep ettiği yüksek ücret artışının doğrudan işverenin kâr marjını düşürmesi bu duruma örnektir.

Birleştirici Pazarlık (Kazan-Kazan) — Pazarlık sonucunda hem sendikanın hem de işverenin ortak çıkarlar doğrultusunda kazançlı çıkacağı işbirlikçi süreci ifade eder. Örneğin, işyerinde verimlilik artışı sağlanarak hem işveren kârının artırılması hem de işçilere daha yüksek prim ödenmesi bu kapsamdadır.

Hicks Modeli — John R. Hicks tarafından geliştirilen, direnme ve taviz eğrilerinin kesişim noktasına göre grev süresi ve ücret anlaşmasını inceleyen en eski toplu pazarlık modelidir. Örneğin, grev süresi uzadıkça işverenin taviz eğrisinin yükselmesi ve sendikanın direnme eğrisinin düşmesiyle uzlaşma sağlanması bu modelle açıklanır.

Tekel Sendika Modeli — Ücretin sendika tarafından tek taraflı belirlendiği ve istihdam düzeyinin işverenin emek talep eğrisi üzerinde oluştuğu varsayılan denge modelidir. Örneğin, sendikanın belirli bir ücreti dayatması ve işverenin o ücrete göre çalıştıracağı işçi sayısını belirlemesi bu modeldir.

Yönetme Hakkı Modeli — Sendikanın sadece ücret haddi konusunda pazarlık yapabildiği, işverenlerin ise yönetme hakkını kullanarak belirlenen ücrete göre istihdam miktarını tek başına belirlediği modeldir. Örneğin, sendikanın ücretleri artırması sonrasında işverenin maliyetleri dengelemek için işçi çıkarma kararını tek başına almasıdır.

Kapalı İşletme — Sendikanın, işe alınacak işçilerin işe başlamadan önce mutlaka sendikaya üye olmasını şart koştuğu sendikal güvenlik düzenlemesidir. Örneğin, bir fabrikaya yeni girecek bir işçinin iş akdi imzalanmadan önce sendika kartı almasının zorunlu tutulmasıdır.

Sendikalı İşletme — İşe alınan işçinin en geç 30 gün içinde ilgili sendikaya üye olma zorunluluğunu ifade eden sendikal güvenlik uygulamasıdır. Örneğin, yeni işe başlayan bir personelin bir ay içinde sendikaya üye olarak toplu sözleşme kapsamına girmesidir.

Toplu Pazarlık Gücü — Sendikanın veya işverenin, toplu pazarlıkta kendi şartları üzerinde karşı tarafı anlaşmaya ikna etme yeteneğidir. Örneğin, güçlü bir grev fonuna sahip sendikanın işvereni kendi ücret teklifini kabul etmeye zorlayabilmesi pazarlık gücünü gösterir.

Dönen Grevler — İşçilerin belirli bir sırada veya farklı departmanlarda sırasıyla iş bırakarak üretimi kesintiye uğrattığı özel grev türüdür. Örneğin, bir otomotiv fabrikasında önce montaj hattının, ardından boyahane işçilerinin sırayla kısa süreli iş durdurmasıdır.

Denetimsiz Grev (Wildcat Strike) — Sendika merkezinin resmi kararı olmaksızın, işçilerin kendi aralarında organize olarak ani bir şekilde başlattıkları yasal dışı grev türüdür. Örneğin, fabrika işçilerinin yönetim politikalarına tepki olarak sendikadan bağımsız bir şekilde aniden şalter indirmesidir.