Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İnsan Kaynakları Yönetimi Lisans Programı » Çalışma Ekonomisi

Ünite 11: Sendikalar ve Ekonomik Etkileri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Syndic — Sendika sözcüğünün kökenini oluşturan, eski Yunan ve Roma hukuk sistemlerinde bir birliğin yönetimini sağlamakla görevli kişileri ifade eden kavramdır. Kelime anlamı olarak bir sorunu çözmeyi üstlenen kişi demektir.

Lonca Sistemi — Sanayi Devrimi öncesinde usta, kalfa ve çırakların birlikte yer aldığı, üretim sürecini ve çalışma ilişkilerini düzenleyen meslek kuruluşudur. Taraflar arasında çıkar çatışmasından ziyade bir çıkar birliği söz konusuydu.

Makine Kırıcılığı (Luddculuk) — 1790'lı yıllarda İngiltere'de Ned Ludd önderliğinde ortaya çıkan, sanayileşmenin ve makinelerin işsizliğe yol açtığı gerekçesiyle işçilerin makinelere zarar vererek üretimi aksatmaya çalıştığı eylem hareketidir.

Combination Acts (Birleşme Kanunları) — İngiltere'de 1799 ve 1800 yıllarında çıkarılan, işçilerin sendikalaşmasını ve grev yapmasını yasaklayan, 1824 yılına kadar işçi birliklerini kanun dışı kabul eden yasal düzenlemelerdir.

Sarı Sendika — İşverenler tarafından kurulan veya faaliyetleri ve işleyişi tamamen işverenler tarafından kontrol edilen, çalışanların gerçek hak arama mücadelesini engellemeye yönelik işçi sendikasıdır.

Meslek Sendikacılığı (Craft Unionism) — Sendikacılık hareketinin ilk örgütlenme biçimi olup, lonca sisteminin bir uzantısı olarak belirli bir mesleği veya zanaatı icra eden kişilerin oluşturduğu örgütlenme modelidir.

Genel Sendikalar (General Unionism) — 1830'larda Robert Owen ile başlayan, sektör, meslek veya vasıf farkı gözetmeksizin 'herkese sendika' anlayışıyla tüm çalışanları tek çatı altında toplamayı amaçlayan sendikacılık yaklaşımıdır.

İşkolu Sendikacılığı — Bir işkolunda çalışan tüm işçileri işyeri ve meslek farkı gözetmeksizin örgütleyen, Almanya ve Türkiye gibi ülkelerde uygulanan, homojen çalışma koşulları sağlamayı amaçlayan sendikal modeldir.

Marksist (Devrimci) Sendikacılık — İşçi sınıfı ile burjuvazi arasında uzlaşmaz çelişkiler olduğunu savunan, kapitalist sistemi siyasal eylem ve devrim yoluyla sosyalist sisteme dönüştürmeyi amaçlayan sendikal anlayıştır.

Dunlop'un Ekonomik Modeli — Sendikaları ekonomik birimler olarak ele alan ve amaçlarını firma teorisindeki maksimizasyon ilkesine dayandıran; sendikaların toplam ücretlerin, gelirin veya üye sayısının maksimizasyonunu hedeflediğini savunan modeldir.

Orta Kıdemli Seçmen Modeli — Sendika ücret taleplerinin ve politikalarının, işten çıkarılma riski en düşük olan ve kıdem ile yüksek ücret arasında pozitif ilişki bulunan orta kıdemli sendika üyelerinin tercihlerine göre şekillendiğini savunan modeldir.

Ross'un Politik Modeli — Sendikaları ekonomik birimler yerine politik kurumlar olarak ele alan, ücret politikasının liderler tarafından üyeler, işverenler ve devletin baskıları altında belirlendiğini ve ücret-istihdam ödünleşmesinin göz ardı edildiğini savunan modeldir.

Önemsiz Olmanın Önemi — Toplam maliyet içinde emek maliyetinin payının düşük olmasının, emek talebini ücret artışlarına karşı duyarsız (inelastik) hale getirmesi ve sendikalara avantaj sağlaması durumudur.

Sendikalaşma Tehdidi Etkisi (Threat Effect) — İşverenlerin işyerinde sendikalaşma faaliyetlerini ve sendikanın getireceği otorite paylaşımını engellemek amacıyla, çalışanların ücretlerini kendiliğinden artırarak sendikaya duyulan ihtiyacı azaltma çabasıdır.

Yayılma Etkisi (Spillover Effect) — Sendikalı sektörde ücretler artınca işten çıkarılan işçilerin sendikasız sektöre yönelmesi, bu sektörde işgücü arzını artırarak sendikasız işçi ücretlerini düşürmesi olayıdır.

Bekleme İşsizliği Etkisi (Wait Unemployment) — Sendikalı sektördeki yüksek ücretler nedeniyle işsiz kalan işçilerin hemen diğer sektöre geçmeyip, yüksek ücretli sendikalı iş bulabilmek için beklemeyi tercih etmeleri sonucunda oluşan işsizlik türüdür.

Tatil-i Eşgal Kanunu — II. Meşrutiyet sonrasında artan işçi eylemlerini ve sendikaların kurulmasını engellemek amacıyla 1909 yılında çıkarılan, kamu hizmetlerinde grevleri ve sendikal hareketleri yasaklayan kanundur.

Çerçeve Sözleşme — 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile getirilen; mesleki eğitim, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalarına ilişkin düzenlemeleri içeren yeni bir toplu sözleşme türüdür.