Taylorizmİş süreçlerinin bilimsel yöntemlerle analiz edilerek verimliliğin en üst düzeye çıkarılmasını hedefleyen yönetim anlayışıdır. Örneğin, işçilerin her hareketinin zamanlanarak standartlaştırılması Taylorizm'in bir uygulamasıdır.
Hareket ve Zaman Etüdüİşin yürütülmesi sırasında oluşan zaman kayıplarını ve gereksiz hareketleri belirleyip ayıklamayı amaçlayan bir yöntemdir. Duvar ustalarının tuğla örme hareketlerinin 18'den 5'e indirilmesi buna somut bir örnektir.
Yabancılaşmaİşçinin üretim sürecindeki yaratıcı faaliyetten kopması ve emeğinin sonucuna yabancılaşmasıdır. Bir işçinin sürekli aynı somunu sıkarak ne ürettiğini bilememesi, yabancılaşmanın tipik bir örneğidir.
FordizmMontaj hattı ve seri üretim tekniklerine dayalı, işin en basit parçalara bölündüğü bir üretim modelidir. T modeli otomobillerin seri üretimi, bu modelin en ünlü örneğidir.
Hawthorne DeneyleriÇalışma ortamındaki sosyal ve psikolojik faktörlerin verimlilik üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalardır. Aydınlatma deneyleri sırasında, ışık düzeyi değişse bile verimliliğin artması, sosyal faktörlerin önemini göstermiştir.
X KuramıÇalışanların tembel olduğunu ve sürekli denetlenmesi gerektiğini savunan geleneksel yönetim varsayımıdır. İşçilerin sadece para için çalıştığı düşüncesi bu kuramın temelidir.
Y Kuramıİnsanların çalışmaktan hoşlandığını ve yaratıcı olduğunu savunan modern yönetim anlayışıdır. Çalışanların sorumluluk alabileceğine ve kendi kendilerini yönetebileceklerine inanır.
Bilimsel Yönetim İlkeleriTaylor tarafından ortaya konan, işin bilimsel metotlarla yönetilmesini öngören yönetim felsefesidir. İşin öğelerine ayrılması ve bilimsel olarak seçilmiş işçilerle çalışılması temelidir.
Hawthorne EtkisiBireylerin gözlemlendiklerini bildiklerinde davranışlarını değiştirmeleri durumudur. Deney grubundaki işçilerin, araştırmacılar tarafından izlendiklerini bildikleri için daha verimli çalışmaları buna örnektir.
Beşeri İlişkiler YaklaşımıHawthorne deneyleri sonrası doğan, çalışanların ihtiyaçlarına, tutumlarına ve sosyal ilişkilerine odaklanan yönetim anlayışıdır. İnsanı bir üretim faktöründen ziyade sosyal bir varlık olarak ele alır.
Post-fordizm1970'li yıllardaki ekonomik krizler sonrası Fordist üretim modelinin yeniden düzenlenmiş halidir. Daha esnek üretim süreçlerini içerir.
Emek Gücüİşçinin üretim sürecinde ortaya koyduğu bedensel ve zihinsel kapasitedir. Taylorizm'de bu kavram, insanın kendisinden soyutlanarak bir üretim aracı gibi ele alınmıştır.
İş GenişletmeÇalışanın yaptığı işin kapsamının artırılarak monotonluğun azaltılması çabasıdır. McGregor'un bahsettiği, ancak X kuramı mantığıyla uygulandığında başarısız olan yöntemlerden biridir.
Montaj HattıÜrünün parçalarının, sabit duran işçilerin önünden geçerek birleştirildiği üretim sistemidir. Ford fabrikalarında 'kayan bant' olarak kullanılmıştır.
İş TatminiÇalışanın işinden duyduğu memnuniyet düzeyidir. Taylorist sistemde bu kavramın göz ardı edilmesi, işçilerin olumsuz tutumlar sergilemesine neden olmuştur.
Röle Odası DeneyleriHawthorne deneyleri kapsamında, ara dinlenmeleri ve çalışma süreleri gibi 13 farklı faktörün verimliliğe etkisinin incelendiği süreçtir.
Tel Bağlama Odası DeneyiHawthorne deneylerinin bir parçası olarak, grup içi sosyal baskının verimliliği nasıl sınırladığını gösteren çalışmadır. İşçilerin grup ortalamasını geçmemek için üretimlerini kısıtladıkları gözlemlenmiştir.
VerimlilikGirdi ile çıktı arasındaki orandır. Taylor'ın temel odak noktası, işçilerin gayretini artırarak bu oranı yükseltmektir.
Katılımcı YönetimÇalışanların karar alma süreçlerine dahil edilmesidir. Y Kuramı'nın desteklediği, ancak X Kuramı zihniyetiyle uygulandığında etkisiz kalan bir yöntemdir.
Modern ZamanlarCharlie Chaplin'in, Fordist üretim tarzının ve yabancılaşmanın etkilerini hicveden ünlü filmidir.
