Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İyonizan radyasyonun biyolojik etkilerinden olan deterministik ve stokastik etkileri, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri açısından karşılaştırarak aralarındaki temel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Deterministik etkiler belirli bir eşik doz aşıldığında kesin olarak ortaya çıkar ve şiddeti doza bağlıdır; bu nedenle doz sınırları konularak önlenebilirler. Stokastik etkilerde ise bir eşik doz yoktur, doz arttıkça sadece risk olasılığı artar; bu yüzden ALARA (mümkün olan en düşük doz) ilkesiyle yönetilirler.
Alıştırma 2myders hazırladı
İyonize etmeyen radyasyon türlerinden olan ultraviyole (UV) ve kızılötesi (IR) ışınların iş yerlerindeki kaynaklarını araştırarak, bu radyasyonların göz sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
UV ışınları kaynak arkları ve elektrikli ark lambalarından yayılır ve gözde akut keratit ile uzun vadede katarakta yol açar. IR ışınları ise dökümhaneler ve cam üfleme gibi yüksek ısı içeren işlerde yayılır ve doğrudan termal etkiyle mesleki katarakt riskini artırır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir tekstil fabrikasında gürültü seviyesi 89 dB(A) olarak ölçülmüştür. Mevzuattaki eylem ve sınır değerlerini dikkate alarak, bu iş yerinde uygulanması gereken gürültü kontrol önlemlerini öncelik sırasına göre planlayınız.
Yanıt / ipucu
Ölçülen değer sınır değer olan 87 dB(A) ve eylem değeri olan 85 dB(A) sınırını aştığı için öncelikle gürültü kaynağında mühendislik önlemleriyle (ses yalıtımı, ikame) azaltılmalıdır. Bu yetersiz kalırsa çalışma süreleri kısaltılmalı ve son çare olarak çalışanlara kulak koruyucu donanım sağlanmalıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
El-kol titreşimi ile tüm vücut titreşiminin insan vücudunda yol açtığı mesleki hastalıkları ve bu iki titreşim türü için yönetmelikte belirlenen günlük maruziyet sınır değerlerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
El-kol titreşimi Beyaz Parmak ve Karpal Tünel Sendromu'na yol açar, günlük sınır değeri 5 m/s²'dir. Tüm vücut titreşimi ise bel fıtığı ve omurga travmalarına neden olur, günlük sınır değeri ise 1,15 m/s² olarak belirlenmiştir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Boyle-Mariotte kanununu dikkate alarak, yüksek basınçlı su altı ortamından hızla yüzeye çıkan bir dalgıçta dekompresyon hastalığının (vurgun) nasıl oluştuğunu ve bundan korunmak için ne yapılması gerektiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Yüksek basınçta kanda çözünen azot gazı, hızlı yükselişte basıncın aniden düşmesiyle gaz kabarcıklarına dönüşüp damarları tıkar ve vurguna yol açar. Korunmak için yükseliş hızı sınırlandırılmalı, kademeli dekompresyon duraklarına uyulmalı ve riskli çalışanlar periyodik sağlık kontrollerinden geçmelidir.
