Mal ParaParanın icadından önce mübadele aracı olarak kullanılan, hem mal hem de para olarak aynı değere sahip olan altın, gümüş veya gıda maddesi gibi araçlardır. Örneğin, ilk dönemlerde kullanılan altın ve gümüş paraların nominal değeri ile içerdikleri madenin reel değeri birbirine eşitti.
Temsili ParaAltın ve gümüş paraların taşınma zorluğu nedeniyle ortaya çıkan, kağıt para, banknot ve sertifikaları kapsayan ve madeni paralara çevrilebilme garantisi olan paralardır. Zamanla yerini taşınması daha kolay olan kağıt paralara bırakmıştır.
Altın ve Gümüş SertifikasıÜzerinde yazılı bedel karşılığının altın ve gümüşle ödeneceğini belirten ve çıkaran kurumun kasasında %100 oranında madeni karşılığı bulunan resmi belgelerdir. Bu sertifikalar madeni paraların taşınma riskini azaltmak amacıyla üretilmiştir.
BanknotPara basmaya yetkili bankalar tarafından çıkarılan, kasalarda %100 madeni karşılığı bulunmayan ancak bankaya geri götürüldüğünde altına çevrilebilen faizsiz borç senetleridir. Günümüzde bu yetki suistimalleri önlemek amacıyla sadece merkez bankalarına verilmiştir.
Kağıt ParaMaddi değeri sadece kağıt, mürekkep ve basım maliyetinden oluşan, ancak devlet tarafından tedavülü zorunlu kılınmış, altın veya gümüşe çevrilme garantisi olmayan yüksek satın alma gücüne sahip ödeme aracıdır.
Bozuk ParaKüçük ödemeleri ve küsuratları karşılamak amacıyla Hazine tarafından basılan, maden değeri üzerinde yazılı nominal değerinden daha düşük olan madeni paralardır. Genellikle gümüş, bakır ve nikel karışımından üretilirler.
Asli ParaBir ekonomide tedavülde bulunan kağıt paralar ile Hazine tarafından basılan madeni (bozuk) paraların toplamından oluşan yasal ödeme araçlarının bütünüdür.
Kaydi Para (Banka Parası)Bankacılık sisteminde kişilerin vadesiz mevduat hesaplarında tutulan, fiziki bir varlığı olmayıp hesaptan hesaba aktarılarak tedavül eden satın alma gücüdür. Kaydi paranın el değiştirmesinde çekler ve kredi kartları aracı olarak kullanılır.
Gresham KanunuTedavülde değer ve kalite bakımından farklı iki ödeme aracı bulunduğunda, kötü paranın iyi parayı piyasadan kovacağını ve tedavülde sadece kötü paranın kalacağını öngören iktisadi ilkedir. İnsanlar değeri yüksek olan madeni parayı saklayıp, değeri düşmüş olanla alışveriş yaparlar.
Para TalebiKişilerin veya kurumların günlük işlemlerini gerçekleştirmek ve ödemelerini yapabilmek amacıyla yanlarında, kasalarında veya vadesiz banka hesaplarında bulundurmak istedikleri nakit para miktarıdır.
Muamele GüdüsüEkonomik birimlerin günlük normal alışverişlerini ve rutin harcamalarını gerçekleştirebilmek amacıyla ellerinde nakit para bulundurma isteğidir. Bu güdüyle para talebi doğrudan gelir düzeyine bağlıdır.
İhtiyat GüdüsüKişilerin veya firmaların gelecekte ortaya çıkabilecek hastalık, kaza, kriz gibi beklenmeyen ve tahmin edilemeyen acil harcamaları karşılamak amacıyla ellerinde fazladan para tutma eğilimidir.
Spekülasyon GüdüsüPiyasadaki faiz oranları ve fiyat dalgalanmalarını takip ederek, ileride oluşabilecek karlı fırsatlardan yararlanmak ve kazanç sağlamak amacıyla nakit para elde tutma güdüsüdür.
