Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » İşletme Lisans Programı » Pazarlama İlkeleri İşletme (Uzaktan Öğretim)
← Ünite 11
Pazarlama İlkeleri İşletme (Uzaktan Öğretim)

Ünite 11: Fiyatlandırma Yönetimi

Vestel ve Regal Marka Stratejisi
Vestel, alım gücü düşen tüketicilere hitap etmek amacıyla lüks özellikleri kaldırarak kaliteyi ve basitliği uygun fiyatla birleştiren Regal markasını yaratmıştır. Örneğin, Regal buzdolaplarında katlanabilir raf yerine tel raf kullanılarak temel soğutma işlevinden ödün verilmeden maliyetler düşürülmüştür.
BİM ve Her Gün Düşük Fiyat Politikası
BİM marketleri, operasyonel maliyetleri en düşük seviyede tutarak 'her gün düşük fiyat' politikası izlemektedir. Mağaza dekorasyonu, reklam, personel ve dağıtım gibi fiyatı yükseltecek her türlü gereksiz harcamadan kaçınarak müşterilerine sürekli durağan ve düşük fiyatlar sunarlar.
Migros ve Yüksek Düşük Fiyat Politikası
Migros, günlük bazda fiyatları normal seviyede tutarken sıklıkla satış promosyonları düzenleyen 'yüksek düşük fiyat' politikasını uygulamaktadır. İşletme, her 15 günde bir seçili yüzlerce üründe geçici indirimler yapmakta ve bunları Migroskop bülteni aracılığıyla tüketicilere duyurmaktadır.
BMW Ürün Hattı Fiyatlandırması
Alman otomotiv üreticisi BMW, ürün hattı fiyatlandırmasını kullanarak BMW 3 serisi, BMW 5 serisi ve BMW 7 serisi araçlarını farklı fiyatlandırmaktadır. Bu fiyat farkları, araçların üretim maliyetleri, teknolojik özellikleri ve müşteri algısındaki değer farklılıklarına dayanmaktadır.

Anahtar Kavramlar

FiyatBir ürün veya hizmetin pazardaki değişim değeridir. Geniş anlamıyla müşterilerin, ürünün sunduğu faydalara sahip olmak ve kullanmak için ödedikleri değerlerin toplamını ifade eder.
Tavan FiyatMüşterilerin ürünün değeri ile ilgili algılarının oluşturduğu en üst fiyat sınırıdır. Bu sınırın üzerindeki fiyatlarda müşteriler ürünü satın almaktan vazgeçerler.
Taban Fiyatİşletmenin ürünü fiyatlandırabileceği en düşük fiyat seviyesini belirleyen ve ürünün üretim ile dağıtım maliyetlerinden oluşan alt sınırdır.
DeğerÜrünün sağlayacağı bütün faydalar ile bu faydalara sahip olmak için ödenecek bedel arasındaki oranın müşteri tarafından subjektif olarak değerlendirilmesidir. Fayda/Fiyat formülüyle gösterilir.
Değer Temelli FiyatlandırmaFiyatın ürün maliyetlerine göre değil, alıcının değer algısına göre belirlendiği müşteri odaklı fiyatlandırma yöntemidir. Süreç müşteri ihtiyaçlarının analiziyle başlar.
Maliyet Temelli FiyatlandırmaÜrünün üretim, dağıtım ve tutundurma maliyetlerinin üzerine belirli bir kâr marjı eklenerek fiyatın belirlendiği ürün odaklı yöntemdir.
İyi-Değer FiyatlandırmasıDoğru kalite ve hizmet kombinasyonunun uygun fiyata sunulmasını amaçlayan değer temelli fiyatlandırma alt türüdür. Regal markasının Vestel tarafından konumlandırılması buna örnektir.
Değer Katan Fiyatlandırmaİşletmenin rekabet edebilmek için fiyat düşürmek yerine, ürüne değer katan hizmetler ve özellikler ekleyerek yüksek fiyatı kabul edilebilir kıldığı yöntemdir.
Pazarın Kaymağını AlmaYeni bir ürünün pazara sunulmasında, AR-GE yatırımlarının hızlıca geri dönüşünü sağlamak amacıyla başlangıçta çok yüksek fiyat uygulanması stratejisidir.
Pazara Nüfuz EtmePazara hızlı giriş yapmak, yüksek satış hacmine ulaşmak ve rakipleri engellemek amacıyla yeni ürünün başlangıçta çok düşük fiyatla sunulması stratejisidir.
Tamamlayıcı/Tutsak Ürün FiyatlandırmasıEsas ürünün (tıraş makinesi) düşük fiyatla, ancak onunla birlikte kullanılması zorunlu olan tamamlayıcı ürünün (jilet) yüksek kâr marjıyla satılması stratejisidir.
Ürün Demeti Fiyatlandırmasıİki veya daha fazla ürünün bir arada paketlenerek, tek tek satın alınmalarına kıyasla daha indirimli tek bir fiyattan satılması uygulamasıdır.
Zarar Lideri FiyatlandırmasıMüşterileri mağazaya çekmek amacıyla bazı popüler ürünlerin maliyetinin altında fiyatlandırılması ve bu esnada diğer kârlı ürünlerin satılmasının hedeflenmesidir.
Dinamik FiyatlandırmaFiyatların bireysel müşterilerin taleplerine, anlık pazar koşullarına ve zamana göre sürekli ve esnek olarak güncellenmesi stratejisidir.
Referans FiyatTüketicilerin hafızalarında yer alan, geçmiş deneyimlerine veya pazar gözlemlerine dayanarak bir ürünün fiyatını değerlendirirken baz aldıkları karşılaştırma fiyatıdır.
Tamamlayıcı Ürün FiyatlandırmasıEsas ürünün (örneğin yazıcı) düşük fiyatla, onunla birlikte kullanılması zorunlu olan sarf malzemesinin (toner) ise yüksek kârla satılmasıdır.
Fiyat FarklılaşmasıMaliyetlerde bir değişim olmaksızın, ürünün farklı müşteri gruplarına, farklı yerlere veya zaman dilimlerine göre farklı fiyatlardan satılmasıdır.
Zarar Lideri FiyatlamasıMüşterileri mağazaya çekmek amacıyla belirli ürünlerin geçici olarak maliyetinin bile altında, zararına fiyatlandırılarak satılması yöntemidir.
Dinamik FiyatlamaTalebin yoğunluğuna ve zamanlamasına bağlı olarak fiyatların anlık, günlük veya saatlik olarak sürekli güncellenmesi stratejisidir.
Coğrafik FiyatlamaMüşterilerin coğrafi konumlarına, taşıma ve nakliye maliyetlerine göre ürünün satış fiyatında yapılan bölgesel düzenlemelerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

İDO ve Dinamik Fiyatlandırma Sistemi

İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. (İDO), 1 Temmuz 2011 tarihi itibarıyla dinamik fiyatlandırma sistemine geçiş yapmıştır. Bu sistemle birlikte, havayolu şirketlerinde olduğu gibi erken bilet alan yolculara veya talebin düşük olduğu seferlerde çok daha ekonomik fiyatlar sunulmaktadır.

Migros 5 TL Kampanyası ve Zarar Lideri

Migros, normal fiyatı 17.90 TL olan bir ürünü iki günlüğüne maliyetinin çok altında 5 TL'ye satarak zarar lideri stratejisi uygulamıştır. Bu indirimden yararlanmak için müşterilerin en az 50 TL'lik alışveriş yapması şart koşularak mağaza içi toplam satışlar artırılmıştır.

Fast-Food Atık Yağlarının Yan Ürün Satışı

Fast-food restoranları, kızartmalarda kullanılan ve yasal olarak belirli sürelerde değiştirilmesi zorunlu olan atık yağları elden çıkarma maliyetinden kurtulmak için biodizel üreticilerine satarlar. Bu durum, yan ürün fiyatlandırması sayesinde ek maliyetlerin minimize edilmesini sağlar.

Ulaşımda Sosyal Fiyat Farklılaştırması

Toplu taşıma hizmetlerinde öğrencilere, öğretmenlere ve 65 yaş üzeri emekli vatandaşlara diğer vatandaşlara kıyasla indirimli tarife uygulanması, pazarlama literatüründe 'müşteriye göre fiyat farklılaştırması' stratejisinin en yaygın toplumsal örneğidir.

Kültür Sanat Etkinliklerinde Yere Göre Fiyatlandırma

Tiyatro, konser ve sinema salonlarında ön sıralardaki koltuklar ile arka sıralardaki koltukların farklı fiyatlardan satılması, hizmet sunum maliyeti aynı olmasına rağmen 'yere göre fiyat farklılaştırması' stratejisine dayanmaktadır.

Sinema Sektöründe Zamana Göre Fiyatlandırma

Sinema salonu işletmelerinin, talebin düşük olduğu hafta içi sabah seansları için belirledikleri bilet fiyatlarını, talebin zirve yaptığı hafta sonu akşam seanslarına kıyasla daha düşük tutması 'zamana göre fiyat farklılaştırması' örneğidir.

Kotler ve Armstrong Fiyatlandırma Modeli

Pazarlama guruları Kotler ve Armstrong'un (2008) modeline göre, fiyatlandırma kararları sadece maliyet ve müşteri algısıyla sınırlı kalmayıp; pazarlama stratejileri, pazar yapısı, talep ve rakiplerin stratejileri gibi çok boyutlu iç ve dış faktörlerin senteziyle oluşturulmalıdır.

Yazıcı ve Toner İkilisiyle Tutsak Fiyatlandırma

Yazıcı üreticileri, ana donanım olan yazıcıyı neredeyse karsız veya çok düşük fiyatla satarak pazara yayarlar. Ancak tüketicileri, yazıcıyla uyumlu çalışan ve yüksek kâr marjıyla fiyatlandırılan orijinal tonerleri satın almaya mecbur bırakarak asıl kârı tamamlama aşamasında elde ederler.

Regal Markası Örneği

Vestel, iyi-değer fiyatlandırmasına örnek olarak Regal markasını yaratmıştır. Regal buzdolaplarında katlanabilir raf yerine düz tel raf kullanılarak, soğutma performansından ödün verilmeden maliyetler düşürülmüş ve ürün uygun fiyatla pazara sunulmuştur.

BİM Marketleri Stratejisi

BİM, perakende sektöründe 'her gün düşük fiyat' politikasını uygulamaktadır. Mağaza dekorasyonu, reklam, personel ve dağıtım gibi operasyonel maliyetleri en düşük seviyede tutarak müşterilerine sürekli ve durağan bir şekilde düşük fiyat sunar.

Migros ve Migroskop Uygulaması

Migros, 'yüksek düşük fiyat' politikası izlemektedir. Günlük bazda fiyatları yüksek tutarken, 15 günde bir seçili yüzlerce üründe ciddi indirimler yapar ve bu promosyonları Migroskop kataloğu aracılığıyla tüketicilere duyurur.

BMW Ürün Hattı Fiyatlandırması

BMW, ürün hattını fiyatlandırma stratejisine uygun olarak BMW 3, BMW 5 ve BMW 7 serisi araçlarını, içerdikleri teknolojik özellikler, konfor düzeyleri ve üretim maliyetlerindeki farklılıklara göre kademeli olarak fiyatlandırmaktadır.

Otomobillerde Opsiyonel Özellikler

Otomobil üreticileri, standart bir araç için temel bir fiyat belirler. Müşterinin isteğine bağlı olarak eklenen xenon far, deri döşeme veya sunroof gibi opsiyonel aksesuarlar ise temel fiyata ek olarak ayrı ayrı ücretlendirilir.

Tıraş Makinesi ve Jilet Dengesi

Tıraş bıçağı üreticileri tamamlayıcı ürün fiyatlandırmasını kullanır. Tıraş makinesinin gövdesini oldukça ucuz bir fiyata satarak tüketiciyi kendilerine bağlarlar, asıl yüksek kârı ise sürekli alınması gereken yedek jiletlerden elde ederler.

Fast-Food Atık Yağlarının Satışı

Fast-food restoranları, kızartmalarda kullanılan ve kullanım ömrü dolan atık yağları elden çıkarma maliyetinden kurtulmak için biodizel üreticilerine satarlar. Bu durum yan ürünlerin fiyatlandırılmasına somut bir örnektir.

Ulaşımda Sosyal Fiyat Farklılaşması

Toplu taşıma hizmetlerinde öğrencilere, öğretmenlere ve 65 yaş üzeri emekli vatandaşlara diğer yolculara kıyasla daha indirimli tarifeler uygulanması, müşteriye göre fiyat farklılaşması stratejisinin en yaygın örneğidir.

Kültür Sanat Etkinliklerinde Yer Farklılaşması

Tiyatro, konser veya sinema salonlarında sunulan hizmetin maliyeti aynı olmasına rağmen, sahneye olan yakınlığa göre ön sıralardaki koltukların arka sıralara kıyasla daha yüksek fiyatla satılması yere göre fiyat farklılaşmasıdır.

Migros'un 5 TL Kampanyası

Migros, zarar lideri fiyatlandırması kapsamında normal değeri 17.90 TL olan bir ürünü iki günlüğüne 5 TL'ye düşürmüştür. Ancak bu indirimden yararlanmak için müşterinin en az 50 TL'lik alışveriş yapması şart koşulmuştur.

İDO Dinamik Fiyatlandırma Sistemi

İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. (İDO), 1 Temmuz 2011 tarihi itibarıyla dinamik fiyatlandırmaya geçmiştir. Bu sistemle erken bilet alanlar veya talebin az olduğu saatlerde yolculuk yapanlar çok daha ekonomik fiyatlarla seyahat edebilmektedir.

Sinemalarda Seans Farklılaşması

Sinema işletmelerinin hafta içi sabah seansları için belirlediği bilet fiyatlarının, talebin çok daha yoğun olduğu hafta sonu akşam seanslarına kıyasla daha ucuz tutulması zamana göre fiyat farklılaşması stratejisidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Maliyet temelli fiyatlandırma ile değer temelli fiyatlandırmanın işlem sırasına dikkat edin; sınavda hangisinin müşteri odaklı (değer temelli) hangisinin ürün odaklı (maliyet temelli) olduğu sıkça sorulur.
  • Tavan fiyatın müşteri algısıyla, taban fiyatın ise ürün maliyetleriyle ilişkili olduğunu unutmayın; bu iki kavramın tanımları sınavda karıştırılmaya çalışılır.
  • Pazarın kaymağını alma ile pazara nüfuz etme stratejilerinin hangi talep koşullarında (inelastik/elastik) uygulandığını iyi ayırt edin.
  • Tutsak (tamamlayıcı) ürün fiyatlandırmasında ana ürünün ucuz, tamamlayıcı sarf malzemesinin pahalı tutulduğu mantığını aklınızda tutun.
  • Zarar lideri fiyatlandırmasında asıl amacın zarar etmek değil, müşteriyi mağazaya çekerek kâr marjı yüksek diğer ürünleri satmak olduğunu unutmayın.
  • Fiyatın pazarlama karmasındaki (4P) diğer unsurlardan farkına dikkat edin; diğerleri maliyet yaratırken sadece fiyat gelir kazandırır.
  • Maliyet temelli fiyatlandırma ile değer temelli fiyatlandırmanın işlem sıralarını karıştırmayın; biri ürünle başlar diğeri müşteriyle başlar.
  • Pazarın kaymağını alma ile pazara nüfuz etme stratejilerinin hangi talep koşullarında (inelastik/elastik) uygulandığını mutlaka öğrenin.
  • Tamamlayıcı (tutsak) ürün fiyatlandırması sorularında yazıcı-toner veya jilet-tıraş makinesi örneklerini aklınızda tutun.
  • Fiyat farklılaşması çeşitlerini (müşteri, yer, zaman) ayırt edin; tiyatro koltuğu örneğinin 'yere göre' olduğunu unutmayın.
  • Zarar lideri fiyatlandırmasının bir 'promosyonel fiyatlama' alt stratejisi olduğunu ve amacın diğer karlı ürünleri satmak olduğunu bilin.