Ünite 3: 3. BİLİMSEL DÜŞÜNCE YÖNTEMİ — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Tümdengelim ve tümevarım yöntemlerinin güçlü ve zayıf yönlerini, yeni bilgi üretme ve açıklama gücü kriterleri açısından karşılaştırarak bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Tümdengelim var olan genel bilgilerden mantıksal çıkarımlar yaptığı için kesin ispatlar sunar ancak yeni ve özgün bilgi üretmede sınırlıdır. Tümevarım ise gözlemlerden yola çıkarak yeni genellemelere ulaşılmasını sağlar ancak gözlemlenemeyen ilişkileri açıklamakta ve derin teorik açıklamalar sunmakta yetersiz kalır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Descartes'ın metodik şüphe yöntemindeki dört temel kuralı (apaçıklık, analiz, sentez, kontrol) günlük hayatta karşılaştığınız karmaşık bir sorunu çözmek için nasıl uygulayabileceğinizi aşamalandırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öncelikle sorun hakkında doğruluğu kesin olmayan tüm ön kabulleri elersiniz (apaçıklık). Ardından sorunu çözülebilir en küçük parçalarına ayırır (analiz), bu parçaları basitten karmaşığa doğru sırayla çözerek birleştirir (sentez) ve son olarak hiçbir detayı atlamadığınızdan emin olmak için tüm süreci gözden geçirirsiniz (kontrol).
Alıştırma 3myders hazırladı
Francis Bacon'ın bahsettiği 'çarşı hayaletleri' ve 'tiyatro hayaletleri' kavramlarına günümüz sosyal medya kullanımı ve toplumsal tartışmaları üzerinden birer örnek bularak tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çarşı hayaletlerine örnek olarak sosyal medyada içi boşaltılarak slogan haline getirilen soyut kelimelerin zihinleri yönlendirmesi verilebilir. Tiyatro hayaletlerine ise popüler figürlerin veya uzmanlığı olmayan fenomenlerin iddialarının kitleler tarafından sorgulanmadan mutlak doğru kabul edilmesi örnek gösterilebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Modern bilimsel yöntemin rasyonalizm ve ampirizm akımlarını nasıl sentezlediğini, bir araştırma sorusunun belirlenmesinden teoriye ulaşılmasına kadar geçen döngüsel süreci şematize ederek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Modern bilim, rasyonalist yaklaşımla teorik hipotezler kurarak akıl yürütmeyi başlatır; ardından ampirist yaklaşımla bu hipotezleri gözlem ve deneylerle test eder. Elde edilen veriler döngüsel olarak teoriyi revize etmek veya yeni kuramlar geliştirmek için kullanılarak iki akımın sentezi sağlanır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir olayın neden-sonuç ilişkisini saptamak amacıyla Bacon'ın önerdiği 'var', 'yok' ve 'derece' levhalarını kullanarak kendi belirleyeceğiniz ampirik bir araştırma konusu için örnek veri tabloları tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
Örneğin, 'düzenli sporun uyku kalitesine etkisi' araştırılırken; spor yapanların durumları 'var levhasına', spor yapmayanların durumları 'yok levhasına', yapılan sporun süresi ve yoğunluğuna göre uyku kalitesindeki değişimler ise 'derece levhasına' kaydedilerek analiz edilir.
