Ünite 4: 4. TEK VE ÇOK SEBEPLİ METODOLOJİ VE ÖZELLİKLERİ — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Tek sebepli (monist) ve çok sebepli (pluralist) yöntemlerin sosyal olayları açıklama biçimlerini metodolojik sınırları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Tek sebepli yöntem, sosyal olayları iktisat veya coğrafya gibi tek bir baskın değişkene indirgeyerek dogmatik ve aşırı basitleştirilmiş bir çerçeve sunar. Çok sebepli yöntem ise coğrafi, ekonomik, teknolojik ve sosyo-kültürel etkenlerin tamamını hesaba katarak toplumsal değişimi çok boyutlu ve esnek bir modelle açıklar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Karl Marx'ın metodolojisinde gözlemlenen ampirik tümevarım süreci ile daha sonra yöneldiği tümdengelimci yaklaşım arasındaki çelişkiyi örneklerle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Marx, 19. yüzyıl İngiltere'sindeki sanayi devrimini ve proleterleşmeyi ampirik olarak başarıyla gözlemlemiştir. Ancak bu dönemsel gözlemlerini geleceğe genelleştirerek orta sınıfların tamamen yok olacağı kehanetinde bulunmuş ve rasyonalist bir tümdengelime yönelerek bilimsel yöntemden uzaklaşmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Émile Durkheim'ın 'İntihar' çalışmasında çok değişkenli analiz yöntemini nasıl kullandığını ve bu yöntemin sahte ilişkileri ortaya çıkarmadaki rolünü açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Durkheim; din, medeni durum ve meslek gibi birden fazla bağımsız değişkenin intihar oranları üzerindeki etkilerini birlikte incelemiştir. Bu sayede, iki değişken arasındaki ilişkinin tesadüfi veya sahte olabileceğini, araya giren üçüncü bir test faktörünün (örneğin bölge veya milliyet) asıl belirleyici olduğunu kanıtlamıştır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Sosyal bilimlerde bir olgunun 'sosyal olgu' olarak kabul edilebilmesi için Durkheim'a göre hangi kriterleri taşıması gerekir? Günlük hayattan bir örnekle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bir olgunun sosyal olgu sayılması için bireysel iradelerin ötesinde, dışsal ve toplumdan gelen zorlayıcı bir baskı gücüne sahip olması gerekir. Örneğin, acıkmak biyolojik bir genel durumken, belirli sofra adabına uymak toplumun birey üzerindeki yaptırım gücünü gösteren sosyal bir olgudur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Durkheim'ın metodolojisinde yer alan 'yansıma tabloları' (replications) tekniğinin bilimsel araştırmalardaki işlevini ve önemini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yansıma tabloları, bir araştırmadan elde edilen bulguların farklı zaman, mekan veya alt gruplarda tekrar test edilerek doğrulanmasını sağlar. Bu teknik, bölgesel veya tesadüfi faktörlerden kaynaklanan yanıltıcı sonuçları eleyerek araştırmanın nesnelliğini ve genellenebilirliğini artırır.
