Ünite 5: Tacir, Tacir Sıfatının Sonuçları — Önemli Kavramlar

Ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve geliri ilgili kararnamede gösterilen sınırı aşmayan sanat veya ticaretle uğraşan kişidir. Örneğin gezici olarak veya bir dükkanda küçük çaplı tamirat yapan terzi esnaf sayılır.

Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten gerçek kişidir. Örneğin kendi adına bir kırtasiye dükkânı açıp çalıştıran kişi gerçek kişi tacir sıfatını kazanır.

Bir ticari işletmeyi kurup açtığını ilan araçlarıyla halka bildiren veya ticaret siciline tescil ettiren ancak fiilen henüz işletmeye başlamamış olan kimselerdir. Örneğin dükkan açılışını gazetede ilan eden ama henüz müşteri kabul etmeyen kişi tacir sayılır.

Aslında bir ticari işletmesi veya yasal şirketi bulunmadığı halde, sanki varmış gibi kendi adına veya hukuken var sayılmayan şirketler adına ortak sıfatıyla işlem yapan kimselerdir. Bu kişiler iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olurlar.

Gerçek kişilerde ticaret siciline tescil kurucu değil açıklayıcı etki doğururken, ticaret şirketlerinde sicile tescil tüzel kişilik ve tacir sıfatı kazandırdığı için kurucu etki doğurur.

Birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik oldukları bir gemiyi, menfaat sağlamak amacıyla aralarında yaptıkları sözleşme gereğince hepsi adına ve hesabına suda kullanmaları hâlidir. Tüzel kişiliği olmasa da tacir hükümlerine tabidir.

Tacirin ticaretine ait tüm faaliyetlerinde öngörülü, tedbirli ve dikkatli davranma zorunluluğudur. Örneğin imzaladığı sözleşmenin tüm hukuki sonuçlarını bilmek zorunda olan tacir, ceza koşulunun indirilmesini bu yükümlülük nedeniyle talep edemez.

Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunması durumudur. Ancak basiretli davranmak zorunda olan tacirler, müzayaka (darda kalma) hali dışında gabin hükümlerine dayanarak sözleşmenin iptalini isteyemezler.

Telefon, telgraf veya elektronik gibi iletişim araçlarıyla sözlü olarak kurulan sözleşmelerin içeriğini doğrulayan yazıdır. Bu mektubu alan taraf 8 gün içinde itiraz etmezse mektup içeriğini kabul etmiş sayılır.

Ticari satışlarda teslim alınan malın ayıplı çıkması durumunda alıcının satıcıya durumu bildirmesidir. Açık ayıplarda 2 gün, gizli ayıplarda 8 gün içinde ihbar edilmelidir.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca diğer şirketler üzerinde kontrol sahibi olan ve kanunen tacir sayılan ana teşebbüs veya holding yapılarıdır.