Ünite 12: Uz İletişim ve Ağ Sistemleri 4

Xerox ve Ethernet

Orijinal ethernet teknolojisi 1970'lerde Xerox firması tarafından geliştirilmiştir. Başlangıçta 3 Mbps hız sunan bu teknoloji, günümüzde 10 Gbps seviyelerine kadar ulaşan Gigabit Ethernet standartlarına evrilmiştir.

Kral Harald Bluetooth

Bluetooth protokolü ismini 10. yüzyılda yaşamış Danimarkalı Kral Harald Bluetooth'tan alır. Kralın farklı kabileleri bir araya getirmesi, protokolün farklı cihazları birleştirme amacına atıfta bulunur.

Wi-Fi Standartları

IEEE 802.11b standardı 11 Mbps hız ve 100 metre menzil sunarken, IEEE 802.11g standardı 54 Mbps hız ile aynı menzili destekler. 802.11a ise 5 GHz bandında çalışarak 54 Mbps hız sunar ancak 20 metre ile sınırlıdır.

T1 ve T3 Hatları

T1 hattı 64 Mbps bant genişliğine sahip 24 kanaldan oluşur. T3 hattı ise çok daha yüksek kapasiteli olup 672 kanala sahiptir; yüksek maliyeti nedeniyle büyük işletmelerce tercih edilir.

Anahtar Kavramlar

TCP/IPİnternet iletişiminin temelini oluşturan, verinin parçalanması, adreslenmesi ve iletilmesini sağlayan protokoller bütünüdür. Örneğin, bir web sayfasını görüntülerken veriler TCP katmanında parçalanarak IP üzerinden hedefe gönderilir.

EthernetYerel ağlarda kullanılan, IEEE 802.3 standardına dayanan ve CSMA/CD yöntemiyle çakışmaları önleyen bir ağ protokolüdür. Örneğin, ofis içindeki bilgisayarların kablolu ağ kartları üzerinden birbirine bağlanmasını sağlar.

Anasistem (Host)İnternete doğrudan bağlı olan ve kendine ait bir IP adresi bulunan cihazlardır. Bir yerel ağdaki bilgisayarlar internete bir sunucu (anasistem) üzerinden çıkış yapar.

DNSAlan adlarını (örneğin istanbul.edu.tr) IP numaralarına dönüştüren sistemdir. Kullanıcılar isimleri hatırlar, sistem ise bu isimlerin karşılık geldiği IP numaralarını DNS listesinden bulur.

MAC AdresiEthernet kartlarına üretim aşamasında verilen 48 bitlik benzersiz fiziksel adrestir. Yerel ağ içerisindeki cihazların birbirini tanımasını sağlar.

Erişim Noktası (Access Point)Kablosuz sinyalleri güçlendirerek kapsama alanını genişleten ve kablosuz cihazları kablolu ağa bağlayan cihazdır. SSID ismi üzerinden ağa erişim sağlar.

Tasarsız (Ad Hoc) AğMerkezi bir yönlendirici veya erişim noktası olmaksızın, kablosuz cihazların birbirine doğrudan veri ilettiği ağ türüdür. Düğümden düğüme aktarım yapılır.

SSIDBir kablosuz ağın kimliğini belirten hizmet seti tanımlayıcı isimdir. Kullanıcılar kablosuz ağa bağlanırken bu ismi seçerek erişim noktasına bağlanırlar.

BluetoothIEEE 802.15 standardı olarak bilinen, 10 metreye kadar kısa mesafelerde düşük bant genişliğiyle çalışan kablosuz iletişim protokolüdür. Fare, klavye veya kulaklık gibi çevre birimlerini bağlamak için kullanılır.

WiMAXIEEE 802.16 standardı olan, metropolit ağlar için kullanılan ve 16 km'ye kadar erişim sağlayan yüksek bant genişlikli kablosuz protokoldür. Şehir genelinde internet erişimi için kullanılabilir.

Bant GenişliğiBir ağ üzerinden birim zamanda aktarılan veri miktarı, yani veri iletim hızıdır. İnternet hizmetlerinde aşağı akım (download) ve yukarı akım (upload) olarak ikiye ayrılır.

DSLTelefon hatlarını kullanarak sayısal veri iletimi sağlayan teknolojidir. ADSL, ev kullanıcılarının en sık kullandığı asenkron DSL türüdür.

VPNKiralanan bir hat üzerinden oluşturulan özel ağdır. Hareketli kullanıcıların ağa dahil olduğu durumlarda mVPN (Mobil Sanal Özel Ağ) kullanılır.

Diğer Önemli Bilgiler

Philadelphia WiMAX Örneği

WiMAX protokolü, Amerika Birleşik Devletleri'nin Philadelphia gibi şehirlerinde metropolit ağ kurulumlarında kullanılmıştır. 16 km'ye kadar erişim sağlayabilen bu teknoloji, yerel ağların internete bağlanmasına olanak tanır.

Gemi Üretiminde Ağ İhtiyacı

Arnavutluk Tiran merkezli X işletmesi, 11 kilometrekarelik tersane alanında 12.000 işçi ile çalışmaktadır. Üretim takibi için yüksek hızlı kablosuz ağ kurarak, ekonomik durgunluk döneminde maliyetleri düşürmeyi hedeflemektedir.

VDSL2 Teknolojisi

Sayısal abone hattı (DSL) teknolojisinin gelişmiş bir türü olan VDSL2, 32 Mbps'ye kadar veri iletim hızlarına ulaşabilmektedir. Standart DSL ortalaması ise yaklaşık 1.5 Mbps civarındadır.

Mobil Geniş Bant Hızları

MBWA (IEEE 802.20) protokolü, hareket hâlindeki cihazlarda 150 km/s hızda bile bağlantıyı koruyabilir. Geliştirilen yeni sürümlerle bu hız 250 km/s seviyelerine kadar çıkarılmıştır.

Kablo İnternet Yavaşlaması

Kablo internet hizmetlerinde, televizyon izleyicilerinin yoğun olduğu 19:00 - 23:00 saatleri arasında bant genişliği paylaşımı nedeniyle bağlantı hızında yavaşlamalar gözlemlenmektedir.

Optik Taşıyıcı Kapasitesi

C-1000 optik taşıyıcılar, 50 Gbps'den fazla bant genişliği sunabilen fiber optik teknolojilerdir. Bu sistemler C-1'den C-3072'ye kadar farklı kapasitelerde çeşitlenmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Protokollerin frekans ve hız değerlerini tablo üzerinden ezberleyin; 802.11a, b, g farkları sınavda sıkça sorulur.
TCP ve UDP arasındaki farkı iyi kavrayın; TCP'nin parçalama ve sıra numarası verme özelliği, UDP'nin ise hız odaklı olduğu unutulmamalıdır.
Ethernet'in 'mücadeleci' bir protokol olduğunu ve CSMA/CD ile çakışmaları önlediğini mutlaka hatırlayın.
Kablo internetin yoğun saatlerde (19:00-23:00) yavaşladığı bilgisini not edin, bu tip pratik bilgiler sınavda ayırt edicidir.
WiMAX'in metropolit ağlar için, Bluetooth'un ise kişisel ağlar için kullanıldığını karıştırmayın.
Anasistem ve IP numarası ilişkisini, DNS'in bu numaraları isimlerle eşleştirdiğini unutmayın.