← Ünite 11
Yönetimde Yeni Yaklaşımlar

Ünite 11: Yeşil Yönetim ve Sürdürülebilirlik

Brundtland Raporu (1987)
Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu tarafından 'Ortak Geleceğimiz' adıyla yayınlanan bu rapor, sürdürülebilir kalkınma kavramını ilk kez küresel düzeyde tanımlamış ve yaygınlaştırmıştır.
Türkiye Sera Gazı Emisyonu (2006)
Çevre ve Orman Bakanlığı'nın verilerine göre, 2006 yılında Türkiye'deki sera gazı emisyonları içinde en büyük pay %78'lik oranla enerji sektörüne aittir.
Sera Gazı Artış İstatistiği (1990-2006)
Türkiye'de 1990-2006 yılları arasında enerji sektöründen kaynaklanan sera gazı emisyonları, hızlı sanayileşmenin etkisiyle 132 milyon tondan 258 milyon ton CO2 düzeyine yükselmiştir.
Türkiye Enerji Kaynakları Dönüşümü (1976)
Türkiye'de 1970'lerde temel enerji kaynakları odun, kömür ve petrol iken, ilk kez 1976 yılında doğalgaz temel enerji kaynakları arasına dahil edilerek kullanılmaya başlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

ÇevreCanlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır.
Sera EtkisiHavaya karışan karbondioksit, metan, klorofluorokarbon ve azot protoksit gazlarının yeryüzündeki sıcaklığı artırarak iklim kuşaklarında değişime yol açması durumudur.
Piyasa EkonomisiGelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülen, yoğun enerji ve hammadde kullanımına dayanan ancak katı düzenlemelerle kirliliği kısmen kontrol altında tutan ekonomik modeldir.
Geçim EkonomisiGelişmekte olan ülkelerin kırsal kesimlerinde görülen, geleneksel köy temelli yaşam biçimine ve doğrudan ekosistem kaynaklarına dayanan ekonomik modeldir.
Doğa EkonomisiPiyasa ve geçim ekonomilerini ayakta tutan, yenilenebilir ve yenilenemez tüm doğal kaynakların oluşturduğu temel ekonomik sistemdir.
Kirleten Öder KuralıPiyasa ekonomilerinde çevre kirliliğinin mali yükünün, kirliliğe doğrudan sebep olan üretici veya tüketicilere yüklenmesini öngören kuraldır.
Sürdürülebilir ÇevreGelecek kuşakların kaynaklarını tehlikeye atmadan, bugünün ve geleceğin çevresel değerlerinin her alanda korunması ve geliştirilmesi sürecidir.
Sürdürülebilir KalkınmaBugünkü ve gelecek kuşakların sağlıklı bir çevrede yaşamasını güvence altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge kuran kalkınma modelidir.
Çevre YönetimiDoğal ve yapay çevre unsurlarının sürdürülebilir kullanımını sağlamak üzere idari, teknik, hukuki ve ekonomik araçlarla politikalar uygulama sürecidir.
Yeşil YönetimÇevreyi karar alma süreçlerinde temel bir unsur olarak gören ve işletme faaliyetlerinin çevreye verdiği zararı sıfırlamayı amaçlayan yönetim felsefesidir.
Kirliliği ÖnlemeAtıklar oluştuktan sonra temizlemek yerine, üretim sürecinde iyileştirmeler yaparak atık miktarını en aza indirmeyi veya hiç yaratmamayı hedefleyen stratejidir.
Ürün DenetimiBir ürünün tasarımından başlayarak tüm hayat seyri boyunca çevre üzerinde yaratabileceği olumsuz etkilerin yönetilmesi ve en aza indirilmesi sürecidir.
Çevre İçin TasarımÜrünün çevreye verebileceği zararların henüz tasarım aşamasındayken analiz edilerek, geri dönüştürülebilir ve çevre dostu malzemelerle tasarlanması yaklaşımıdır.
Temiz Ekolojiİşletmelerin kullandığı temel teknolojilerin çevresel açıdan tamamen sürdürülebilir ve doğayla uyumlu teknolojilerle değiştirilmesi durumudur.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)Türkiye'de 1993 yılında uygulamaya konulan, gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevre üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenip denetlenmesini sağlayan yönetmeliktir.
EMASAvrupa Birliği tarafından geliştirilen, işletmelerin çevresel performanslarını değerlendirmelerini ve iyileştirmelerini sağlayan Eko Yönetim ve Denetim Programı'dır.
Kaizen TekniğiYeşil yönetim uygulamalarının işletmelerde başarılı olmasını sağlayan, çevreyle ilgili konularda sürekli gelişim ve küçük adımlarla iyileşmeyi ifade eden tekniktir.

Diğer Önemli Bilgiler

Rüzgar Enerjisinin Başlangıcı (1998)

Türkiye'de alternatif ve temiz enerji kaynaklarına yönelim çerçevesinde, rüzgar enerjisi ilk kez 1998 yılından itibaren temel enerji kaynakları arasında sayılmaya başlanmıştır.

Belediye Atık Oranları (2006)

2006 yılı verilerine göre Türkiye'deki düzenli depolama tesislerinde biriken atıkların %66'sını karışık belediye atıkları, %7'sini kağıt-karton ve %6'sını mineral atıklar oluşturmuştur.

Evsel Atık Yoğunluğu (2005)

2005 yılı istatistiklerine göre Türkiye'de düzenli depolama tesislerine getirilen atıkların %96 gibi çok büyük bir oranı evsel ve benzeri atıklardan oluşmaktadır.

BS 7750 Standardı (1990)

İngiliz Standartlar Enstitüsü tarafından 1990 yılında yapılan çalışmalar sonucunda yayınlanan BS 7750, dünyadaki ilk resmi çevre yönetim standardı olarak kabul edilir.

ISO 14000 Serisi

Uluslararası Standartlar Örgütü tarafından BS 7750 standardı temel alınarak geliştirilen, işletmelerin çevreye verdikleri zararları minimize etmelerini sağlayan yönetim standartları serisidir.

Johannesburg Zirvesi (2002)

Güney Afrika'da düzenlenen 'Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi', küresel çevre sorunlarının çözümü ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin revize edilmesi amacıyla toplanmıştır.

Yerküre İçin Buluşçu Teknolojiler Enstitüsü

Japonya'da kurulan bu enstitü, yeşil yönetimin temiz ekoloji aşamasında ihtiyaç duyulan, sürdürülebilir çevreye yönelik yenilikçi teknolojiler üreten küresel bir merkezdir.

ÇED Yönetmeliği (1993)

Türkiye'de sanayi projelerinin çevreye vereceği zararları önceden tespit etmek amacıyla 1993 yılında Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) yönetmeliği yürürlüğe konmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Sürdürülebilir kalkınma kavramının ilk kez 'Dünya Koruma Stratejisi' raporunda kullanıldığını, ancak 'Ortak Geleceğimiz' (Brundtland) Raporu ile yaygınlaştığını unutmayın. Sınavda bu iki raporun ayrımı sıklıkla sorulur.
  • Stuart Hart'ın üçlü ekonomik modelini (Piyasa, Geçim, Doğa) ve doğa ekonomisini asıl tehdit eden unsurun yenilenebilir kaynakların kritik eşiğe gelmesi olduğunu aklınızda tutun.
  • Yeşil yönetim stratejisinin üç aşamasını (Kirliliği Önleme, Ürün Denetimi, Temiz Ekoloji) sırasıyla bilin. 'Çevre için tasarım' yaklaşımının 'Ürün Denetimi' aşamasına ait olduğunu unutmayın.
  • Geleneksel yönetim ile yeşil yönetim arasındaki farkları gösteren tabloya dikkat edin; özellikle yeşil yönetimde pazarlamanın amacının 'tüketici eğitimi' olduğunu bilmek kritik bir sınav sorusunu çözdürebilir.
  • Türkiye'nin sera gazı emisyonlarında en büyük payın %78 ile enerji sektörüne ait olduğunu ve rüzgar enerjisinin temel kaynaklar arasına 1998'de girdiğini sayısal veri soruları için ezberleyin.
  • Çevre yönetim standartlarının tarihsel gelişim sırasına dikkat edin: BS 7750 (1990) standardı, ISO 14000 serisinin temelini oluşturmuştur.