Ünite 8: Çok Amaçlı Karar Verme: Hedef Programlama — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Çok Nitelikli Karar Verme (ÇNKV) ile Çok Amaçlı Karar Verme (ÇAKV) arasındaki temel farkları, alternatiflerin yapısı ve çözüm uzayı açısından karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
ÇNKV yöntemleri, belirli ve sınırlı sayıdaki hazır alternatif arasından en uygun olanını seçmek veya sıralamak için kullanılır. ÇAKV yöntemleri ise sürekli bir çözüm uzayında, belirli kısıtlar altında ve matematiksel modeller aracılığıyla sonsuz sayıdaki seçenek arasından en iyilemeyi hedefler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Bir işletmenin 'kârı en üst düzeye çıkarmak' amacı ile 'aylık kârın en az 100.000 TL olması' hedefi arasındaki farkı, ünitedeki amaç ve hedef kavramlarını kullanarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Amaç, karar vericinin ulaşmak istediği genel ve yönsel eğilimi (kârı artırmak) ifade eder. Hedef ise bu genel amacın belirli bir sayısal değer ve sınırla (en az 100.000 TL) somutlaştırılmış ve kesinleştirilmiş halidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Doğrusal programlama ile Hedef programlama modellerini amaç fonksiyonlarının yapısı ve içerdikleri değişken türleri açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Doğrusal programlamanın amaç fonksiyonu doğrudan karar değişkenlerinden oluşur ve maksimizasyon ya da minimizasyon yönünde olabilir. Hedef programlamanın amaç fonksiyonu ise sadece istenmeyen sapma değişkenlerinden oluşur ve her zaman minimizasyon yönündedir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir hedef kısıtında negatif sapma değişkeni ile pozitif sapma değişkeninin aynı anda sıfırdan büyük olamayacağını, sapma değişkenlerinin tanımlarını dikkate alarak tartışınız.
Yanıt / ipucu
Negatif sapma hedefin altında kalındığını, pozitif sapma ise hedefin aşıldığını gösterir. Bir gerçekleşen değer aynı anda hem hedefin altında hem de üstünde olamayacağı için, bu iki sapma değişkeninden en az biri her zaman sıfır olmak zorundadır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Ağırlıklı çok hedefli programlama ile Öncelikli çok hedefli programlama yöntemlerinin hangi durumlarda tercih edildiğini örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ağırlıklı yöntem, TL ve adet gibi farklı ölçü birimlerine sahip hedeflerin bir arada bulunduğu ve birim uyuşmazlığının giderilmesi gereken durumlarda tercih edilir. Öncelikli yöntem ise hedefler arasında kesin bir hiyerarşinin bulunduğu ve üst öncelikli hedefin alt öncelikli hedeften önce gerçekleştirilmesi istendiği durumlarda kullanılır.
