Ünite 14: Türkiye’de Maliye Politikasının Gelişimi (1980 – 2014) — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 18 kelime var.

1 / 180 doğru

Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere ••• kanunları ••• özel mevzuatla kurulan ve ••• denetimi ••• tutulan kamusal hesaplardır. Savunma Sanayii Destekleme Fonu gibi örnekleri vardır.

İthal İkameci Sanayileşme — Yurt içinde üretilebilecek malların ••• kısıtlayarak yerli üretimi teşvik etmeyi amaçlayan korumacı kalkınma modelidir. Türkiye bu modeli 24 Ocak 1980 Kararları ile tamamen terk ederek dışa açık modele geçmiştir.

Döviz Çapası — Enflasyon beklentilerini kırmak amacıyla ••• kurunun önceden belirlenmiş bir patikada kontrol altında tutulması yöntemidir. 2000 yılı Enflasyonla Mücadele Programı'nda uygulanmış ancak cari açığı büyüterek 2001 krizine yol açmıştır.

Faiz Dışı Denge — Bütçe gelirlerinden, ••• ödemeleri hariç tutulan bütçe harcamalarının çıkarılmasıyla elde edilen •••. Bu ••• fazla vermesi, ülkenin borç ••• yeni borç almadan ödeyebilme gücünü gösterir.

Hayali İhracat — Gerçekte yapılmayan veya düşük değerli yapılan ••• yüksek gösterilerek devletten haksız vergi iadesi ve teşvik alınması olgusudur. 1988 yılında Türkiye'nin dış ticaret verilerini ve borç görünümünü olumsuz etkilemiştir.

Sıcak Para — Yüksek faiz ve arbitraj kazancı elde etmek amacıyla ülkeye giren, risk anında ise ülkeyi hızla terk eden kısa vadeli yabancı sermayedir. 1994 ve 2001 krizlerinde ani çıkışıyla krizleri derinleştirmiştir.

Görev Zararı — KİT'lerin veya kamu bankalarının, hükümetin talimatıyla piyasa fiyatının altında mal/hizmet satması veya kredi vermesi sonucu oluşan zarardır. 1990'larda kamu maliyesine büyük yük getirmiştir.

Dolaylı Vergiler — Mal ve hizmet tüketimi üzerinden alınan, KDV ve ÖTV gibi mükellefin gelir düzeyine bakılmaksızın tahsil edilen •••. Türkiye'de vergi gelirleri içindeki payı 1980 sonrasında hızla artmıştır.

Dolaysız Vergiler — Gelir ve servet üzerinden doğrudan alınan, Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi gibi •••. Türkiye'de beyana dayalı tahsilat oranlarının düşmesiyle payı dolaylı ••• kıyasla azalmıştır.

Varlık Barışı — Yurt dışındaki veya kayıt dışındaki para, altın, döviz ve menkul kıymetlerin vergi kolaylığı sağlanarak yasal sisteme dahil edilmesini amaçlayan düzenlemedir. 2009 küresel krizinde uygulanmıştır.

Stagflasyon — Bir ekonomide yüksek enflasyon ile ekonomik durgunluk ve küçülmenin aynı anda yaşanması durumudur. Türkiye'de 1994 krizinin hemen ardından 1995 yılında bu durum tecrübe edilmiştir.

Aktüeryal Denge — Sosyal güvenlik kurumlarının prim gelirleri ile emekli maaşı ve sağlık harcamaları gibi giderleri arasındaki uzun vadeli finansal •••. Türkiye'de bu ••• bozulması bütçeye büyük yükler getirmiştir.

Bütçe Dışı Fonlar — Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere ••• kanunları ••• özel mevzuatla kurulan ve ••• denetimi ••• tutulan kamusal hesaplardır. Savunma Sanayii Destekleme Fonu gibi örnekleri vardır.

Devalüasyon — Ulusal para biriminin yabancı paralar karşısındaki değerinin devlet kararıyla resmi olarak düşürülmesidir. 24 Ocak 1980 ve 5 Nisan 1994 kararlarında yüksek oranlarda uygulanmıştır.

Sürünen Kur (Crawling Peg) — Döviz kurunun önceden ilan edilen günlük veya aylık küçük oranlarda devalüe edilerek kontrol altında tutulduğu kur rejimidir. 2000 yılı istikrar programında kullanılmıştır.

Mali Canlandırma Paketi — Ekonomik durgunluk dönemlerinde toplam talebi artırmak amacıyla hükümetlerin uyguladığı vergi indirimleri ve kamu harcaması artışları bütünüdür. 2008 küresel krizinde Türkiye'de geniş çapta uygulanmıştır.

Maastricht Kriterleri — Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ekonomik ve parasal birliğe katılımı için bütçe açığının GSYH'ye oranının %3'ü, borç stokunun ise %60'ı geçmemesini öngören kurallar bütünüdür.

PIIGS Ülkeleri — 2008 küresel krizi sonrasında Avrupa borç krizinden en ağır şekilde etkilenen Portekiz, İrlanda, İtalya, Yunanistan ve İspanya ••• ifade eden kısaltmadır.

Döner Sermaye — Kamu kurumlarının genel bütçe dışında, kendi ürettikleri mal ve hizmetlerin satışından elde ettikleri gelirlerle finanse ettikleri özel bütçeli işletme modelidir.