Ünite 4: Vergi Kanunlarının Uygulanması — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Vergi kanunlarının geriye yürümezliği ilkesini, lehe ve aleyhe ceza hükümleri ile yeni vergi yükümlülükleri getirilmesi durumları açısından anayasal çerçevede karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Anayasa'nın 38. maddesi uyarınca aleyhe olan vergi cezası hükümleri geriye yürütülemezken, lehe olan ceza hükümleri geçmişe uygulanabilir. Ancak vergi kanunlarının geriye yürüyerek yeni mali yükümlülükler getirmesini engelleyen açık bir anayasal hüküm bulunmadığından, devlet olağanüstü dönemlerde geçmişe yönelik vergi ihdas edebilmektedir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Türk vergi sisteminde gelir vergisi ve katma değer vergisi uygulamalarını, yer bakımından uygulama ilkeleri (şahsilik ve mülkilik) çerçevesinde örneklendirerek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Gelir vergisinde tam mükellefiyette şahsilik ilkesi gereği kişinin dünya genelindeki kazancı vergilendirilirken, dar mükellefiyette yersellik ilkesi uygulanır. Katma değer vergisinde ise tamamen yersellik (mülkilik) ilkesi geçerli olup, Türkiye sınırları içinde gerçekleşen mal ve hizmet teslimleri vergiye tabi tutulur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Uluslararası çifte vergilendirmeyi önlemek amacıyla iç hukukta kullanılan indirim, mahsup ve istisna yöntemlerinin işleyiş farklarını araştırıp kısaca özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
İndirim yönteminde yurt dışında ödenen vergi doğrudan matrahtan düşülür; mahsup yönteminde yurt dışında ödenen vergi Türkiye'de hesaplanan nihai vergiden indirilir; istisna yönteminde ise yurt dışından elde edilen kazançlar Türkiye'de tamamen vergi dışı bırakılarak vergilendirilmez.
Alıştırma 4myders hazırladı
Ekonomik yaklaşım ilkesi ile peçeleme sözleşmeleri arasındaki ilişkiyi değerlendirerek, bu ilkenin sınırını oluşturan kıyas yasağını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Ekonomik yaklaşım, mükelleflerin vergi yükünü azaltmak için yaptıkları yapay ve olağan dışı özel hukuk işlemlerini (peçelemeyi) aşarak gerçek maddi özü esas alır. Ancak bu ilke, kanunilik ilkesinin bir uzantısı olan kıyas yasağını ihlal edecek şekilde genişletilemez ve idareye kıyas yoluyla yeni bir vergi ihdas etme yetkisi veremez.
Alıştırma 5myders hazırladı
Vergi hukukunda ispat sisteminin genel kuralını ve ispat yükünün hangi durumlarda yer değiştirdiğini Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesi çerçevesinde açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Vergi hukukunda vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Genel kuralın aksine, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan ya da olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumu iddia eden taraf, bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.
