Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Kamu Yönetimi Lisans Programı » Vergi Hukuku

Ünite 4: Vergi Kanunlarının Uygulanması — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Geriye Yürüme — Yeni yürürlüğe giren bir kanun hükmünün, yürürlük tarihinden önce gerçekleşmiş ve tamamlanmış hukuki olay ve işlemlere uygulanmasıdır. Vergi hukukunda hukuki güvenlik ilkesi gereği kural olarak aleyhe geriye yürüme yasaktır.

Mülkilik (Yersellik) İlkesi — Devletin vergilendirme yetkisini kendi sınırları içinde gerçekleşen olaylara ve elde edilen kazançlara uygulamasıdır. Örneğin, Türkiye'de satılan bir mal üzerinden katma değer vergisi alınması bu ilkeye dayanır.

Şahsilik (Kişisellik) İlkesi — Kişilerin uyrukluk veya ikametgah bağı nedeniyle, dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar kendi devletlerinin vergi kanunlarına tabi tutulmasıdır. Türk gelir vergisindeki tam mükellefiyet bu ilkeye dayanır.

Uluslararası Çifte Vergilendirme — Aynı vergi konusunun, aynı vergilendirme dönemi içinde birden fazla devlet tarafından aynı mükellef üzerinden aynı veya benzeri vergilere tabi tutulmasıdır.

Mahsup Yöntemi — Mükellefin yurt dışında elde ettiği kazançlar üzerinden ödediği vergilerin, Türkiye'de toplam kazancı üzerinden hesaplanan vergiden indirilmesini sağlayan çifte vergilendirmeyi önleme yöntemidir.

İstisna Yöntemi — Mükellefin yabancı ülkelerde elde ettiği kazançların, yurt içinde vergilendirilecek matrahın dışında tutulması ve tamamen vergi dışı bırakılması yöntemidir.

Yasama Yorumu — Kanun hükümlerinin, o kanunu yürürlüğe koyan yasama organı (parlamento) tarafından yorumlanmasıdır. Türkiye'de kuvvetler ayrılığı ilkesi gereğince 1961 Anayasası ile kaldırılmıştır.

İdari Yorum — Vergi kanunlarının, uygulayıcı konumda olan vergi idaresi tarafından genel tebliğ, sirküler ve özelgeler vasıtasıyla açıklanması ve anlamlandırılmasıdır.

Yargısal Yorum — Vergi uyuşmazlıklarını çözmekle görevli yargı mercilerinin (mahkemelerin), davaya konu olan kanun hükümlerinin anlamını kararlarında belirlemesidir.

Deyimsel (Lafzi) Yorum — Kanun metninin, içerdiği kelimelerin sözlük anlamları, cümle yapısı ve dilbilgisi kuralları dikkate alınarak yorumlanması yöntemidir.

Sistematik Yorum — Yorumlanacak kanun hükmünün, kanunun bütünü içindeki yerinin, diğer maddelerle olan ilişkisinin ve kanunun genel yapısının dikkate alınarak değerlendirilmesidir.

Tarihi Yorum — Kanun koyucunun kanunu yaparken sahip olduğu iradenin; kanun tasarıları, gerekçeler, komisyon raporları ve meclis tutanakları incelenerek araştırılması yöntemidir.

Amaçsal (Teleolojik) Yorum — Kanun hükmünün, kanunun konuluş amacına veya uygulandığı dönemin değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre yorumlanması yöntemidir.

Ekonomik Yaklaşım — Vergilendirmede hukuki biçim ve şekillerin ötesine geçilerek, vergiyi doğuran olayın ve işlemlerin gerçek iktisadi ve maddi özünün esas alınması ilkesidir.

Peçeleme — Mükelleflerin vergi kaçırmak veya vergi yükünü azaltmak amacıyla, özel hukuk sözleşmelerini ve hukuki biçimleri olağan kullanımları dışında kötüye kullanarak vergi kanunlarını dolanmasıdır.

Kıyas Yasağı — Kanunda açıkça düzenlenmemiş bir olaya, kanunda benzer bir olay için öngörülmüş olan kuralın uygulanmasının yasaklanmasıdır. Vergi hukukunda kanunilik ilkesinin zorunlu bir sonucudur.

Tipleştirme — Vergi kanunlarında yer alan vergilendirilebilir durum ve kavramların, yasama organı tarafından soyut ve genel modeller (tipler) halinde tanımlanması işlemidir.

Tipiklik — Mükellef tarafından gerçekleştirilen somut maddi olayın, vergi kanunlarında önceden tanımlanmış olan soyut modele (tipe) tam olarak uyması durumudur.