Yarı başkanlık sistemi, en basit ve genel tanımıyla, cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçildiği bir parlamenter sistem modelini ifade etmektedir. Bu sistem, başkanlık sisteminden farklı olarak iki başlı (düalist) bir yürütme yapısına sahiptir. Yürütme organının bir kanadını halk tarafından seçilen devlet başkanı, diğer kanadını ise parlamentonun güvenine dayanan bakanlar kurulu ve başbakan oluşturur. Bu düalist yapısı itibarıyla parlamenter sisteme benzeyen yarı başkanlık sistemi, devlet başkanının seçim usulü bakımından ise başkanlık sistemine benzemektedir. Yarı başkanlık rejimleri arasında 1958 tarihli Fransız Anayasası ile kurulan Beşinci Cumhuriyet modeli çok özel ve farklı bir yere sahiptir. Fransa örneğinde cumhurbaşkanı, anayasanın kendisine verdiği geniş yetkiler sayesinde bakanlar kurulu ve parlamento üzerinde muazzam bir güce sahiptir. Bu durum, Fransız uygulamasındaki yarı başkanlık sisteminin diğer ülkelerdeki benzerlerinden farklı olarak dışarıdan adeta bir başkanlık sistemi gibi görünmesine yol açmaktadır. Sistemin temel belirleyicisi, yürütmenin yasamanın güvenine dayanması kuralının korunmasıdır. Türkiye'nin hükümet sistemi geçmişi incelendiğinde, 1909 anayasa değişikliklerinden itibaren kesintilerle birlikte genellikle parlamenter sistemin uygulandığı görülmektedir. Özellikle 1982 Anayasası'nın ilk hali, yürütmenin yasama karşısında aşırı derecede güçlendirildiği bir rasyonelleştirilmiş parlamentarizm modelini hayata geçirmiştir. 2007 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kuralının getirilmesi, Türkiye'de sistemin yarı başkanlığa kaydığı yönünde akademik değerlendirmelerin yapılmasına neden olmuştur. Parlamenter sistem, yasama ve yürütme organlarının birbirinden yumuşak bir şekilde ayrıldığı ve karşılıklı işbirliğine dayandığı bir hükümet sistemidir. Bu sistemde iki organın tam bağımsız olduğunu söylemek mümkün değildir; aksine organlar iç içe geçmiş bir görünüm arz ederler. Yumuşak kuvvetler ayrılığının en somut göstergesi, kanun yapım sürecinde bakanlar kurulunun kanun teklifinde bulunabilmesi ve meclis çalışmalarının her aşamasına doğrudan katılabilmesidir. Öğretide parlamenter sistem, yürütme iktidarının yasama iktidarından kaynaklandığı ve ona karşı sorumlu olduğu anayasal demokrasi tipi olarak tanımlanır. Sistemin asli (olmazsa olmaz) özelliklerinin başında yürütme organının iki başlı (düalist) yapısı gelir. Yürütme, devlet başkanı (monarşilerde kral, cumhuriyetlerde cumhurbaşkanı) ile sorumlu bakanlar kurulundan oluşur. Devlet başkanı yürütmenin sorumsuz ve tarafsız kanadını temsil ederken, bakanlar kurulu (başbakan ve bakanlar) yürütmenin sorumlu ve aktif kanadını oluşturur. Bakanlar kurulunun parlamento karşısında hem kolektif (ortak) hem de bireysel sorumlulukları bulunmaktadır. Parlamenter sistemin diğer asli özellikleri ise yürütmenin doğrudan halk tarafından seçilmemesi ve yasamanın güvenoyuna dayanmasıdır. Devlet başkanı ya soy yoluyla (ırsi) göreve gelir ya da parlamento tarafından seçilir. Hükümet ise parlamentodaki siyasi parti çoğunluğuna göre kurulur ve göreve başlayabilmek için yasama organından güvenoyu almak zorundadır. Aynı şekilde, parlamento güvensizlik oyu vererek hükümeti her zaman düşürme yetkisine sahiptir. Parlamenter sistemin tali özellikleri, sistemin varlığı için mutlak zorunluluk olmamakla birlikte, bir rejimin parlamenter olarak nitelendirilmesi için en az birinin bulunması gereken unsurlardır. Bunlardan ilki, yasama ve yürütme organlarının karşılıklı olarak birbirini feshedebilme yetkisidir (karşılıklı silahlar ilkesi). İkincisi, aynı kişinin hem yürütmede hem de yasamada görev alabilmesidir; yani bakanlar ve başbakan aynı zamanda milletvekili olabilirler. Üçüncüsü ise bakanlar kurulunun yasama organının çalışmalarına katılarak kanun önerisinde bulunabilmesi ve tartışmalarda yer alabilmesidir. Sistemin işleyişinde yasama ve yürütme arasında çeşitli etkileşim araçları mevcuttur. Bütçe süreci bu araçların en önemlilerinden biridir; bütçeyi yürütme hazırlar ancak yasama organı onaylar. Yasamanın bütçeyi reddetmesi, hükümete yönelik bir güvensizlik oyu olarak kabul edilir. Benzer şekilde, milletlerarası antlaşmalar yürütme tarafından yapılsa da bağlayıcılık kazanması için yasamanın onayından geçmek zorundadır. Ayrıca soru, genel görüşme, meclis araştırması, meclis soruşturması ve gensoru gibi denetim yolları yasamanın yürütmeyi denetlemesini sağlar. Parlamenter sistemin güçlü yönleri arasında sistemin esnekliği, yasama-yürütme tıkanıklıklarını çözebilecek mekanizmaların bulunması ve kutuplaşmayı önleyici yapısı yer alır. Devlet başkanı bu sistemde uzlaştırıcı bir rol üstlenir. Zayıf yönleri ise koalisyon hükümetlerine yol açarak istikrarsızlığa neden olabilmesi, zayıf hükümetler ortaya çıkarması ve hesap sorulabilirlik ile önceden öngörülebilirlik gibi demokratik mekanizmaların zayıf kalmasıdır. Klasik parlamenter sistemin zayıflıklarını ve istikrarsızlıklarını gidermek amacıyla sisteme yapılan müdahalelere ve alınan önlemlere 'rasyonelleştirilmiş parlamentarizm' denir. Hükümetin kurulmasını kolaylaştıran, düşürülmesini ise zorlaştıran anayasal tedbirler ile seçim barajı uygulamaları bu amaca hizmet eder. Bunun en somut örneği, 1949 Federal Alman Anayasası ile getirilen 'kurucu güvensizlik oyu' sistemidir. Bu sisteme göre, mevcut başbakanı düşürebilmek için meclisin salt çoğunluğuyla yeni bir başbakanın seçilmesi ve cumhurbaşkanına önerilmesi zorunludur. Demokrasi teorileri temelde normatif ve ampirik olmak üzere ikiye ayrılır. Normatif demokrasi teorisi, olması gereken ideal demokrasiyi kuramsal açıdan ele alır. Yunanca 'demos' (halk) ve 'kratein' (yönetim) kelimelerinden türeyen demokrasiyi 'halkın halk tarafından halk için yönetimi' olarak tanımlar. Ancak bu ideal durumun gerçek hayatta tam anlamıyla uygulanması imkansıza yakın olduğundan ütopik kalmaktadır. Aristo ve Platon gibi antik düşünürler ise demokrasiyi bazen demagogların kötü yönetimi anlamında 'demagoji' olarak nitelendirmişlerdir. Ampirik demokrasi teorisi ise olması gerekeni değil, mevcut gerçeklikte uygulanan ve ideale en çok yaklaşan demokrasiyi inceler. Ampirik demokrasinin varlığı için etkin siyasal makamların seçimle işbaşına gelmesi, seçimlerin düzenli aralıklarla tekrarlanması, seçimlerin serbest ve adil olması, birden çok siyasi partinin bulunması, muhalefetin iktidar olma şansının bulunması ve temel hak ile özgürlüklerin anayasal ve yargısal güvence altında olması şarttır. Egemenliğin kullanılış biçimlerine göre demokrasiler doğrudan, yarı doğrudan ve temsili demokrasi olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Doğrudan demokrasi, halkın egemenliği bizzat ve aracı olmadan kullandığı modeldir. Temsilcilerin olmadığı bu sistemde tüm kararlar halk tarafından alınır. Antik Yunan polis devletleri ve günümüzde İsviçre'nin Glarus kantonu ile Appenzell Innerholden yarım kantonunda uygulanan 'Landsgemeinde' (halk meclisi) bu modelin en bilinen örnekleridir. Temsili demokrasi, halkın egemenliğini kendi seçtiği temsilciler vasıtasıyla kullandığı sistemdir. Saf temsili demokrasi, milli egemenlik teorisine ve emredici vekalet yasağına dayanır. Bu teoriye göre milletvekili seçildiği bölgeyi değil, tüm milleti temsil eder, seçmenden emir alamaz ve seçmen tarafından görevden azledilemez. Buna karşılık emredici vekalet teorisinde seçmenler temsilcilere talimat verebilir, onları azledebilir ve temsilcilerin maaşları seçmenler tarafından ödenir. Yarı doğrudan demokrasi ise egemenliğin kullanımının halk ile temsilciler arasında paylaştırıldığı modeldir. Bu sistemde halk; referandum, halk vetosu, halk teşebbüsü (kanun teklifi) ve temsilcilerin azli (recall/abberufungsrecht) gibi araçlarla temsilcilerin kararlarına doğrudan müdahale edebilir. Referandum, kabul edilen bir kanunun halk onayına sunulmasıdır. Halk vetosu, yürürlüğe girmemiş bir kanunun halkın imzasıyla referanduma götürülmesidir. Halk teşebbüsü ise halkın doğrudan kanun teklif etmesidir. Demokratik rejimlerin temelinde seçimler ve oy hakkı yer alır. Bir iktidarın meşruiyeti, yönetilenlerin rıza ve muvafakatine dayanmasına bağlıdır. Oy hakkının kullanılabilmesi için vatandaşlık, belirli bir yaş sınırına ulaşmış olmak (siyasi rüşt) ve seçmen kütüğüne kayıtlı olmak gibi olumlu şartların yanında; kısıtlı olmamak, kamu hizmetinden yasaklı olmamak ve silah altındaki er-erbaş, askeri öğrenci veya taksirli suçlar hariç hükümlü olmamak gibi olumsuz şartların da sağlanması gerekir. Oy hakkına yön veren temel ilkeler demokratik seçimlerin güvencesidir. Genel oy ilkesi, oy hakkının servet, cinsiyet, vergi veya ırk gibi nedenlerle kısıtlanmamasını ifade eder. Eşit oy ilkesi, her seçmenin sadece tek bir oy hakkına sahip olmasını (bir kişi bir oy) öngörür. Tek dereceli seçim (doğrudan oy) ilkesi, araya ikinci seçmen girmeden halkın temsilcilerini doğrudan seçmesidir. Bireysel oy ilkesi, oy hakkının gruplara değil bireylere ait olmasını; kişisel oy ilkesi ise oyun bizzat şahsen kullanılmasını gerektirir. Seçimlerin güvenliği ve dürüstlüğü için gizli oy, serbest oy, açık sayım ve döküm ile seçim uyuşmazlıklarının yargısal çözümü ilkeleri uygulanır. Gizli oy ilkesi seçmenin baskı altında kalmadan oy kullanmasını sağlarken, açık sayım ve döküm ilkesi oyların herkesin gözü önünde sayılmasını gerektirir. Türkiye'de seçimlerin dürüstlük içinde yapılması, yönetilmesi ve uyuşmazlıkların çözülmesi görevi anayasal bir güvence olarak Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) verilmiştir.