Ünite 8: Toplu Sözleşme Sisteminin Mahiyeti ve Prensipleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Bir tekstil fabrikasının yıllık üretim miktarının %50 artmasına rağmen işçi başına düşen saatlik üretimin sabit kaldığı bir senaryoyu ele alarak, üretim artışı ile verimlilik artışı arasındaki farkı kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Üretim, belirli bir dönemde elde edilen toplam çıktı miktarını ifade ederken; verimlilik, birim girdi (örneğin çalışma saati) başına düşen çıktı oranını gösterir. Bu senaryoda toplam üretim kapasitesi genişletilmiş olsa da işçi başına düşen saatlik hasıla değişmediği için üretim artmış ancak verimlilik artışı sıfır kalmıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
İmam Gazali'nin toplumsal ihtiyaç hiyerarşisine göre yaptığı üçlü üretim sınıflandırmasını (zaruri, rahatlatıcı, zarafeti artırıcı) günümüz akıllı telefon sektörü üzerinden örneklendirerek tartışınız.
Yanıt / ipucu
Günümüzde temel iletişim ve güvenlik için asgari düzeyde bir telefona sahip olmak 'zaruri'; hızlı internet ve yüksek işlemci gücüyle işleri kolaylaştırmak 'rahatlatıcı'; lüks tasarım ve prestij odaklı üst segment modellere yönelmek ise 'zarafeti artırıcı' üretime örnek gösterilebilir. Toplum geliştikçe geçmişte lüks sayılan bazı özellikler bugün zaruret haline gelebilmektedir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Emeğin etkinliğini belirleyen üç temel gücü (bedenî, fikrî ve gönül gücü) göz önünde bulundurarak, bir işletmede çalışanların motivasyonunu ve çalışma şevkini artırmaya yönelik ne tür insan kaynakları uygulamaları yapılabileceğini araştırıp öneriler geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Emeğin bedenî gücü için iş sağlığı ve beslenme imkanları, fikrî gücü için mesleki eğitimler, gönül gücü (çalışma şevki) için ise adil ödüllendirme ve yapıcı işyeri ilişkileri geliştirilmelidir. Bu üç sacayağını destekleyen entegre insan kaynakları politikaları, iş gücü verimliliğini doğrudan yükseltir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesinde yer alan 'Kaizen' (sürekli gelişim) ilkesini, geleneksel kalite kontrol yaklaşımlarıyla karşılaştırarak aralarındaki temel farkları analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Geleneksel kalite kontrol sadece üretim sonrasında hatalı ürünleri ayıklamaya odaklanırken, TKY ve Kaizen felsefesi hammadde tedarikinden satış sonrasına kadar tüm süreçlerde sıfır hata hedefiyle sürekli iyileştirmeyi esas alır. Kaizen, kaliteyi sürecin sonunda kontrol etmek yerine sürecin bizzat içinde inşa etmeyi amaçlar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Teknolojik gelişmeler ve otomasyon nedeniyle ortaya çıkabilecek 'teknolojik işsizlik' riskine karşı, sendikaların toplu iş sözleşmelerinde ne tür koruyucu mekanizmalar ve ücret maddeleri geliştirebileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Sendikalar, toplu iş sözleşmelerine 'ortalama prodüktivite artışına göre ücret artışı' maddeleri ekleyerek verimlilik kazanımlarından işçilerin pay almasını sağlayabilirler. Ayrıca teknolojik dönüşüm sürecinde işten çıkarmaları sınırlandıran, çalışanlara yeni teknolojilere uyum eğitimleri verilmesini zorunlu kılan maddelerle istihdam güvencesi oluşturabilirler.
