Ünite 2: Rasyonalite ve Bilişsel Yanlılık — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Klasik iktisadın rasyonel tercih teorisi ile davranışsal iktisadın insan davranışına bakış açısını, ünitede geçen Daniel Kahneman ve Dan Ariely'nin çalışmaları çerçevesinde karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Klasik iktisat bireylerin her zaman kendi faydalarını maksimize eden rasyonel kararlar aldığını varsayarken, davranışsal iktisat insanların psikolojik, sosyal ve bilişsel faktörlerden etkilendiğini savunur. Kahneman ve Ariely gibi araştırmacılar, insanların karar alırken rasyonel hesaplamalardan saptıklarını ve sistematik bilişsel yanlılıklara düştüklerini deneysel çalışmalarla ortaya koymuşlardır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Vergi uyumunu artırmak amacıyla devlet ile vatandaş arasındaki dikey güveni ve vatandaşların kendi arasındaki yatay güveni güçlendirecek birer politika önerisi geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Dikey güveni artırmak için devletin topladığı vergilerin nereye harcandığını şeffaf bir şekilde gösteren kamu performansı raporları sunulabilir; yatay güveni artırmak için ise toplumda dürüst mükellefiyeti özendiren ve vergi uyumunun yüksek olduğunu vurgulayan sosyal farkındalık kampanyaları düzenlenebilir. Bu politikalar, denetim ve ceza maliyetlerini artırmadan vergi uyumunu yükseltmeye yardımcı olur.
Alıştırma 3myders hazırladı
Dan Ariely'nin 'bedavanın gücü' kavramını ve 'sahiplik etkisi'ni kullanarak, bir dijital yayın platformunun üye sayısını artırmak için uygulayabileceği bir pazarlama stratejisi tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
Platform, kullanıcılara ilk ay için 'ücretsiz deneme süresi' sunarak bedavanın gücüyle geniş bir kitleyi kendine çekebilir. Deneme süresi boyunca platformu kullanan ve kişisel listeler oluşturan kullanıcılar, sahiplik etkisi nedeniyle bu aboneliği sonlandırmayı bir kayıp olarak algılayacak ve ücretli üyeliğe geçiş yapacaktır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Organ bağışı oranlarını artırmak isteyen bir sağlık bakanlığı yetkilisi olarak, 'statüko etkisi' ve 'çerçeveleme etkisi' ilkelerinden nasıl yararlanabileceğinizi açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Statüko etkisinden yararlanmak için organ bağış sistemi varsayılan olarak 'bağışçı olmak' şeklinde tasarlanmalı ve istemeyenlerin sistemden çıkması (opt-out) sağlanmalıdır. Çerçeveleme etkisi için ise kampanya mesajları 'bağış yapmazsanız kaç kişinin öleceği' (kayıp odaklı) veya 'bağış yaparsanız kaç kişinin yaşayacağı' (kazanç odaklı) şeklinde hedef kitleye göre optimize edilerek sunulmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir tüketicinin 100 TL'lik bir üründeki 50 TL indirimi takip etmek için harcadığı çaba ile 5000 TL'lik üründeki 50 TL indirim karşısındaki kayıtsızlığını 'zihinsel muhasebe' kavramı üzerinden tartışınız.
Yanıt / ipucu
Zihinsel muhasebe teorisine göre insanlar parayı mutlak değeriyle değil, harcama kaleminin veya bütçenin büyüklüğüne oranlayarak değerlendirirler. İlk senaryoda 50 TL'lik tasarruf bütçenin %50'sine denk geldiği için zihinsel olarak çok değerli algılanırken, ikinci senaryoda aynı miktar toplam bütçenin sadece %1'i olduğu için önemsizleştirilir ve rasyonellikten uzaklaşılır.
