Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Davranışsal Maliye

Ünite 2: Rasyonalite ve Bilişsel Yanlılık — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Rasyonalite — Ekonomi biliminde bireylerin karar alırken her zaman kendi faydalarını maksimize edecek şekilde hareket etmesi ve tutarlı fayda-maliyet analizleri yapması varsayımıdır.

Bilişsel Yanlılık — Zaman ve bilginin kısıtlı olduğu durumlarda karar almayı kolaylaştırmak için kullanılan, ancak rasyonel olmayan kararlara ve sistematik hatalara yol açan zihinsel kestirme yollardır.

Ödev Etkisi — Mükellefin ödediği vergilerin karşılığında devletin performansını değerlendirerek oluşturduğu yargı doğrultusunda vergi uyumu gösterip göstermeyeceğine karar vermesidir.

Dikey Güven — Vatandaş ile devlet arasındaki güven ilişkisidir; bu güven yüksek olduğunda toplumsal sorunlar yasal otoritelere gitmeden daha düşük maliyetle çözülebilir.

Yatay Güven — Vatandaşların kendi aralarındaki güven düzeyidir; yatay güven arttıkça ortak toplumsal çözümlerin uygulama, denetim ve ceza maliyetleri önemli ölçüde azalır.

Bedavanın Etkisi — Sıfır fiyatın rasyonel ekonomik değerinin ötesinde duygusal bir çekim yaratarak, bireyleri bedava ürünü almak için yüksek alternatif maliyetlere katlanmaya itmesidir.

Kayıptan Kaçınma — Bireylerin bir şeyi kaybetmekten duydukları acının, aynı miktarda bir şeyi kazanmaktan duydukları mutluluktan (yaklaşık iki kat) daha fazla olması nedeniyle risk alma davranışlarının değişmesidir.

Sahiplik Etkisi — Kişilerin sahip oldukları nesnelere, sahip olmadıkları aynı nesnelere kıyasla çok daha yüksek maddi ve manevi değer atfetmesi eğilimidir.

Statüko Etkisi — Kayıptan kaçınmanın bir sonucu olarak, yeni seçeneklerin getireceği belirsizliklerden kaçınmak amacıyla rasyonel olmasa bile mevcut durumun korunmak istenmesidir.

Çerçeveleme Etkisi — Aynı seçenek ve olasılıklara sahip bir problemin bireye sunuluş şeklinin (kazanç veya kayıp odaklı olması), bireyin vereceği kararı tamamen değiştirmesidir.

Bulunabilirlik Etkisi — Kolay hatırlanan, zihinde canlı kalan veya yakın zamanda gerçekleşmiş çarpıcı olayların gerçekleşme olasılığının gerçekte olduğundan çok daha yüksek algılanmasıdır.

Hale Etkisi — Bir kişinin belirgin tek bir olumlu veya olumsuz özelliğinden yola çıkarak, o kişinin diğer tüm özellikleri ve yetenekleri hakkında genel bir yargıya varılmasıdır.

Zihinsel Muhasebe — Bireylerin parayı tek bir bütün olarak görmek yerine, zihinlerinde harcama kalemlerine veya gelir kaynaklarına göre farklı kategorilere ayırıp bunlara göre rasyonel olmayan kararlar almasıdır.

Çapa Etkisi — Karar verme ve tahmin süreçlerinde, konuyla ilgisiz olsa bile bireye sunulan ilk sayısal değere (referans noktasına) aşırı derecede bağlı kalınmasıdır.

Bilişsel Çelişki — Bireyin inançları ile davranışları arasında tutarsızlık olduğunda hissettiği psikolojik rahatsızlıktır; birey bu rahatsızlığı azaltmak için genellikle inancını davranışına uydurur.

Sürü Psikolojisi — Bireylerin kendi bilgi ve gözlemlerine aykırı olsa bile, sosyal baskı veya uyum sağlama arzusuyla çoğunluğun kararlarını ve davranışlarını takip etmesidir.