Ünite 1: Envanter ve Değerleme — Önemli Kavramlar

İşletmenin aktif ve pasif kalemlerinin bilanço günündeki miktar ve değerlerinin ayrıntılı olarak tespit edilmesidir. Örneğin; yıl sonunda depodaki malların tek tek sayılıp listelenmesi bir envanter işlemidir.

Envanterle tespit edilen iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarına göre parasal değerinin belirlenmesidir. Örneğin; bir makinenin maliyet bedeli üzerinden amortisman payının hesaplanması değerlemedir.

Bir hesap dönemi boyunca mali nitelikli olayların belirli bir sıra ve yöntemle kaydedilmesi, sınıflandırılması ve raporlanmasıdır. Örneğin; 1 Ocak'ta başlayıp 31 Aralık'ta biten kayıt döngüsü bu süreci oluşturur.

İşletme faaliyetlerinin belirli dönemlere bölünerek her dönemin gelir ve giderinin kendi döneminde kaydedilmesidir. Örneğin; 2023 yılına ait bir giderin 2024 yılı kayıtlarına alınmaması bu ilke gereğidir.

Bir iktisadi kıymetin satın alınması veya değerinin artırılması için yapılan tüm giderlerin toplamıdır. Örneğin; bir taşıtın alım bedeline ek olarak ödenen noter masrafları maliyet bedeline eklenir.

Borsaya kayıtlı kıymetlerin değerlemeden önceki son işlem günündeki ortalama değeridir. Örneğin; işletmenin elindeki devlet tahvillerinin borsa kapanış fiyatı üzerinden değerlenmesi.

Bir kıymetin değerleme gününde sahibi için ifade ettiği gerçek değerdir. Örneğin; senetli alacakların reeskont yöntemiyle bugünkü değerine indirgenmesi.

Bir kıymetin muhasebe kayıtlarında yer alan defter değeridir. Örneğin; bir demirbaşın kayıtlı olduğu tutar üzerinden değerlenmesi.

Senetlerin veya paraların üzerinde yazılı olan nominal değerdir. Örneğin; kasadaki Türk Lirası'nın üzerindeki rakam itibari değeridir.

Bina ve arazilerin emlak vergisine esas olan rayiç bedelidir. Örneğin; bir arsanın belediye tarafından belirlenen emlak vergisi değeri.

Bir kıymetin değerleme günündeki normal alım-satım değeridir. Örneğin; bir malın piyasadaki o anki piyasa fiyatı.

Gerçek değeri bilinmeyen malların emsallerine göre belirlenen değeridir. Örneğin; piyasa fiyatı olmayan bir ürünün benzer ürünlerin satış fiyatına göre değerlenmesi.

Kayıtlara bakılmaksızın varlıkların fiilen sayılması ve ölçülmesidir. Örneğin; depodaki stokların fiziksel olarak sayılması.

Fiili sayım sonuçları ile kayıtlar arasındaki farkların düzeltilmesi işlemidir. Örneğin; kasa sayımında çıkan noksanlığın 'Kasa Noksanları' hesabına kaydedilmesi.

Dönem sonunda envanter işlemlerinden önce tüm hesapların bakiyelerini gösteren çizelgedir. Örneğin; 31 Aralık mesai bitiminde alınan mizan.

Envanter ve gelir tablosu işlemleri bittikten sonra alınan mizandır. Örneğin; tüm gelir-gider hesapları kapandıktan sonra sadece bilanço hesaplarını içeren liste.

Tek borçlu ve tek alacaklı hesaptan oluşan yevmiye kaydıdır. Örneğin; kasadan bankaya para yatırılması.

Birden fazla borçlu veya birden fazla alacaklı hesabın bulunduğu kayıttır. Örneğin; mal alımında hem KDV hem de mal bedelinin kaydedilmesi.

Birden fazla borçlu ve birden fazla alacaklı hesabın bulunduğu kayıttır. Örneğin; bir mal satışında hem KDV, hem satış geliri hem de indirimlerin aynı anda kaydedilmesi.

Kasaya giren paraların kaydedildiği belgedir. Örneğin; bir müşteriden tahsil edilen nakit için düzenlenen fiş.

Kasadan çıkan paraların kaydedildiği belgedir. Örneğin; personele ödenen maaş için düzenlenen fiş.

Kasa ile ilgili olmayan işlemlerin kaydedildiği belgedir. Örneğin; banka havalesi ile yapılan bir ödeme.

Yevmiye defterine kaydedilen işlemlerin hesap bazında sınıflandırıldığı defterdir. Örneğin; 'Kasa' hesabının borç ve alacak hareketlerinin izlendiği büyük defter.