Ünite 14: Kâr Dağıtımı — Örnekler

Bir anonim şirket yıl sonunda elde ettiği kârı dağıtma kararı alacaktır. Bu karar için şirket müdürleri veya yönetim kurulu doğrudan yetkili değildir; karar organı olan genel kurulun toplanıp onay vermesi şarttır. Genel kurul sadece dağıtımın hangi tarihte başlayacağını yönetim kuruluna devredebilir, ancak kâr dağıtımı yapma kararını devredemez.

Bir işletme, faaliyet dönemini kârla kapatmış olmasına rağmen önceki yıldan kalan devirli bir zarara sahiptir. Şirket, ortaklara kâr dağıtımı yapabilmek için öncelikle bu geçmiş yıllar zararlarını mevcut dönem kârıyla kapatmak zorundadır. Yasal düzenlemelere göre bu mahsup işlemi yapılmadan ortaklara pay dağıtımı gerçekleştirilemez.

Bir şirket, elde ettiği safi kâr üzerinden yasal zorunluluk gereği I. tertip yedek akçe ayırmaktadır. Bu kesinti, ödenmiş esas sermayenin beşte birine ulaşıncaya kadar her yıl düzenli olarak yapılır. Ulaşılan bu üst sınırın ardından yedek akçe zorunluluğu durdurulur ve tutar 540 Yasal Yedekler hesabında izlenir.

Bir anonim şirket yıl sonunda kâr elde ettiğinde, bu kârın ortaklara nasıl dağıtılacağına karar verme yetkisi yalnızca genel kurula aittir. Genel kurul, bu kritik kararı yönetim kuruluna devredemez; yalnızca kârın ortaklara ödeneceği başlangıç tarihini belirleme yetkisini yönetim kuruluna verebilir.

Bir işletmenin kâr dağıtımı yapabilmesi için yasal bir zorunluluk olarak öncelikle önceki yıllardan kalan zararların kapatılması gerekir. Şirket, dönem kârı elde etmesine rağmen geçmiş yıllar zararlarını bu kârla kapatmadan ortaklarına kâr payı dağıtamaz.

İşletme, safi kâr üzerinden kanunen zorunlu olan I. tertip yedek akçeyi ayırmaya başlar. Bu kesinti, şirketin ödenmiş esas sermayesinin beşte birine ulaştığı anda yasal sınırına ulaşmış olur ve kesinti durdurulur.