Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri
← Ünite 6
Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri

Ünite 6: Ticari Mallar – 1 (Aralıklı Envanter Alma Yöntemi)

Açılış Bilançosu Tarihi
İşletmenin 01.01.2009 tarihli açılış bilançosunda 100.000 TL tutarında ticari mal mevcudu bulunmaktadır.
Örnek Mal Alımı
Dönem içinde 145.000 TL tutarında mal kredili olarak satın alınmış ve 191 İndirilecek KDV hesabı kullanılmıştır.
Taşıma Gideri Örneği
Alınan malların taşınması için 5.000 TL masraf yapılmış ve ödeme çek ile gerçekleştirilmiştir.
İade İşlemi Tutarı
Satıcı firmaya 40.000 TL tutarında mal iade edilmiş ve bu tutar borçtan düşülmüştür.

Anahtar Kavramlar

Ticari MallarSatmak amacıyla satın alınan ve üzerinde işlem yapılmadan aynen satılan varlıklardır. Örnek: Bir beyaz eşya mağazasının sattığı buzdolapları.
Aralıklı Envanter YöntemiSatılan malın maliyetinin dönem sonunda sayım yapılarak hesaplandığı yöntemdir. Örnek: Yıl sonunda depodaki ürünlerin sayılıp değerlenmesi.
153 Ticari Mallar HesabıTicari malların maliyet bedellerinin izlendiği aktif karakterli hesaptır. Örnek: Mal alımı yapıldığında bu hesabın borcuna kayıt atılır.
Dönem Başı Stokİşletmenin önceki dönemden devreden ve yeni dönemin başında elinde bulunan malların maliyetidir. Örnek: 1 Ocak tarihinde bilançoda yer alan 100.000 TL'lik mal.
Mal AlışlarıDönem içinde ticari faaliyet için satın alınan malların maliyetidir. Örnek: Kredili olarak 200.000 TL tutarında mal alınması.
Alış GiderleriMalın işletmeye gelene kadar katlanılan taşıma, sigorta ve gümrük gibi ek maliyetlerdir. Örnek: Alınan malın nakliyesi için ödenen 20.000 TL.
Alış İadeleriSatın alınan malların kusurlu olması nedeniyle satıcıya geri gönderilmesidir. Örnek: 30.000 TL'lik kusurlu malın satıcıya iadesi.
Alış İskontolarıMal alımı sonrası satıcı tarafından yapılan fiyat indirimleridir. Örnek: Ay sonunda satıcının 10.000 TL iskonto yapması.
STMM (Satılan Ticari Mallar Maliyeti)Dönem içinde satılan malların toplam alış maliyetidir. Örnek: Dönem sonu hesaplamasıyla bulunan 150.000 TL'lik maliyet.
Net AlışlarDönem içi alışlardan, alış iade ve iskontolarının düşülmesiyle bulunan tutardır. Örnek: (Alışlar + Giderler) - (İade + İskonto) formülüyle hesaplanır.
Dönem Sonu StokDönem sonunda yapılan sayım sonucu depoda kalan malların maliyetidir. Örnek: Sayım sonucu bulunan 60.000 TL'lik mal.
Aktif Karakterli HesapArtışların borca, azalışların alacağa kaydedildiği hesap türüdür. Örnek: 153 Ticari Mallar hesabı.
Pasif Karakterli Yardımcı HesapAna hesabın altında yer alan ancak alacak tarafında artış gösteren hesaplardır. Örnek: 153.04 Alış İadeleri hesabı.
Yevmiye Kaydıİşletme işlemlerinin tarih sırasına göre muhasebe defterine kaydedilmesidir. Örnek: Mal alımının borç ve alacaklı hesaplarla yazılması.
Defteri KebirYevmiye defterindeki kayıtların ilgili hesaplara sınıflandırılarak aktarıldığı defterdir. Örnek: 153 hesabının borç ve alacak toplamlarının izlenmesi.
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti HesabıSatılan malların maliyetinin dönem sonunda kaydedildiği gelir tablosu hesabıdır. Örnek: Dönem sonunda 150.000 TL'nin bu hesaba aktarılması.
Kredili Mal AlımıMalın bedelinin daha sonra ödenmek üzere borçlanılarak alınmasıdır. Örnek: 320 Satıcılar hesabının kullanıldığı işlem.
Aralıksız Envanter YöntemiSatılan malın maliyetinin her satış anında kaydedildiği yöntemdir. Örnek: Satış yapıldığı an maliyet kaydının atılması.
Envanter İşlemleriDönem sonunda varlıkların sayılması ve değerlenmesi sürecidir. Örnek: 31 Aralık'ta yapılan depo sayımı.

Diğer Önemli Bilgiler

İskonto Uygulaması

Satıcı firma dönem sonunda 10.000 TL tutarında bir iskonto gerçekleştirmiştir.

Dönem Sonu Stok Değeri

Yapılan sayım sonucunda dönem sonunda elde kalan malların maliyeti 60.000 TL olarak belirlenmiştir.

KDV Oranı

Metindeki tüm örnek işlemlerde KDV oranı %18 olarak uygulanmıştır.

Ticari Mallar Hesabı Borç Bakiyesi

Tüm işlemler sonrası 153 Ticari Mallar hesabının borç bakiyesi 210.000 TL olarak hesaplanmıştır.

Net Alışlar Hesaplaması

Örnek uygulamada net alışlar (145.000 + 5.000) - (40.000 + 10.000) işlemiyle 100.000 TL bulunmuştur.

STMM Hesaplama Sonucu

Dönem sonu itibarıyla satılan ticari malların maliyeti 150.000 TL olarak hesaplanmıştır.

Sermaye Tutarı

İşletmenin 2009 yılı açılış bilançosunda sermaye tutarı 80.000 TL olarak belirtilmiştir.

Kasa Mevcudu

İşletmenin 01.01.2009 tarihindeki açılış bilançosunda kasa mevcudu 60.000 TL'dir.

Verilen Çekler Hesabı

Taşıma gideri ödemesinde 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı 5.900 TL olarak kullanılmıştır.

Satıcılar Borcu

Açılış bilançosunda satıcılara olan borç tutarı 120.000 TL olarak kaydedilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Aralıklı envanter yönteminde satış anında maliyet kaydı (621 hesabı) ASLA yapılmaz, sadece dönem sonunda yapılır.
  • 153 Ticari Mallar hesabının borç bakiyesinin dönem sonu stok değerine eşit olduğunu unutmayın.
  • Alış iadeleri ve alış iskontoları maliyeti düşürdüğü için 153 hesabının ALACAK tarafına kaydedilir.
  • Net alışları hesaplarken (Alışlar + Giderler) - (İade + İskonto) formülünü mutlaka uygulayın.
  • Alış iadesi yapıldığında, daha önce indirilen KDV'nin iptali için 391 Hesaplanan KDV hesabının kullanılmasına dikkat edin.
  • STMM formülünde dönem başı stok ve alışların 'giren', dönem sonu stoğun 'kalan' olduğunu hatırlayın.