Ünite 4: Kurumlar Vergisi — Önemli Kavramlar

Kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri, ücret hariç tüm gelir unsurlarından oluşan ve safi tutarı ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilen kazançtır.

Vergiye tabi kurumların tüzüklerinde, ana sözleşmelerinde veya teşkilat kanunlarında resmi olarak gösterilen ve kayıtlı olan yerleşim yeridir.

Kurumun iş bakımından işlemlerinin bilfiil toplandığı, idari kararların alındığı ve yönetildiği fiili merkezdir.

Kanuni veya iş merkezinden herhangi biri Türkiye'de bulunan kurumların, hem Türkiye içinde hem de yurt dışında elde ettikleri tüm kazançlar üzerinden vergilendirilmesidir.

Kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye dışında bulunan kurumların, yalnızca Türkiye sınırları içinde elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilmesidir.

Gelir veya giderin miktar ve mahiyet itibarıyla kesinleşmesi, borçlanıcısından talep edilebilir veya ödenecek aşamaya gelmesi durumudur.

Gelirin nakdi (para olarak) veya ayni (mal/hizmet olarak) şekilde mükellefin fiili tasarrufuna veya hukuki hakimiyetine geçmesidir.

Kurumların ortaklarından veya ilişkili kişilerden aldıkları borçların, hesap dönemi başındaki öz sermayelerinin üç katını aşan kısmıdır; bu kısma ait faizler gider yazılamaz.

Örtülü sermaye uygulamasında, ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında sermaye, oy veya kar payı hakkına sahip olduğu gerçek veya tüzel kişileri ifade eder.

Kurumun Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre hesap dönemi başında tespit edilmiş olan, aktif toplamından borçların düşülmesiyle bulunan öz kaynak tutarıdır.

İşe başlama veya işi bırakma gibi nedenlerle faaliyet süresinin 12 aydan daha kısa bir zaman dilimini kapsaması durumunda uygulanan hesap dönemidir.

Faaliyetlerinin niteliği takvim yılına uymayan kurumlara, başvuruları üzerine Bakanlıkça tanınan 12 aylık farklı dönemdir (örneğin eğitim kurumları için Eylül-Ağustos dönemi).

Sigorta şirketlerinin tahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş veya hesaben tespit edilmiş hasar ve tazminat bedelleri için ayırdıkları teknik karşılıktır.

Yürürlükteki sigorta sözleşmeleri için tahakkuk etmiş primlerin, bilanço gününden sonraya sarkan günlerine isabet eden kısmıdır.

Hayat sigortası yapan şirketlerin, aktüeryal formüllere göre her bir sözleşme üzerinden ayrı ayrı hesaplamak zorunda oldukları teknik yükümlülük karşılığıdır.

Deprem ve mühendislik branşlarında, gelecekte oluşabilecek büyük riskleri ve tazminat dalgalanmalarını karşılamak amacıyla ayrılan teknik karşılıktır.

İhracat ve yurt dışı taşımacılık gibi döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan mükelleflerin, hasılatlarının binde beşini aşmamak üzere belgesiz olarak kaydedebildikleri gider usulüdür.

Kurumların kendi aralarında veya gerçek kişilerle, belirli bir işin birlikte yapılmasını üstlenmek ve kazancı paylaşmak amacıyla kurdukları, tüzel kişiliği olmayan ancak vergi mükellefiyeti bulunan ortaklıktır.

Devlete, il özel idarelerine, belediyelere ve diğer kamu kurumlarına bağlı olan, faaliyetleri devamlılık arz eden ticari, sınai veya zirai nitelikteki işletmelerdir.

Dernek veya vakıflara ait veya bağlı olan, sermaye şirketi veya kooperatif statüsü dışında kalan ticari, sınai ve zirai nitelikteki devamlı faaliyet gösteren kuruluşlardır.

Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar ve SPK denetimindeki fonlardır.

Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sorumluluğu sınırsız olan ve kar payı gelir vergisinde ticari kazanç olarak vergilendirilen ortaktır.

Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sorumluluğu koyduğu sermaye ile sınırlı olan ve kar payı kurumlar vergisine tabi tutulan ortaktır.

Başlangıç ve bitişi birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat işleridir; bu işlerde kar veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir.

İşletme bünyesinde yapılmış olmasına rağmen, vergi kanunlarının matrahın tespitinde hasılattan indirilmesine izin vermediği gider ve ödemelerdir.