İnfografik
Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » İşletmelerin Vergilendirilmesi
← Ünite 4
İşletmelerin Vergilendirilmesi

Ünite 4: Kurumlar Vergisi

Kurumlar Vergisi Oranı Değişikliği (2018-2020)
Normal şartlarda %20 olan kurumlar vergisi oranı, 2018, 2019 ve 2020 yılı vergilendirme dönemlerine ait kurum kazançları için geçici olarak %22 oranında uygulanmıştır. Bakanlar Kurulu bu %22 oranını %20'ye kadar indirmeye yetkili kılınmıştır.
Yabancı Ulaştırma Kurumlarında Emsal Oranları
Dar mükellef yabancı ulaştırma kurumlarının Türkiye'deki kazançlarının tespitinde hasılatlarına uygulanacak ortalama emsal oranları; hava ulaştırmasında %5, kara ulaştırmasında %12 ve deniz ulaştırmasında %15 olarak kanunen sabitlenmiştir.
Götürü Gider Sınırı
İhracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu işlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın en fazla binde beşini (%0,5) yurt dışı belgesiz giderlerine karşılık götürü gider yazabilirler.
Örtülü Sermayede İlişkili Kişi Sınırı
Bir ortağın veya kurumun ilişkili kişi sayılabilmesi için doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında ortaklık payına, oy hakkına veya kar payı hakkına sahip olması şartı aranmaktadır.

Anahtar Kavramlar

Kurum KazancıKurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri, ücret hariç tüm gelir unsurlarından oluşan ve safi tutarı ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilen kazançtır.
Kanuni MerkezVergiye tabi kurumların tüzüklerinde, ana sözleşmelerinde veya teşkilat kanunlarında resmi olarak gösterilen ve kayıtlı olan yerleşim yeridir.
İş MerkeziKurumun iş bakımından işlemlerinin bilfiil toplandığı, idari kararların alındığı ve yönetildiği fiili merkezdir.
Tam MükellefiyetKanuni veya iş merkezinden herhangi biri Türkiye'de bulunan kurumların, hem Türkiye içinde hem de yurt dışında elde ettikleri tüm kazançlar üzerinden vergilendirilmesidir.
Dar MükellefiyetKanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye dışında bulunan kurumların, yalnızca Türkiye sınırları içinde elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilmesidir.
Tahakkuk EsasıGelir veya giderin miktar ve mahiyet itibarıyla kesinleşmesi, borçlanıcısından talep edilebilir veya ödenecek aşamaya gelmesi durumudur.
Tahsil EsasıGelirin nakdi (para olarak) veya ayni (mal/hizmet olarak) şekilde mükellefin fiili tasarrufuna veya hukuki hakimiyetine geçmesidir.
Örtülü SermayeKurumların ortaklarından veya ilişkili kişilerden aldıkları borçların, hesap dönemi başındaki öz sermayelerinin üç katını aşan kısmıdır; bu kısma ait faizler gider yazılamaz.
Ortakla İlişkili KişiÖrtülü sermaye uygulamasında, ortağın doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında sermaye, oy veya kar payı hakkına sahip olduğu gerçek veya tüzel kişileri ifade eder.
Öz SermayeKurumun Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre hesap dönemi başında tespit edilmiş olan, aktif toplamından borçların düşülmesiyle bulunan öz kaynak tutarıdır.
Kıst Hesap Dönemiİşe başlama veya işi bırakma gibi nedenlerle faaliyet süresinin 12 aydan daha kısa bir zaman dilimini kapsaması durumunda uygulanan hesap dönemidir.
Özel Hesap DönemiFaaliyetlerinin niteliği takvim yılına uymayan kurumlara, başvuruları üzerine Bakanlıkça tanınan 12 aylık farklı dönemdir (örneğin eğitim kurumları için Eylül-Ağustos dönemi).
Muallak Hasar KarşılığıSigorta şirketlerinin tahakkuk etmiş ancak henüz ödenmemiş veya hesaben tespit edilmiş hasar ve tazminat bedelleri için ayırdıkları teknik karşılıktır.
Kazanılmamış Prim KarşılığıYürürlükteki sigorta sözleşmeleri için tahakkuk etmiş primlerin, bilanço gününden sonraya sarkan günlerine isabet eden kısmıdır.
Matematik KarşılıklarHayat sigortası yapan şirketlerin, aktüeryal formüllere göre her bir sözleşme üzerinden ayrı ayrı hesaplamak zorunda oldukları teknik yükümlülük karşılığıdır.
Dengeleme KarşılığıDeprem ve mühendislik branşlarında, gelecekte oluşabilecek büyük riskleri ve tazminat dalgalanmalarını karşılamak amacıyla ayrılan teknik karşılıktır.
Götürü Giderİhracat ve yurt dışı taşımacılık gibi döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan mükelleflerin, hasılatlarının binde beşini aşmamak üzere belgesiz olarak kaydedebildikleri gider usulüdür.
İş OrtaklığıKurumların kendi aralarında veya gerçek kişilerle, belirli bir işin birlikte yapılmasını üstlenmek ve kazancı paylaşmak amacıyla kurdukları, tüzel kişiliği olmayan ancak vergi mükellefiyeti bulunan ortaklıktır.
İktisadi Kamu KuruluşuDevlete, il özel idarelerine, belediyelere ve diğer kamu kurumlarına bağlı olan, faaliyetleri devamlılık arz eden ticari, sınai veya zirai nitelikteki işletmelerdir.
Dernek ve Vakıflara Ait İktisadi İşletmelerDernek veya vakıflara ait veya bağlı olan, sermaye şirketi veya kooperatif statüsü dışında kalan ticari, sınai ve zirai nitelikteki devamlı faaliyet gösteren kuruluşlardır.
Sermaye ŞirketiKurumlar Vergisi Kanunu uyarınca anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar ve SPK denetimindeki fonlardır.
Komandite OrtakSermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sorumluluğu sınırsız olan ve kar payı gelir vergisinde ticari kazanç olarak vergilendirilen ortaktır.
Komanditer OrtakSermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sorumluluğu koyduğu sermaye ile sınırlı olan ve kar payı kurumlar vergisine tabi tutulan ortaktır.
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşleriBaşlangıç ve bitişi birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat işleridir; bu işlerde kar veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir.
Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)İşletme bünyesinde yapılmış olmasına rağmen, vergi kanunlarının matrahın tespitinde hasılattan indirilmesine izin vermediği gider ve ödemelerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Borsa Şirketlerinde Örtülü Sermaye Kriteri

Kurumların Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören hisselerinin edinilmesi durumunda, bu hisseler nedeniyle ortak veya ilişkili kişi sayılarak yapılan borçlanmalarda en az %10 ortaklık payı şartı aranır.

İş Ortaklığı Kurma Şartı

Bir ortaklığın Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında iş ortaklığı sayılabilmesi için ortaklardan en az bir tanesinin mutlaka kurumlar vergisi mükellefi olması zorunludur. İki gerçek kişi kendi arasında iş ortaklığı kuramaz.

Kooperatiflerde Muafiyet Şartları

Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, diğer kooperatifler sermaye üzerinden kazanç dağıtmama, yönetim kuruluna pay vermeme ve sadece ortaklarla iş yapma şartlarına uyarlarsa kurumlar vergisinden muaf olurlar.

Yapı Kooperatiflerinde Ek Şartlar

Yapı kooperatiflerinin muafiyetten yararlanabilmesi için yapı ruhsatı ve arsa tapusunun kooperatif adına tescilli olması ve yönetim/denetim kurullarında inşaat işini üstlenen müteahhitlere yer verilmemesi gerekir.

Sendika Aidatı Gider Yazma Sınırı

İşverenlerce sendikalara ödenen aidatların gider yazılabilmesi için, ödenen aidatın bir aylık tutarının, o işyerinde çalışan işçilere ödenen çıplak ücretin bir günlük toplam tutarını aşmaması gerekir.

Gıda Bankacılığı Bağışları

Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı yapan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebilir.

Alkol ve Tütün Reklam Gideri Kısıtlaması

Her türlü alkol, alkollü içki, tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin sadece %50'si kurum kazancından indirilebilir; kalan %50'lik kısım kanunen kabul edilmeyen giderdir.

Zirai Kazançta Bilanço Esasına Geçiş Süresi

Çiftçiler diledikleri takdirde bilanço esasına geçebilirler. Ancak kendi istekleriyle bilanço esasını kabul eden zirai kazanç mükellefleri, en az 2 yıl geçmedikçe bu usulden tekrar dönemezler.

Yıllara Yaygın İnşaatta Beyanname Verme Süresi

Yıllara yaygın inşaat ve onarma işi yapan mükellefler, işin bittiği yılı takip eden yılın Mart ayının başından yirmi beşinci günü akşamına kadar yıllık gelir vergisi beyannamesini vermekle yükümlüdürler.

Örtülü Sermayede Banka Borçlanmaları Oranı

Ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan banka veya benzeri kredi kurumlarından yapılan borçlanmalar, örtülü sermaye limit karşılaştırmasında %50 oranında (yarısı kadar) dikkate alınır.

Kazanılmamış Prim Karşılığında 1/8 Yöntemi

Kazanılmamış prim karşılığının gün esasına göre hesaplanmasının teknik olarak mümkün olmadığı reasürans ve retrosesyon işlemlerinde yasal olarak 1/8 yöntemi uygulanabilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kurum kazancında 'ücret' gelirinin yer almadığını unutma; sınavda kafa karıştırmak için seçeneklere eklenebilir.
  • Tüketim ve taşımacılık kooperatiflerinin hiçbir şekilde kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanamayacağını aklında tut.
  • Örtülü sermaye hesaplamasında 'dönem başı' öz sermayenin esas alındığına dikkat et; dönem sonu öz sermayesi ile yapılacak hesaplamalar yanlıştır.
  • Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar/zararın işin bittiği yıl beyan edileceğini ve müşterek giderlerin harcama oranlarına göre dağıtılacağını unutma.
  • Örtülü sermaye düzeltmesi yapılabilmesi için borç alan kurumun vergisinin sadece kesinleşmesi yetmez, aynı zamanda 'ödenmiş' olması da zorunludur.
  • Yabancı ulaştırma kurumlarının emsal oranlarını (Hava %5, Kara %12, Deniz %15) ezberle; doğrudan eşleştirme sorusu olarak gelebilir.