Ünite 5: Dışsallıklar ve Diğer Piyasa Aksaklıkları — Örnekler

Bir kimya fabrikası, üretim yaparken nehir suyunu kirletmekte ve bu durum nehir kenarındaki balıkçıların gelir kaybetmesine yol açmaktadır. Fabrika sahibi bu kirlilik maliyetini kendi hesaplarına dahil etmediği için aşırı üretim yapar. Devlet, bu durumu düzeltmek için fabrikaya ürettiği her birim kimyasal başına çevreye verdiği zarara eşit miktarda Pigou Vergisi koyar; böylece fabrika maliyetlerini hesaba katarak üretimini toplumsal açıdan ideal düzeye indirir.

Bir şehirde demir yolu hattı kurmak çok yüksek altyapı yatırımı gerektirir ve hat kurulduktan sonra yolcu sayısı arttıkça birim başına düşen ortalama maliyet sürekli azalır. Özel bir şirket bu hattı işletseydi kârını artırmak için bilet fiyatlarını çok yüksek tutar ve seferleri azaltırdı. Bunun yerine hizmeti üstlenen kamu kuruluşu, bilet fiyatını marjinal maliyete eşitler; bu düşük fiyat nedeniyle oluşan zarar ise devlet bütçesinden görev zararı olarak karşılanır.

Bir özel sigorta şirketi, sağlık sigortası yaptırmak isteyen kişilerin gerçek sağlık durumlarını ve risk düzeylerini tam olarak bilemez. Şirket herkes için ortalama bir prim fiyatı belirlediğinde, sağlığı çok iyi olan bireyler bu fiyatı yüksek bularak sigorta yaptırmaktan vazgeçerler. Piyasada sadece sağlık riski yüksek olan bireyler kalır ve bu durum sigorta piyasasının etkinsizleşmesine veya tamamen çökmesine yol açar.