Otonom İthalatMilli gelir seviyesinden bağımsız olarak, sıfır gelir düzeyinde bile yapılan zorunlu ithalat harcamalarıdır. M = M0 + mY formülündeki M0 katsayısı bu durumu temsil eder, örneğin bireylerin gelirleri olmasa dahi tüketmek zorunda olduğu temel enerji ithalatı otonom ithalat kapsamına girebilir.
Ödemeler BilançosuBir ülke vatandaşlarının belirli bir dönemde dış dünya ile gerçekleştirdiği tüm mal, hizmet, sermaye ve transfer işlemlerini kayıt altına alan muhasebe sistemidir. Türkiye'deki yerleşiklerin dışarıya ihraç ettiği mallar ile dışarıdan aldığı borçlar bu sistemde düzenli olarak sınıflandırılır.
Cari İşlemler HesabıMal ticareti, hizmet ticareti ve karşılıksız transferlerin izlendiği ödemeler bilançosu ana hesabıdır. Türkiye'den Almanya'ya yapılan tekstil ihracatı ve Alman turistlerin Türkiye'de yaptığı harcamalar bu hesabın ilgili alt kalemlerinde kayıt altına alınır.
Dış Ticaret BilançosuÖdemeler bilançosunun cari işlemler hesabı altında yer alan ve yalnızca mal ihracatı ile mal ithalatı arasındaki farkı gösteren alt dengedir. Bir ülkenin dışarıya sattığı otomobil bedelleri ile dışarıdan aldığı hammadde bedelleri arasındaki fark dış ticaret bilançosunu oluşturur.
Hizmet Ticareti HesabıTurizm gelir ve giderleri, uluslararası taşımacılık, inşaat hizmetleri, lisans ödemeleri ile dış yatırımlardan elde edilen faiz ve temettü transferlerini kapsayan cari işlemler alt hesabıdır. Bir yabancı yatırımcının Türkiye'deki bankasından kazandığı faiz gelirini ülkesine transfer etmesi bu hesaba yansır.
Karşılıksız TransferlerÜlkeler arasında karşılıksız olarak gerçekleştirilen bağış, hibe, ayni yardımlar ile sosyal amaçlı ödemeleri kapsayan hesaptır. Doğal afet geçiren bir ülkeye başka bir devletin gönderdiği gıda ve ilaç yardımları karşılıksız transferler başlığı altında incelenir.
Sermaye HesabıÜlke vatandaşlarının dışarıda veya yabancıların yurt içinde yaptığı fiziki ve mali yatırımları kayıt altına alan ödemeler bilançosu bileşenidir. Yabancı bir yatırımcının İstanbul Borsası'ndan hisse senedi satın alması veya Türkiye'de fabrika kurması sermaye hesabının alacak kısmına kaydolur.
Resmi Rezervler HesabıMerkez Bankası'nın döviz piyasasına müdahaleleri sonucunda ülkenin resmi döviz rezervlerinde meydana gelen değişimleri izleyen denkleştirici hesaptır. Döviz talebinin arzı aşması durumunda Merkez Bankası'nın piyasaya döviz satarak rezerv azaltması bu hesapta izlenir.
Net Hata Noksan HesabıÖdemeler bilançosunda çeşitli istatistiki hatalar, zaman uyumsuzlukları veya kayda geçirilemeyen işlemler (kaçak mal girişleri vb.) nedeniyle ortaya çıkan farkları kapatan denkleştirici kalemdir. Sınır ticaretinde beyan edilmeyen bazı döviz giriş çıkışlarının bilançoyu denkleştirmek için bu kaleme atılması tipik bir örnektir.
Net Dış Ticaret Fazlası Fonksiyonuİhracat ile ithalat arasındaki farkı gösteren ve ülkenin milli geliri, yabancıların milli geliri ve reel döviz kuruna bağlı olan denklemdir. Ülke içi milli gelir arttıkça ithalat artacağı için net dış ticaret fazlası azalır veya açık vermeye başlar.
Tam Sermaye HareketliliğiYabancı sermayenin ülkeler arasındaki faiz oranları değişimlerine karşı aşırı derecede duyarlı olduğu durumu ifade eder. Bu durumda ulusal faiz oranında yaşanacak en ufak bir düşüş, sermayenin anında ülkeyi terk etmesine yol açar.
Ödemeler Bilançosu Doğrusu (BP)Dış dengeyi temsil eden, farklı faiz oranları ile milli gelir kombinasyonlarını gösteren pozitif eğimli bir doğrudur. Milli gelir artışının yarattığı cari açığın, faiz artışıyla sermaye çekilerek dengelenebileceğini ifade eden noktaların geometrik yeridir.
İç ve Dış Dengeİç dengenin mal ve para piyasasında tam istihdamda, dış dengenin ise ödemeler bilançosu dengesinde (BP üzerinde) aynı anda sağlanması durumudur. IS, LM ve BP doğrularının tam istihdam duvarı üzerinde kesişmesi eşanlı iç ve dış dengeyi verir.
