Ünite 4: 19.Yy’da Tarım Ekonomisi ve Vergi Sistemleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nde Tekâlif-i Şer’iye ve Tekâlif-i Örfiye vergilerinin hukuki dayanaklarını ve ortaya çıkış amaçlarını karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Tekâlif-i Şer’iye şer'i hukuka dayanır ve düzenli/kalıcıdır; Tekâlif-i Örfiye ise padişahın örfi yetkisine dayanır ve başlangıçta olağanüstü dönemlerin finansmanı için geçici olarak getirilmiştir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Cizye vergisinin mükellef gruplarını ve bu verginin tahsilatında kullanılan 'Nusret' kavramının işlevini araştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Cizye, gayrimüslim erkeklerden askerlik yapmamaları karşılığında mali güçlerine göre (zengin, orta, fakir) üç grupta toplanırdı. 'Nusret' ise mükelleflerin savaş döneminde devlete yaptıkları yardım derecesini gösteren ve vergi yükünü belirleyen bir ölçüttü.
Alıştırma 3myders hazırladı
Avarız vergileri kapsamında yer alan Nüzül, Sürsat ve İştira uygulamalarının ordunun lojistik ihtiyaçlarını nasıl karşıladığını örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Nüzül ordunun geçiş güzergahına zahire hazırlanmasını, Sürsat yiyecek/yakacak ihtiyaçlarının belirlenen fiyattan köylüden tedarikini, İştira ise piyasa fiyatından zorunlu alımı ifade eder; zamanla hepsi nakdi vergiye dönüşmüştür.
Alıştırma 4myders hazırladı
1858 Arazi Kanunnamesi'nin toprakta özel mülkiyet hakkını tanımasının, Osmanlı kırsalında küçük üreticiler ve büyük mülkiyet (çiftlik) oluşumu üzerindeki etkilerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Kanunname mülkiyet hakkını yasal kılsa da, borçlanan küçük üreticiler topraklarını satmak zorunda kalmış; bu topraklar mültezim ve tefecilerin elinde toplanarak büyük çiftliklerin oluşmasına yol açmıştır.
Alıştırma 5myders hazırladı
19. yüzyılda iltizam sisteminin kaldırılamamasının nedenlerini ve bu durumun tarımda 'selefçilik' (ürünü hasat etmeden ucuza satma) üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Merkezi bürokrasinin yetersizliği ve devletin acil nakit ihtiyacı nedeniyle iltizama geri dönülmüştür. Bu sistemde ağır vergi yükü altında ezilen ve nakde sıkışan köylüler, borçlarını ödemek için selefçilik yapmak zorunda kalmıştır.
