Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Vergi Hukuku

Ünite 11: Değerleme ve Amortisman — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 50 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Değerleme — Vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespit edilmesi işlemidir. Örneğin, işletmenin dönem sonu stoklarının değerinin belirlenmesi bu kapsamdadır.

Değerleme Günü — İktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen ve değerlemeye esas tutulan gün ve zamanlarıdır. Gelir vergisinde hesap döneminin son günü olan 31 Aralık bu güne örnektir.

Maliyet Bedeli — İktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması için yapılan ödemelerle bunlara ilişkin her türlü giderin toplamıdır. Satın alınan bir makinenin nakliye ve montaj giderleri bu bedele eklenir.

Borsa Rayici — Menkul kıymetler, kambiyo veya ticaret borsalarına kayıtlı kıymetlerin değerlemeden önceki son işlem günündeki ortalama borsa değeridir. Yabancı paraların değerlemesinde bu ölçü esas alınır.

Tasarruf Değeri — Bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değerdir. İşletmenin kendi bünyesinde o kıymete biçtiği ekonomik faydayı ifade eder.

Mukayyet Değer — Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeridir. İşletmenin aktifinde yer alan alacaklar ve pasifindeki borçlar bu değerle değerlenir.

İtibari Değer — Her nevi senetlerin, hisse senetlerinin ve tahvillerin üzerinde yazılı olan nominal değerdir. Kasadaki nakit paralar ve çıkarılan tahviller bu değerle değerlenir.

Vergi Değeri — Bina ve arazinin Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre tespit edilen değeridir. Maliyet bedeli bilinmeyen bina ve arazilerin değerlemesinde kullanılır.

Rayiç Bedel — Bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değeridir. Piyasadaki serbest alışveriş değerini ifade eder.

Emsal Bedeli — Gerçek bedeli belli olmayan veya bilinmeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline göre taşıyacağı değerdir. Yangında zarar gören malların değer tespitinde kullanılır.

Emsal Ücreti — Ücretin gerçek miktarının bilinmediği durumlarda emsal bedeli esaslarına göre tespit edilen ücrettir. Hizmet sektöründe çalışanların vergilendirilmesinde esas alınabilir.

Özel Maliyet Bedeli — Kiracı tarafından kiralanan gayrimenkulü genişletmek veya değerini sürekli artırmak amacıyla yapılan ve mülk sahibine kalacak olan giderlerin değeridir. Kiralık binaya yapılan asansör sistemi buna örnektir.

Peştemallık — Başkasına devrolunan işletmenin tanınma derecesi, konumu ve müşteri sayısı gibi özelliklerine göre devralanın ödediği hava parasıdır. Mukayyet değerle değerlenir.

Enflasyon Düzeltmesi — İşletmelerin parasal olmayan kıymetlerinin mali tabloların ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanması işlemidir. Yüksek enflasyon dönemlerinde mali tabloların gerçeği yansıtması için yapılır.

Parasal Kıymetler — Türk lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerinin aksi yönünde değişen kıymetlerdir. Kasadaki nakit para buna örnektir.

Parasal Olmayan Kıymetler — Parasal kıymetler dışındaki, enflasyon karşısında nominal değeri değişebilen kıymetlerdir. İşletmenin sahip olduğu binalar, taşıtlar ve stoklar bu gruptadır.

Amortisman — İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya maruz kalan duran varlıkların değerinin yıllara bölünerek yok edilmesidir. Satın alınan bir kamyonun değerinin faydalı ömrü boyunca gider yazılmasıdır.

Normal Amortisman — İktisadi kıymetin faydalı ömrü dikkate alınarak her yıl eşit tutarlarda gider yazılması usulüdür. 10 yıl ömürlü bir makine için her yıl %10 oranında amortisman ayrılması buna örnektir.

Azalan Bakiyeler Usulü — Duran varlıkların ilk yıllarında daha yüksek, son yıllarında ise azalan tutarlarda amortisman ayrılması usulüdür. Bu usulde amortisman oranı normal oranın iki katı olarak uygulanır.

Fevkalade Amortisman — Doğal afetler veya yeni icatlar nedeniyle değerini tamamen veya kısmen kaybeden kıymetler için Maliye Bakanlığı izniyle uygulanan olağanüstü amortismandır. Depremde hasar gören fabrika binası için ayrılır.

Değersiz Alacak — Bir yargı kararına veya kanaat getirici bir belgeye göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklardır. Borçlunun iflası veya mahkeme kararıyla kesinleşen tahsil edilemez alacaklar buna örnektir.

Şüpheli Alacak — Dava veya icra aşamasında bulunan ya da protesto edilmesine rağmen ödenmemiş olan alacaklardır. İşletmenin tahsil edemediği ve icraya verdiği ticari alacağı için karşılık ayırması buna örnektir.

Vazgeçilen Alacak — Konkordato veya sulh yolu ile tahsilinden vazgeçilen alacaklardır. Borçlunun defterinde özel bir karşılık hesabında üç yıl boyunca tutulur.

Girişim Sermayesi Fonu — Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına sermaye koymak amacıyla dönem kazancından ayrılan ve pasifte geçici hesapta tutulan fondur. Kurum kazancının %10'unu aşamaz.

Yenileme Fonu — Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan karın, yeni bir kıymet alınması amacıyla pasifte en fazla üç yıl süreyle tutulduğu fondur.