Bu bölümde bilimsel bir araştırmada ölçmenin neyi ifade ettiğini, ölçmenin doğrudan ve
dolaylı ölçmeler, olgusal ve yargısal ölçmeler şeklinde sınıflandırılabileceğini ve bu
sınıflandırmalar doğrultusunda ölçme türlerinin özelliklerini, ölçeklerin ne anlama geldiğini
ve başlıca ölçek türleri olan Likert Ölçeği’nin, Thurstone Eşit Görünen Aralıklar Ölçeği’nin
ve Guttman Ölçeği’nin özelliklerini öğrendik.
BÖLÜM SORULARI
Aşağıdaki ifadeleri Doğru / Yanlış şeklinde değerlendiriniz.
Doğru Yanlış
1) Bilim ölçme ile, ölçme ise kural koyabilme ile gelişir. ( ) ( )
2) İster doğrudan ister dolaylı gözlemler yolu ile olsun, olgusal
ölçmelerde, ölçüm birim ve sonuçları, herkes için aynı
anlamda olmayabilir.
( ) ( )
3) Uzunluk, ağırlık, hacim vb. fizik özelikler için standart
kurallar ve ölçü araçları geliştirmiştir.
( ) ( )
4) Doğrudan gözlem yolu ile ölçümde, kullanılacak ölçütün
açık seçik bilinmesi yeterlidir.
( ) ( )
5) Görüşler, tek tek sorularla ölçülür ve ayrı
ayrı değerlendirilir. ( ) ( )
Aşağıdaki çoktan seçmeli sorularda uygun olan seçeneği işaretleyiniz.
6) Ölçme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Ölçmenin temel işlevi, daha duyarlı betimleme ve ayrımlara olanak sağlamaktır.
b) Bir şeyin varlığı, onun ölçülebilirliği ile anlam kazanır.
c) Ölçmede en büyük güçlük, gerekli "kuralları" koyup ona uyabilmektir.
d) Her türlü gelişmenin temelinde iyi bir ölçme vardır.
e) Soyut değişkenlerin ölçümü kolaydır.
7) Yargısal ölçmeye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) Yargısal ölçmelerde, herkesçe üzerinde anlaşılmış gözlenebilir ölçüt ve standartlar
vardır.
b) Yargısal ölçmelerin dayandığı ölçütler ve ifade ediliş biçimleri kişiye özgüdür.
c) Yargısal ölçmeler görüş ve tutum belirleme amacı ile yapılabilirler.
d) Yargısal ölçmeler; başarı, genel yetenek, kişilik, ilgi, tutum gibi, psikolojik ve
sosyolojik özeliklere yöneliktir.
e) Görüş belirleme amacı ile yapılan soruşturmalarda, soruların soruluş biçimi, sırası ve
sözlendirilmesi çok önemlidir.
8) (I) Ön deneme çalışmasının yapılarak, cümlelerin seçilmesi.
(II) Her cümleye karşı tepkilerin belirtileceği ölçek türünün kararlaştırılması
(III) Tutum ölçerin oluşturulması.
(IV) Cümle havuzunun oluşturulması.
Yukarıdaki Likert ölçeği oluşum aşamaları ilk aşamadan son aşamaya doğru olacak şekilde
aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sıralanmıştır?
a) IV-I-II-III
b) II-I-III-IV
c) IV-II-I-III
d) I-IV-II-III
e) III-I-IV-II
9) Tutum ölçekleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a) Tutum ölçerler arasında en çok kullanılan Guttman türünde hazırlanandır.
b) Thurstone ölçeği, bir ölçüm boyutuna ilişkin çeşitli konumların ve bu konumları
simgeleyen ölçek sınarlarının yığışımlı bir özellik taşımalarını öngören ölçek türüdür.
c) Guttman ölçeğinde, tutumların sadece niceliği ölçülebilir.
d) Likert ölçeğinde, her cümle eşit ağırlıkta kabul edilir.
e) Likert ölçeği, bir gözlem değeri ya da bir kümenin sıklığını kendisini önceleyen tüm
öteki sıklıkların toplamı olarak gösterme tekniğidir.
10) Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a) "Olayların özeti" olan kavramların, temsil ettikleri olay ya da verilere fiziki yakınlıkları
arttıkça (uzunluk, ağırlık gibi) tanımlanmaları kolaylaşır.
b) Her kavram, sadece tek bir değişkenle temsil edilebilir.
c) Her değişken, değişik duyarlık derecesinde olsa bile, yalnızca bir ölçü ile
belirlenebilir.
d) İlişkilendirme güçlüğü, temelde, kavramların farklı anlaşılmasına neden olup, kavram
birliğinin sağlanmasını engeller.
e) Araştırmacı, verilerini, belli kavramlara göre toplar; onları betimler, sınar.
CEVAP ANAHTARI
1 ( Doğru ), 2 ( Yanlış ), 3 ( Doğru ), 4 ( Doğru ), 5 ( Doğru ),
6 ( e ), 7 ( a ), 8 ( c ), 9 ( d ), 10 ( b ).
