Ünite 6: Medya Endüstrisi ve Yeni Medya

Kaynak: ders kitabı, sayfa 187

İlk GSM Ağının Kurulumu

Ticari amaçlı ilk hücresel telefon sistemi 1978 yılında Bahreyn'de kurulmuştur. İlk GSM ağı ise Ericsson firması tarafından 1991 yılında Finlandiya'da hayata geçirilmiş ve tüm dünyaya hızla yayılmıştır.

Manovich'in Yeni Medya Beş Niteliği

Lev Manovich 2001 yılında yayımladığı eserinde yeni medyanın temel niteliklerini sayısal temsil, modülerlik, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi olmak üzere beş ana başlık altında incelemiştir.

Rogers'ın Yeni İletişim Teknolojileri Sınıflaması

Rogers, yeni iletişim teknolojilerinin yapısal özelliklerini etkileşim, eş zamansızlık (asenkronizm) ve kitlesizleştirme olmak üzere üç temel kavramla açıklamıştır.

Mobil Teknolojilerin Gelişim Evreleri

Cep telefonu teknolojileri 0G, ses iletimi için FM kanal kullanan 1G, kısa mesaj ve veri iletimi sağlayan 2G, geniş bant kablosuz görüşme sunan 3G ve IP tabanlı yüksek hızlı 4G şeklinde evrilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Yeni MedyaBilinen kişisel ve kitlesel iletişim araçlarının günümüz toplumunun ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde dönüşüme uğramış, bilgisayar işlem gücü gerektiren ve etkileşim sunan ortamların tamamıdır. Örnek olarak internet, sosyal paylaşım ağları ve interaktif televizyon gösterilebilir.

Medya EndüstrisiMedya içeriklerinin üretildiği, dağıtıldığı ve ekonomik bir pazar oluşturacak şekilde yapılandırıldığı sektörel alandır. Yeni iletişim teknolojileriyle birlikte bu endüstri telekomünikasyon ve bilişim sektörüyle birleşmiştir.

Sayısallaşma (Dijitalleşme)Ses, video, metin ve verinin numerik (sayısal) sunuma dönüştürülerek tek bir altyapı üzerinden saklanmasını, işlenmesini ve aktarılmasını sağlayan süreçtir. Örneğin, analog ses kayıtlarının MP3 formatına dönüştürülmesi bu sürece girer.

Yöndeşme (Yakınsama)Ses, video ve veri iletişiminin tek bir kaynakta birleşmesi, farklı şebeke platformları ile tüketici aygıtlarının ortak bir yapıda buluşmasıdır. Örneğin, akıllı telefonlar üzerinden hem televizyon izleyip hem radyo dinlemek yöndeşmeye örnektir.

EtkileşimAlıcının teknik düzenlemeler yardımıyla aynı zamanda verici olabilmesi, bilgi alışverişinin çift yönlü ve hızlı bir şekilde gerçekleşmesidir. İnternet forumlarında yapılan okuyucu yorumları etkileşime somut bir örnektir.

Eş Zamansızlık (Asenkron)Mesaj almak ve göndermek için aynı anda (eşzamanlı) bulunma zorunluluğunun ortadan kalkması, kullanıcının zamanı kendi belirlemesidir. E-posta göndermek veya forum sitelerine mesaj bırakmak asenkron iletişime örnektir.

KitlesizleştirmeKitle iletişim sisteminin kontrolünün mesajın kaynağından çıkarak iletişim aracı tüketicisine doğru kaymasıdır. Her bireye e-posta veya kişiselleştirilmiş bildirimler yoluyla özel mesaj ulaştırılabilmesi buna dayanır.

Siber Ortam (Cyberspace)Fiziksel uzamın sanal uzamla buluştuğu, bilgisayar ağları ve internet aracılığıyla oluşturulan dijital evrendir. Küreselleşme boyutuyla siber kültür kavramını doğurmuştur.

ModülerlikManovich'in yeni medyanın özellikleri arasında saydığı, nesnelerin ayrı ayrı unsurlardan oluşması ve her unsurun bağımsızca değiştirilebilmesidir. Örneğin, bir web sayfasındaki görsel, metin ve ses öğelerinin ayrı ayrı düzenlenebilmesi.

OtomasyonYeni medyanın kullanıcı müdahalesi olmadan, otomatik olarak verileri üretebilmesi veya işleyebilmesidir. Arama motorlarının web sitelerini otomatik olarak indekslemesi bu duruma örnektir.

Kod ÇevrimiYeni medyanın sosyal katman ile bilgisayar katmanı arasında yer alması ve sayısallaştırılmış verinin bir formattan diğerine dönüştürülebilmesidir. Dijital verilerin ekrana görsel olarak yansıtılması bu süreci kapsar.

Sanal Toplulukİnsanların internet aracılığıyla sanal ortamda, ortak ilgi alanları ve bilginin paylaşımı üzerine kurdukları insani duygulara dayalı kişisel ilişki ağlarıdır. Çevrim içi tartışma grupları buna örnektir.

Web 2.0İnternetin kullanıcısına sadece okuma değil aynı zamanda yazma ve içerik üretme imkânı sunan katılımcı, interaktif ve işbirlikçi sürümüdür. YouTube ve Wikipedia gibi platformlar Web 2.0 tabanlıdır.

GSMMobil İletişim İçin Küresel Sistem anlamına gelen, cep telefonları için geliştirilmiş küresel çaptaki iletişim protokolüdür. İlk GSM ağı 1991 yılında Finlandiya'da kurulmuştur.

RFIDRadyo Frekanslı Tanıma Sistemi anlamına gelen, mikroişlemci ile donatılmış etiketler aracılığıyla nesnelerin radyo dalgalarıyla tanımlanmasına ve izlenmesine olanak sağlayan teknolojidir.

NFCYakın Alan İletişimi anlamına gelen, mobil cihazların birbirine değdirilmesi veya çok yakınlaştırılmasıyla temassız ödeme ve hızlı veri paylaşımı yapmasını sağlayan kablosuz teknolojidir.

LTEGelecek Nesil Mobil Erişim Teknolojisi anlamına gelen, geniş bant erişimi ve yüksek veri hızları sunan 4G altyapı teknolojilerinden biridir.

WiMaxMikrodalga Erişim teknolojisi olup, yeraltından kablo döşenmesinin mümkün olmadığı zorlu yerleşim yerlerinde geniş bant kablosuz internet erişimi sağlayan sistemdir.

Podcastİnternet üzerinden dijital ses veya video dosyalarının bölümler halinde yayımlandığı, kullanıcıların istedikleri zaman dinleyebildiği dijital yayın biçimidir.

Bilişim ToplumuBilgi ve iletişim teknolojilerinin üretim ve toplumsal yaşamın merkezinde yer aldığı, enformasyon ağları ve veri bankalarının hâkim olduğu yeni ekonomik ve sosyal düzendir.

Diğer Önemli Bilgiler

RFID Teknolojisinin Çalışma Prensibi

Radyo Frekanslı Tanıma Sistemi (RFID), pul büyüklüğündeki mikroişlemcili etiketlerde depolanan verilerin maksimum 1 metre mesafeden okunmasına ve nesnelerin izlenmesine olanak tanır.

Web 1.0 ve Web 2.0 Ayrımı

İnternetin ilk sürümü olan Web 1.0 kullanıcılara yalnızca okunabilir statik bir ortam sunarken; Web 2.0 okuma, yazma ve kullanıcıların kendi içeriklerini üretmelerine olanak tanıyan katılımcı bir yapı sunmuştur.

Televizyon Alanındaki Beş Temel Gelişme

Televizyon teknolojisindeki dönüşüm teleteks, fiber optik kablo ve kablolu TV, uydu yayıncılığı ile dijital/etkileşimli TV, yüksek çözünürlüklü TV (HDTV) ve internette TV yayıncılığı olmak üzere 5 başlıkta incelenir.

Anlık Mesajlaşma Ortamlarının Doğuşu

Mekân ve zaman farkını ortadan kaldırarak sohbet ortamı yaratan anlık mesajlaşma uygulamaları 1997 yılında ortaya çıkmış; IRC, ICQ, MSN, Skype, Whatsapp ve Viber gibi araçlarla günümüze kadar gelişmiştir.

Toffler'ın Üçüncü Dalga Teorisi

Alvin Toffler 1981 yılında yayımladığı 'Üçüncü Dalga' adlı eserinde, teknolojik devrimin öznesini oluşturan iletişim teknolojilerinin zamansal olarak eski ve yeni şeklinde sıralanması gerektiğine değinmiştir.

Masuda'nın Bilişim Toplumu Modeli

Yoneji Masuda, bilişim toplumunun yapısını enformasyon hizmetleri altyapısı, enformasyon endüstrisi, katılımcı demokrasi, gönüllü topluluklar ve global enformasyon toplumunun kurulması unsurlarıyla özetlemiştir.

Henry Jenkins ve Yöndeşme Kültürü

Henry Jenkins 2006 yılında yayımladığı 'Convergence Culture' kitabında yöndeşmeyi, farklı şebeke platformları aracılığıyla benzer hizmetlerin taşınması ve tüketici aygıtlarının bir araya getirilmesi olarak tanımlamıştır.

Trevor Barr'ın Bilgi-İletişim-Medya Modeli

Trevor Barr 2000 yılında geliştirdiği modelde yeni ortamları ağlaşma (networking), içerik (content) ve işlem (computing) olmak üzere üretim, yayıncılık ve erişim ekseninde ele almıştır.

NFC (Yakın Alan İletişimi) Kullanım Alanları

NFC teknolojisi, mobil cihazların birbirine yakınlaştırılmasıyla kredi kartı ödemeleri, bilet alma, hızlı dosya paylaşımı ve güncel bilgilere SIM kart güvenliğiyle ulaşılmasını sağlar.

LTE ve WiMax Teknolojileri

4G altyapısının potansiyel teknolojileri olan LTE (Gelecek Nesil Mobil Erişim), şebeke verimliliğini ve veri hızını artırırken; WiMax yeraltından kablo döşenemeyen zorlu yerleşim yerlerinde avantaj sağlar.

Rheingold'un Sanal Topluluk Tanımı

Howard Rheingold sanal toplulukları, yeterli sayıda kişinin internet aracılığıyla sanal ortamda insani duygulara dayalı kişisel ilişki ağları kurmak üzere sürdürdüğü halka açık tartışmalar olarak tanımlamıştır.

Sınavda Dikkat Et

Klasik medya ile yeni medyanın özelliklerini (fiziksel/sanal, eşzamanlı/eşzamansız) karıştırmayın; AÖF sınavlarında bu karşılaştırmadan sıkça soru gelmektedir.
Manovich'in yeni medya için belirlediği 5 temel niteliği (Sayısal Temsil, Modülerlik, Otomasyon, Değişkenlik, Kod Çevrimi) ezberleyin; 'Hangisi bunlardan biri değildir?' soruları çok popülerdir.
Rogers'ın yeni iletişim teknolojileri için tanımladığı 3 temel özelliği (Etkileşim, Eş zamansızlık, Kitlesizleştirme) iyi ayırt edin.
Web 1.0 (sadece okuma) ile Web 2.0 (okuma/yazma ve katılımcı web) arasındaki farkı kesinlikle unutmayın.
Mobil nesillerin (1G, 2G, 3G, 4G) temel özelliklerini (örneğin 1G'nin ses için FM kanal kullanması, 4G'nin IP tabanlı olması) not edin.
İlk ticari hücresel sistemin 1978'de Bahreyn'de, ilk GSM ağının ise 1991'de Finlandiya'da kurulduğu gibi tarih ve yer detaylarına dikkat edin.
RFID ve NFC teknolojilerinin tanımlarını ve kullanım alanlarını karıştırmamaya özen gösterin.